W Pałacu Prezydenckim odbyło się w poniedziałek seminarium ekonomiczne nt. tworzenia polityki energetycznej dla konkurencyjnej gospodarki (Energy policymaking and economic competitiveness) z udziałem prof. Klausa Töpfera, Dyrektora Institute for Advanced Sustainability Studies, byłego ministra Republiki Federalnej Niemiec i przewodniczącego powołanej przez Kanclerz Angelę Merkel Komisji Etyki ds. energetyki i wykorzystania energii jądrowej w Niemczech. Gospodarzem spotkania był Sekretarz Stanu Olgierd Dziekoński.
Dyskusja dotyczyła zależności między sektorem energii a konkurencyjnością gospodarki, w tym w kontekście polityki przemysłowej. Celem polityki energetycznej powinno być wzmacnianie konkurencji rynkowej, innowacyjności gospodarki i bezpieczeństwa energetycznego, co wymaga interdyscyplinarnego i systemowego spojrzenia na rynki energii w gospodarce narodowej i globalnej. Uczestnicy dążyli do odpowiedzi na pytania dot. tego, w jaki sposób powinna być formułowana długoterminowa polityka energetyczna przez polityków, podmioty rynkowe, naukowców, społeczeństwo i ekonomistów, tak by wzmacniać konkurencyjność gospodarki i krajową zdolność przemysłową.
Referat otwierający spotkanie wygłosił prof. Klaus Töpfer. W swoim wystąpieniu podkreślił, że nadszedł czas, by zdać sobie sprawę z tego, że stabilny rozwój gospodarczy zależy w ogromnej mierze od sektora energii i rozwoju technologicznego, co stwarza szanse dla zmiany obecnego paradygmatu funkcjonowania rynków energii i nowoczesnych technologii. W tym kontekście należy optymalnie regulować rynki poprzez opracowanie strategii tworzenia warunków, które mogą przyspieszyć rozwój każdego rodzaju nowych źródeł energii oraz zwiększać efektywność energetyczną konsumpcji i produkcji energii.
W przypadku Niemiec do polityki Energiewende (polityki transformacji energetycznej) doprowadziło porozumienie ponadpartyjne, skupione na wzmocnieniu konkurencyjności i innowacyjności rynków energii i przemysłu. Energiewende jest odpowiedzią polityki Niemiec w celu transformacji systemu energetycznego kraju – a wraz z tym zwiększenia konkurencyjnego rozwoju biznesu i społeczeństwa opartego na wiedzy. W tym sensie liczy się nie tylko cena energii, ale przede wszystkim koszty zużycia i produkcji energii. W Niemczech nastąpił przełom pod kątem wydajności energetycznej, dlatego oczekiwania wobec odnawialnych źródeł energii są ogromne. Stale spada cena produkcji energii z energii słonecznej, a gospodarka prosumencka staje się rynkowo opłacalna (różnica w cenie prądu dostarczanego i wytwarzanego z własnych źródeł fotowoltaicznych jest już wystarczająco duża).
Wzrastające zapotrzebowanie świata na energię to ekonomiczna szansa Niemiec na eksport technologii, produktów i usług na świecie. Subsydiowane są wszystkie sektory energetyki, a zdaniem prof. Töpfera opłaca się subsydiowanie jedynie tych sektorów, w których postęp technologiczny prowadzi do spadku cen wytwarzania energii i opłacalnego z biznesowego punktu widzenia rynku. Takie rynki, w zależności od uwarunkowań każdej gospodarki z osobna, należą rozproszone i odnawialne źródła energii, do których rozwoju potrzeba również inwestycji w inteligentne sieci przesyłowe oraz zdolności magazynowania energii.
Niska wydajność produkcji jak i konsumpcji energii wiąże się z brakiem zmian technologicznych i uzależnieniem od kupna nowych technologii bez wytwarzania własnych. Według IASS (Institute for Advanced Sustainability Studies) jedynie efektywność energetyczna i rozwój OZE stanowią szansę dla rynków wschodzących, intensywnie zużywających energię. Nowe technologie są kluczowe w zbilansowaniu rynków i systemów energetycznych na rzecz konkurencyjności gospodarczej. Jednocześnie prof. Töpfer podkreślił, że transformacja energetyczna w Stanach Zjednoczonych polega na zwiększeniu wydobycia konwencjonalnych źródeł energii (gaz i ropa naftowa ze skał łupkowych) przy wykorzystaniu nowych technologii i eksporcie taniego węgla oraz tych nowych surowców.
W spotkaniu wzięli udział Paweł Tamborski, Podsekretarz Stanu MSP, były Minister Środowiska prof. Maciej Nowicki, prezes NFOŚiGW Małgorzata Skucha, przedstawiciele Biura Bezpieczeństwa Narodowego, różnych branż energii, nauki, biznesu, organizacji pozarządowych, ministerstwa środowiska, gospodarki i spraw zagranicznych oraz Ambasady RFN w Warszawie.
Profesor Klaus Töpfer jest założycielem i dyrektorem wykonawczym Institute for Advanced Sustainability Studies. Wcześniej dwukrotnie pełnił funkcję ministra federalnego: był ministrem środowiska, ochrony przyrody i bezpieczeństwa reaktorów atomowych w rządzie Helmuta Kohla i w 1994 roku został ministrem ds. zagospodarowania przestrzennego, budownictwa i rozwoju miast. W latach 1998-2008 pełnił funkcję przewodniczącego Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP).