W poniedziałek 22 października 2012 roku odbyło się III seminarium eksperckie poświęcone regulacjom gwarantującym dostęp do przedsądowej pomocy prawnej. Celem dyskusji było, po pierwsze, zaprezentowanie kliku przykładowych systemów, które działają w Europie i są dobrze oceniane tak przez beneficjentów, jak i niezależne badania, i – po drugie – analiza konkretnych instytucji funkcjonujących w tych systemach i możliwych do wdrożenia w polskich realiach prawno-ustrojowych.
Debata rozpoczęła się od dwóch wystąpień wprowadzających. Dr Jan Winczorek z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego przedstawił modele funkcjonujące w Holandii oraz Anglii i Walii, natomiast mecenas Eligiusz Krześniak omówił rozwiązania niemieckie i norweskie. Oba referaty, opisujące dwie niemalże przeciwstawne koncepcje budowy systemu pomocy prawnej, jedną opartą na specjalnym, stworzonym w tym celu aparacie instytucjonalnym otwartym na zaangażowanie przeszkolonych doradców i drugą wykorzystującą sądy i wykwalifikowanych prawników, stały się okazją do postawienia kilku pytań i próby odnalezienia na nie odpowiedzi:
1. Czy system przesądowej pomocy prawnej powinien być oparty na administracji centralnej czy samorządowej?
2. Jeśli system miałby funkcjonować w oparciu o aparat samorządowy to gdzie powinny być usytuowane jego instytucje (szczebel samorządu)?
3. Czy w przypadku umiejscowienia jednostki świadczącej pomoc prawną w ramach samorządu terytorialnego, powinna ona zajmować się tylko tym zadaniem, czy powinniśmy dążyć do skupienia istniejących już zadań i łączenia instytucji zajmujących się ich wykonywaniem (ośrodki pomocy rodzinie, ośrodki pomocy społecznej, powiatowi rzecznicy konsumentów)?
4. Czy należy wyodrębniać w ramach świadczonej pomocy jej formy: podstawową możliwą do świadczenia przez przeszkolonych doradców i specjalistyczną świadczona przez adwokatów i radców prawnych?
W spotkaniu, poza wspomnianymi panelistami, udział wzięli: Olgierd Dziekoński (Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP), Andrzej Betleja (Niepokonani 2012), Łukasz Bojarski (Członek Zarządu Instytutu Prawa i Społeczeństwa), Agata Korycka (Niepokonani 2012), Małgorzata Kozak (Wiceprezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów), Renata Koźlicka-Glińska (Dyrektor Programowy Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności), Grzegorz Kubalski (Związek Powiatów Polskich), Iwona Kujawa (Dyrektor Departamentu Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej Ministerstwa Sprawiedliwości), Urszula Kulisiewicz (Stowarzyszenie Absolwentów KSAP), Marian Liwo (Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie), prof. Zygmunt Niewiadomski (Kierownik Katedry Prawa Gospodarczego SGH, sędzia NSA), Mikołaj Pietrzak (Przewodniczący Komisji Praw Człowieka działającej przy Naczelnej Radzie Adwokackiej), Michał Pruszyński (Sekretarz Polskiego Towarzystwa Legislacyjnego), Małgorzata Rothert (Miejski Rzecznik Konsumentów w Warszawie), Elżbieta Smolińska (Starosta Powiatu Pruszkowskiego), mec. Krzysztof Strzyżewski, prokurator Tomasz Szafrański (Departament Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej Ministerstwa Sprawiedliwości), Jolanta Turczynowicz-Kieryłło (Prezes Zarządu Akademii de Virion – Fundacja), Michał Wałachowski (Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Pruszkowie) i Grzegorz Wiaderek (Prezes Instytutu Prawa i Społeczeństwa).