28 września 2007 r. w Pałacu Prezydenckim odbyła się konferencja prasowa Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Ewy Junczyk-Ziomeckiej, poświęcona planowanym na 5-7 października br. uroczystościom „Katyń – Pamiętamy. Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. W trakcie uroczystości odbędzie się m.in. mianowanie na wyższe stopnie wojskowe i służbowe ofiar Zbrodni Katyńskiej.

Podczas konferencji prasowej Pani Minister Ewa Junczyk-Ziomecka przypomniała:

„Kiedy 17 września 1939 roku do Polski wkroczyły wojska sowieckie, do niewoli wzięto 25 tysięcy wojskowych polskich, w tym około 10 tysięcy oficerów oraz 6 500 policjantów i żandarmów. Oficerów umieszczono w obozach NKWD w Kozielsku i Starobielsku a policję i żandarmów w Ostaszkowie. Jeszcze od połowy listopada 1939 roku jeńcy pisali listy do swoich rodzin, ale korespondencja ta nagle urwała się w marcu 1940 roku i słuch o uwięzionych zaginął. Potem, jak Państwo pamiętają, doszło do podpisania układu Sikorski-Majski, na którego podstawie generał Władysław Anders rozpoczął formowanie polskiego wojska w ZSRR. I wtedy okazało się, że oprócz 450 oficerów na punktach zbornych nie zjawił się nikt z trzech wymienianych obozów, z Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa. Generał Anders polecił wówczas Józefowi Czapskiemu i Janowi Kaczkowskiemu poszukiwanie tych osób, co dało początek listy ofiar, znanej pod nazwą <<Lista Katyńska>>. Choć wciąż nie jest pełna, jest na niej kilka tysięcy nazwisk oficerów, żandarmów i ludności cywilnej.

Rodziny ofiar, niezależnie od sytuacji politycznej w Polsce, zawsze czciły swoich zmarłych, a w wolnej Rzeczypospolitej oddziały Federacji Rodzin Katyńskich i Stowarzyszenia Rodzin Policyjnych 1939 urządzały uroczystości regionalne. W tym roku po raz pierwszy uroczystości te odbędą się w Warszawie, z udziałem głowy państwa wraz z rodzinami ofiar Zbrodni Katyńskiej oraz wszystkimi ludźmi, którzy chcą oddać hołd imiennym i bezimiennym bohaterom, zamordowanym w Katyniu, Mednoje, Charkowie.
Kancelaria Prezydenta RP zaplanowała uroczystości na trzy dni – 5 października (piątek), 6 października (sobota) i 7 października (niedziela), w trakcie których odbędzie się mianowanie na wyższe stopnie wojskowe i służbowe.

Jest to kontynuacją polityki Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego „Przywracanie pamięci”, realizowaną od początku kadencji. Jak Państwo wiedzą, przy okazji rocznic – 3 maja, 11 listopada, 31 sierpnia, 1 września oraz wielu innych dat historii współczesnej – Prezydent stara się przywracać do powszechnej świadomości te wydarzenia z naszej przeszłości, które były wymazywane, przemilczane bądź manipulowane. Kancelaria poszukuje też ludzi, świadków i uczestników związanych zarówno z ruchem niepodległościowym w okresie II wojny światowej, ofiar stalinowskich oraz osób z ruchu opozycji demokratycznej. W ramach tej polityki pamięci honorowani odznaczeniami państwowymi są zarówno weterani II wojny światowej, jak i stalinowskie więźniarki, uczestnicy Powstania Warszawskiego, jak i działacze KOR-u czy Solidarności. Uroczystości mają miejsce w Pałacu Prezydenta, w Belwederze lub podczas centralnych obchodów rocznicowych, które odbywają się w różnych miastach, a także za granicą podczas oficjalnych wizyt Prezydenta.

Kancelaria Prezydenta informuje, że uhonorowanie ofiar katyńskich zostało włączone do tegorocznej polityki „Przywracanie pamięci” w kwietniu br., po otrzymaniu z Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych 4 tomów dokumentów zbrodni „Echa Katyńskie”, opracowywanych przez polski i rosyjski komitet redakcyjny. Prezydent wyraził wówczas chęć odznaczenia członków obu zespołów i podjął decyzję o odznaczeniu członków polskiego zespołu, ale z uroczystością odznaczeń wstrzymujemy się, gdyż czekamy na zgodę dla Rosjan, którzy – nie będąc obywatelami RP – muszą uzyskać akceptację na przyjęcie odznaczenia innego kraju od Prezydenta Federacji Rosyjskiej. Późną wiosną, w trakcie dyskusji nad formą upamiętnienia osób z „Listy Katyńskiej”, ówczesny Szef Gabinetu Prezydenta, Minister Elżbieta Jakubiak zaproponowała podwyższenie stopni wojskowych i służbowych. Czy to możliwe? – z tym pytaniem Kancelaria zwróciła się do Ministra Obrony Narodowej. Po otrzymaniu pozytywnej odpowiedzi Prezydent wyraził chęć uhonorowania kilkunastu tysięcy osób z „Listy Katyńskiej”. W dalszej sekwencji wydarzeń „Przywracania pamięci” był wyjazd Prezydenta wraz z delegacją Rodzin Katyńskich 17 września do Smoleńska i Katynia, na miejsce zbrodni. Tego samego dnia Prezydent wziął udział w uroczystej premierze filmu Andrzeja Wajdy „Katyń”, która dała początek refleksjom i debatom w mediach, przywracającym do powszechnej świadomości tragiczne wydarzenia z 1940 roku. W tej pełnej refleksji atmosferze Prezydent pragnie oddać hołd pomordowanym i ich rodzinom, które straciły najbliższych, a przez następne kilkadziesiąt lat – także prawo do żałoby i prawdy.

Nie jest możliwe odczytanie kilkunastu tysięcy nazwisk w ciągu jednej uroczystości, dlatego będą się one odbywały w ciągu trzech dni. Zapewne nie wszyscy usłyszą nazwiska swoich krewnych; wciąż jeszcze nieustannie dokumentowana lista ofiar jest niepełna, wciąż dane są niekompletne. Uroczystości, zapowiedziane na najbliższy weekend, to tylko początek. Symboliczne ale ważny dla zbiorowej pamięci. Będą kontynuowane wraz z postępem badań historyków i dokumentalistów”.