Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński objął patronatem honorowym, odbywające się w Krakowie, w dniach 7 - 20 maja br., obchody 30. rocznicy utworzenia Studenckiego Komitetu Solidarności pod nazwą BUNT W IMPERIUM i nadał przy tej okazji twórcom i działaczom SKS-ów oraz osobom dokumentującym najnowszą historię Polski ordery i odznaczenia.

Odznaczeni zostali:

za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce,
za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej

KRZYŻEM KOMANDORSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

Jan Piotr Jarosz

o. Andrzej Kłoczowski

pośmiertnie
Mirosław Zbigniew Dzielski

KRZYŻEM OFICERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

Marek Janusz Adamkiewicz

Józef Baran

Bogusław Bek

Anna Maria Bernhardt

Leszek Budrewicz

Jacek Krzysztof Czaputowicz

Piotr Dyk

Iwona Monika Galińska-Wildstein

Marcin Stefan Kęszycki

Małgorzata Maria Kotarba

Dorota Jolanta Martini-Włudarska

Paweł Marian Nowacki

Ziemowit Maria Pochitonow

Józef Ruszar

Danuta Zofia Skóra

Jan Zbigniew Skóra

Paweł Spodenkiewicz

Maria Karolina Woźniakowska

Adam Zagajewski

pośmiertnie
Pelagia Potocka

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

Joanna Elżbieta Barczyk

Jerzy Leszek Batko

Wiesław Antoni Bek

Waldemar Robert Bratuszewski

Jerzy Budyń

Stanisław Czarniecki

Krystyna Maria Czerni

Barbara Maria Garsztka

Jerzy Kazimierz Godek

Janina Agnieszka Gramatyka-Łuczkiewicz

Janusz Zbigniew Gwoździowski

Zbigniew Jankowski

Adam Grzegorz Jastrzębski

Lutosława Teresa Kapela

Elżbieta Zofia Kensy

Tadeusz Marian Konopka

Anna Maria Krajewska

Ryszard Majdzik

Grzegorz Zenon Małkiewicz

Jakub Adam Meissner

Jacek Franciszek Nowaczek

Wojciech Oracz

Jerzy Stanisław Pawełczyk

ks. Zygmunt Tomasz Pawłowski

Janusz Artur Pierzchała

Jan Kazimierz Polkowski

Jacek Rakowiecki

Mariusz Roeffler

Joanna Schoen

Michał Szczęsny Siciński

Jacek Adam Skrobotowicz

Janusz Józef Szczepański

Jan Środoń

Wojciech Jarosław Widłak

Paweł Emil Witkowski

Andrzej Aleksander Włoszczyk

Bogdan Franciszek Wojnar

Małgorzata Anna Wojtasik

Jarosław Andrzej Zadencki

Danuta Zedanja

pośmiertnie
Zygmunt Wojciech Chyliński

Elżbieta Maria Meissner

Maria Matylda Osterwa

za zasługi w dokumentowaniu prawdy o najnowszej historii Polski

ZŁOTYM KRZYŻEM ZASŁUGI

Henryk Głębocki

Jarosław Jan Szarek.

Ordery i odznaczenia zostaną wręczone w Pałacu Prezydenckim podczas uroczystości z udziałem Prezydenta RP.

W trakcie obchodów:

18 maja na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu  Jagiellońskiego odsłonięta została tablica pamiątkowa poświęcona Stanisławowi Pyjasowi. Przedstawiciel Kancelarii Prezydenta RP przekazał matce Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski nadany pośmiertnie przez Prezydenta RP postanowieniem z dnia 21 września 2006 r.
Na początku uroczystej sesji w Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego został odczytany list Prezydenta RP do uczestników obchodów 30. rocznicy powstania Studenckiego Komitetu Solidarności:

„Serdecznie pozdrawiam organizatorów i uczestników konferencji naukowej poświęconej Studenckiemu Komitetowi Solidarności. Szczególne słowa powitania pragnę skierować do obecnych tutaj osób, które trzydzieści lat temu dały wielki dowód odwagi, odpowiedzialności i pokoleniowego braterstwa, kiedy w nocy z 14 na 15 maja, kilka dni po śmierci studenta Uniwersytetu Jagiellońskiego Stanisława Pyjasa, podjęły działania przeciwko łamaniu praw i wolności obywatelskich w Polsce.

Szanowni Państwo!

Mimo, że od upadku systemu komunistycznego w Polsce minęło już kilkanaście lat społeczeństwo polskie, historycy i politolodzy, dziennikarze i socjolodzy, wciąż zmagają się z pozostałymi po minionym okresie białymi plamami w naszej wiedzy i propagandowymi przeinaczeniami zdarzeń z najnowszej historii naszego kraju. Zadanie to spoczywa w równej mierze na instytucjach państwa polskiego, jak i na historykach, którzy odgrywają obecnie niesłychanie ważną rolę w dziele zdobywania i upowszechniania wiedzy o tak przecież niedalekiej, a wciąż zbyt mało poznanej przeszłości. Naszym obowiązkiem jest zrobić wszystko, aby prawda została w pełni poznana i ujawniona, a winni komunistycznych zbrodni ponieśli odpowiedzialność.

Kolejne rocznice przypominają nam dzieje polskich zmagań o wolność, przypominają o pierwszych opozycyjnych punktach oporu i autentycznej jedności w sprzeciwie wobec komunistycznego reżimu. Do tego dziedzictwa, do tej spuścizny powinniśmy nawiązywać także dzisiaj. Nie tylko dlatego, że łączy nas przeszłość. Rzeczpospolita spłaca w ten sposób dług wdzięczności wobec tych wszystkich odważnych ludzi, którzy w tamten trudny i dla wielu beznadziejny czas mieli odwagę i moralną niezależność stawić czoła i podjąć walkę o wolną, demokratyczną Polskę. Ta walka legła u podstaw naszej, dzisiaj wolnej, ojczyzny, a pamięć o korzeniach tej wolności, o poświęceniu działaczy opozycji jest i pozostanie ważną i docenianą częścią polskiej tożsamości.

Przed trzydziestu laty tragicznie zginął student Uniwersytetu Jagiellońskiego Stanisław Pyjas. Ta śmierć wciąż domaga się wyjaśnienia. Wskazanie i osądzenie tych, którzy są za nią odpowiedzialni jest naszym moralnym obowiązkiem. Jesteśmy to winni Stanisławowi Pyjasowi i Jego rodzinie oraz wszystkim, którzy z najwyższą ofiarnością walczyli o wolność i prawdę; jesteśmy to winni ich bliskim i przyjaciołom.

Jako Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jednym ze swoich celów uczyniłem wydobywanie z cienia i ukazywanie społeczeństwu bohaterów naszej niepodległości, którzy z odwagą i determinacją brali udział w zmaganiach o wolność, lecz ich zasługi dla kraju i społeczeństwa nie doczekały się oficjalnego uhonorowania. Dlatego poczytuję sobie za zaszczyt, iż mogłem za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej nadać pośmiertnie Stanisławowi Pyjasowi Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Dzisiaj to wysokie odznaczenie państwowe zostanie przekazane Matce Stanisława Pyjasa.

Szanowni Państwo!

Stanisław Pyjas zginął za Polskę, a Jego śmierć nie poszła na marne. W proteście przeciwko zbrodni utworzony został Studencki Komitet Solidarności. Jego celem była samoobrona ludzi przed szykanami, grożącymi ich wolności i godności. Trzydzieści lat temu inicjatorzy powstania SKS opowiedzieli się za prawdą, wystąpili w obronie swobód i praw obywatelskich. Młodzi ludzie z Krakowa i innych miast nie dali się zastraszyć. Przeciwnie – poczuli w sobie niezwykłą odwagę. Od śmierci Stanisława Pyjasa zrozumieli, że walka o stosowanie w życiu publicznym wartości tworzących wolne społeczeństwa, w państwie komunistycznym jest walką na śmierć i życie. Śmierć ich przyjaciela spowodowała, że znaleźli w sobie siłę, by otwarcie wystąpić przeciwko państwu; by zorganizować czarne juwenalia, by publicznie manifestować żal po śmierci młodego Polaka i żądać wyjaśnienia wszystkich okoliczności. Wielotysięczny pochód na Wawel pokazał, że buntujący się przeciwko władzy nie są nieliczni; że są tysiące Polaków, którzy nie pogodzili się z losem, nie dali się uciemiężyć.

Studencki Komitet Solidarności oraz inne jawne i konspiracyjne ruchy i organizacje walczące w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku z autorytarną, narzuconą władzą, stanowiły kolejne etapy w sztafecie polskiego sprzeciwu. SKS-owcy rzucając hasła samoobrony, pomocy i poparcia dla ofiar represji tworzyli ramy dla oporu społecznego, dla samoorganizującego się społeczeństwa. W ten sposób także Komitet przyczynił się do polskiego Sierpnia 1980, a pobudzając wielki wysiłek samokształceniowy młodzieży, formował pokolenie, które współtworzyło po 1989 roku dzisiejszą wolną, demokratyczną Rzeczpospolitą. Bez tego doświadczenia solidarności trudno byłoby sobie wyobrazić naszą historię i historię społeczeństw naszego regionu.

Oddając hołd pamięci Stanisława Pyjasa, pragnę przekazać wyrazy wielkiego szacunku wszystkim działaczom i współpracownikom Studenckiego Komitetu Solidarności. W uznaniu dla ich postaw, wyborów i działań zdecydowałem o objęciu obchodów rocznicowych honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Dziękuję organizatorom - Stowarzyszeniu Maj 77, Instytutowi Pamięci Narodowej oraz Uniwersytetowi Jagiellońskiemu - za stworzenie ram dla podjęcia debaty nad tym ważnym wątkiem naszej najnowszej historii. Życzę Państwu, aby dyskusje i rozmowy przyniosły wiele interesujących, odkrywczych refleksji, przyczyniając się do pełniejszego zrozumienia całej naszej wspólnej, trudnej historii XX wieku.”

19 maja uroczystego wręczenia Krzyża Komandorskiego Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej obywatelowi Republiki Francuskiej prof. Alain’owi Besançon dokonała przedstawicielka Prezydenta RP Urszula Doroszewska podczas sesji z udziałem Profesora (debata pt. „Wolni w czasach zniewolenia? Zniewoleni w czasach wolności.” w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego).

***

Prof. Alain Besançon – członek Akademii Francuskiej, przyjaciel Polski, przez całe dziesięciolecia walczył o wolność, niepodległość i demokrację w naszym Kraju. Szczególnie duży wkład wniósł w okresie stanu wojennego, kiedy domagał się – apelując do opinii publicznej na Zachodzie – suwerenności i poszanowania praw ludzkich w Polsce. Prace sowietologiczne i historyczne wywarły ogromny wpływ na kształtowanie myśli politycznej i postaw działaczy opozycji solidarnościowej. Blisko współpracował i współpracuje z polskimi ośrodkami naukowymi we Francji: „Kulturą”, Stacją Naukową PAN, Biblioteką Polską w Paryżu, Pallotynami. Jego książki są tłumaczone na większość języków świata.

***

20 maja podczas uroczystości odsłonięcia tablicy poświęconej pamięci Zygmunta Chylińskiego, Mirosława Dzielskiego i Janusza Szpotańskiego zostały przekazane nadane przez Prezydenta pośmiertnie: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski rodzinie Mirosława Dzielskiego i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski rodzinie Zygmunta Chylińskiego. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski nadany pośmiertnie Januszowi Szpotańskiemu postanowieniem Prezydenta RP z dnia 21 września 2006 r. został przekazany rodzinie podczas uroczystości z udziałem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 30. rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników 23 września 2006 r.