14 kwietnia 2008 r. w Pałacu Prezydenckim odbyła się uroczystość związana z obchodami Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej połączona z dekoracją Krzyżami Komandorskimi Orderu Odrodzenia Polski osób odznaczonych za wybitne zasługi w działalności na rzecz odkrywania i popularyzowania prawdy o zbrodni katyńskiej oraz za dokumentowanie polskiej historii.

Odznaczeni zostali:
Jerzy Wojciech Materski,
Daria Monika Lipińska-Nałęcz,
Władysław Jakub Stępniak,
Ewa Olga Rosowska-Jakubczyk,
Bolesław Woszczyński*.

Osoby, którym zostały wręczone ordery przyczyniły się do powstania 4-tomowego wydawnictwa „Katyń. Dokumenty zbrodni” opracowanego w 2 równoległych wersjach językowych (polskiej i rosyjskiej). To wspólne polsko-rosyjskie wydawnictwo realizowane było na podstawie porozumienia podpisanego w Warszawie w 1992 r. przez dyrektorów Służb Archiwalnych Polski i Rosji.

Odczytane zostało również postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, podpisane przez Głowę Państwa 13 kwietnia 2008 r., w Dniu Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.

Za wybitne zasługi w działalności na rzecz odkrywania i popularyzowania prawdy o zbrodni katyńskiej zostali odznaczeni obywatele Federacji Rosyjskiej zaangażowani w działalność na rzecz powstania wydawnictwa „Katyń. Dokumenty zbrodni”:

Władimir Kozłow - Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
Nelli Pietrosowa - Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,

Za wybitne zasługi w upamiętnianiu prawdy o zbrodni katyńskiej zostali odznaczeni obywatele Republiki Węgierskiej, którzy zaangażowali się w działalność na rzecz nadania jednemu z placów Budapesztu nazwy „Plac Męczenników Katynia” oraz podjęli inicjatywę budowy pomnika ku czci ofiar mordu:

Demszky Gábor - Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
Tarlós István - Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
Bús Balázs - Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
Csomós Miklós - Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

W uroczystości udział wzięła Małżonka Prezydenta RP Pani Maria Kaczyńska. Gośćmi Prezydenta była m.in. grupa pedagogów z całej Polski, którzy w czasach PRL na swoich lekcjach przekazywali prawdziwy obraz historii Polski i mieli odwagę - bez względu na konsekwencje - przekazywać młodzieży wiedzę o historii najnowszej, nieobecnej w oficjalnych podręcznikach i ukrywanej przez ówczesną władzę prawdy o Katyniu. Odznaczenia zostały nadane postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 68. rocznicę agresji sowieckiej na Polskę (informacja o nadaniu orderów i odznaczeń z dnia 17 września 2007 r.).

Uczestnikami uroczystości byli również uczniowie szkół noszących imię pamięci i ofiar Katynia: Gimnazjum Nr 16 im. Pamięci Katynia w Łodzi oraz Gimnazjum im. Ofiar Katynia w Piątnicy.

W trakcie uroczystości głos zabrał Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta Pan Minister Ryszard Legutko, a także wystąpiły: Szkolna Grupa Teatralna „Theatre d’Esprit”, działająca przy I Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie oraz Kwartet artystów scen warszawskich pod kierownictwem Pana Tadeusza Melona. Grupa „Theatre d’Esprit”, zaprezentowała montaż poetycko-muzyczny „Katyń - Golgota Wschodu”, przygotowany na podstawie tekstów Mariana Hemara i twórczości własnej Artura Bagińskiego - ucznia II klasy Liceum, który jest jednocześnie autorem scenariusza. Spektakl wyreżyserowała opiekunka Grupy Pani Joanna Sałacińska wraz z Arturem Bagińskim. Premiera przedstawienia odbyła się 11 marca 2008 r. w Teatrze Polskim, z okazji obchodów Rocznicy Zbrodni Katyńskiej.

Podczas uroczystości Prezydent RP powiedział:

„Dwadzieścia trzy tysiące oficerów armii i policji oraz urzędników państwowych zostało zamordowanych nie dlatego, że byli Polakami - zresztą zdecydowana większość z nich była Polakami, ale byli wśród nich również Żydzi, Ukraińcy, Białorusini, osoby innych narodowości - ale dlatego, że byli polskimi oficerami czy urzędnikami. Ten mord - i to muszę powiedzieć jasno - w sposób oczywisty wypełnia znamiona zbrodni ludobójstwa. Zapadła decyzja, która została w ciągu kilku tygodni zrealizowana. Decyzja - jak wiemy - biura politycznego, które okazało się swoistym sądem - zapadła 5 marca 1940 r. Dokładnie 13 lat później - 5 marca 1953 r. - jej główny autor odszedł na szczęście z tego świata On i całe biuro polityczne, ponieważ widniały tam podpisy wszystkich ówczesnych członków.

Ta zbrodnia była prawdopodobnie zemstą ludzi zbrodniczych, a jednocześnie wielce prymitywnych. Dlaczego? Przecież niespełna 20 lat wcześniej, w sierpniu roku 1920, armia rosyjska została rozgromiona najpierw pod Warszawą, później nad Niemnem, pod Zamościem i Komorowem, pod Lwowem. Inaczej mówiąc Polska wygrała wielką wojnę o swą niepodległość, która od tamtej chwili trwała jedynie 19 lat, ale odbiła się piętnem, które pozostanie w naszej historii na zawsze. To II Rzeczypospolita wychowała pokolenie polskich patriotów, które sprawdziło się w okresie II wojny światowej. To II Rzeczpospolita zachowała po sobie pamięć, która była naszą tradycją - mówię już o swoim pokoleniu - przez całe lata 60-te. Lata 50-te może mniej świadomie pamiętamy, ale koniec lat 50-tych, 60-te, 70-te, aż po odzyskanie wolności w roku 1989 poprzez ruch "Solidarność". W ramach tego, co łączyło się ściśle z historią Rzeczypospolitej, ponieważ to jej oficerowie, jej funkcjonariusze, jej urzędnicy zostali zamordowani w Katyniu - sprawa zbrodni katyńskiej była szczególnie skrywana i szczególnie odczuwana, bo była nie tylko elementem świadomości społecznej elit, czy tych, którzy interesują się historią. Wiem dobrze z własnego, osobistego doświadczenia, z tego, co opowiadali mi ludzie, którzy w latach 70-tych pełnili w naszym społeczeństwie różne funkcje, że była elementem świadomości szerokiej rzeszy społeczeństwa, że to polityczni oficerowie, którzy mieli w duchu komunizmu wychowywać młodych żołnierzy, chłopców po szkołach zasadniczych, rzadziej średnich. To ich pytano: „A co z Katyniem??”, „Niech pan kapitan, czy major mówi nam o Katyniu, a nie o pierwszej armii”. Ale jeżeli ta pamięć została przechowana to jest to czyjaś zasługa. Dziś miałem przyjemność i zaszczyt odznaczyć kilka osób spośród Państwa, bo przecież ta grupa ludzi uświadomionych i uświadamiających była przez całe dziesięciolecie dość liczna. Nawet wtedy, kiedy gdzieś w połowie Polski Ludowej, w końcu lat 60-tych, na początku lat 70-tych, pamięć lekko ginęła. Kiedy młodzi ludzie, nawet na wyższych studiach, nieźle znający historię, byli wyjątkiem - nie mówię oczywiście o studiach historycznych. Tak było. Pamiętają to Ci, którzy w tym okresie właśnie byli w tym czy innym rodzaju wojska, w tym i studenckiego. Ale w drugiej połowie lat 70-tych ta pamięć zaczęła wzrastać, także pod wpływem takich osób jak Państwo. Ta pamięć zaczęła się coraz bardziej poszerzać i związana była też ze świadomością potoczną, powszechną, to też wielka rola sprawy Katynia w naszym społeczeństwie, w naszym narodzie, w jego duchowym odrodzeniu. A niezależnie od tego mieliśmy do czynienia, jak mówiłem na początku, z wyjątkowo cynicznym mordem. Mordem tylko za to, że ktoś był oficerem armii chronionej przez międzynarodowe konwencje. I tego mordu nie możemy zapomnieć. Nie możemy też ze swojego, polskiego punktu widzenia, powiedzieć: to była zbrodnia, jakich Stalin dopuścił się wielu. Bo istotnie, Stalin dopuścił się olbrzymiej ilości zbrodni, także na narodzie, któremu przewodził, bo przecież nie był Rosjaninem, ale przewodził przede wszystkim narodowi rosyjskiemu. To wszystko prawda, ale z naszego punktu widzenia zamordowano przynajmniej znaczną część naszej społecznej elity. Zamordowano ludzi niewinnych, w świecie, który był światem nieludzkim, ale nie myśmy go stworzyli. Myśmy się nawet przed nim zdołali w 1920 roku obronić. I myślę, że to jest podstawowy przekaz dotyczący tego, co stało się przed dzisiaj już sześćdziesięciu ośmiu laty. Pamiętajmy dzisiaj, pamiętajmy w przyszłości. Mam nadzieję, że nasze dzieci i wnuki też będą pamiętać.”

Podczas uroczystości Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Ewa Junczyk-Ziomecka przekazała Prezydentowi RP Medal "Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej”, który odebrała w imieniu Prezydenta RP podczas dorocznej Sesji Katyńskiej, w Sali Koncertowej Zamku Królewskiego w Warszawie.