Organizatorzy i Uczestnicy uroczystości
wręczenia Nagrody im. Iwana Wyhowskiego
na Uniwersytecie Warszawskim

Dostojny Laureacie,
Szanowni Wyróżnieni,
Wszyscy Szanowni Zgromadzeni,

z satysfakcją składam gratulacje laureatowi Nagrody im. Iwana Wyhowskiego za rok 2026. Serdecznie gratuluję również stażystom Nagrody. Cieszę się, że dzisiejsza uroczystość wpisuje się w proces pogłębiania współpracy polsko–ukraińskiej.

Nagroda im. Iwana Wyhowskiego, przyznawana od 12 lat, jest pięknym dowodem więzi pomiędzy społecznościami akademickimi naszych krajów. Oprócz współdziałania w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa, gospodarki i infrastruktury to właśnie współpraca naukowa pozostaje szczególnie istotną przestrzenią dialogu i zbliżenia polsko–ukraińskiego. Spotkanie w świecie wiedzy, intelektu oraz ponadczasowych wartości znakomicie służy budowaniu zaufania i otwartości w relacjach między naszymi narodami.

Dlatego z głębokim uznaniem odnoszę się do inicjatywy Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, która została podjęta w 2014 roku i szybko zyskała wsparcie wielu prestiżowych polskich uczelni. Ustanowienie specjalnego lauru, przeznaczonego dla wybitnych przedstawicieli ukraińskiego środowiska intelektualnego, stało się ważnym symbolem naszej solidarności z niepodległą Ukrainą i liderami pozytywnych przemian zachodzących w tym kraju. Nagroda im. Iwana Wyhowskiego przyznawana jest za zasługi dla rozwoju ukraińskiej nauki, kultury i życia publicznego oraz dla budowania społeczeństwa obywatelskiego na Ukrainie i promowania proeuropejskich dążeń Ukraińców. Wszystkie te działania kształtują pomyślną przyszłość Ukrainy, a zarazem przyczyniają się do umacniania naszego dobrego sąsiedztwa.

Z satysfakcją – podobnie jak moi poprzednicy na urzędzie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – objąłem honorowy patronat nad uroczystością wręczenia Nagrody.

Tradycyjnie, wzorem lat ubiegłych, uroczystość odbywa się 22 maja. Ma to znaczącą symboliczną wymowę. Właśnie tego dnia, w roku 1659, sejm w Warszawie ratyfikował unię zawartą w Hadziaczu pomiędzy Rzecząpospolitą a kozackim wojskiem zaporoskim reprezentowanym przez hetmana Iwana Wyhowskiego. Akt ten powoływał do życia wspólny organizm państwowy trzech narodów – Polaków, Litwinów i Ukraińców – łącząc „wolnych z wolnymi i równych z równymi”. To historyczne dokonanie w wielkim stopniu było rezultatem osobistych starań i dalekowzrocznej myśli politycznej Iwana Wyhowskiego, który patronuje wręczanej dzisiaj Nagrodzie. Był on także twórcą spektakularnego triumfu, jaki połączone wojska polsko–rusko–tatarskie odniosły nad armią rosyjską 8 lipca 1659 roku w bitwie pod Konotopem.

Pamiętamy przy tym, że Iwan Wyhowski jest postacią tyleż szlachetną i chwalebną, co tragiczną. Jego plany polityczne, które mogły ufundować na wieki naszą wspólną potęgę w tym regionie Europy, zakończyły się fiaskiem. Spełniły się natomiast imperialne ambicje carstwa rosyjskiego, powodując upadek Siczy Zaporoskiej i ostatecznie rozbiory Rzeczypospolitej. Warto, byśmy z tamtych dziejowych doświadczeń czerpali inspirację, ale także traktowali je jako przestrogę. Oparte na zaufaniu partnerstwo polsko–ukraińskie ma bowiem żywotne znaczenie dla powodzenia naszych strategicznych interesów. Historia uczy, że niezgodę i podziały między naszymi narodami zawsze próbowały wykorzystać mocarstwa zewnętrzne.

Wielkim orędownikiem współpracy polsko–ukraińskiej jest tegoroczny laureat, profesor Iwan Pankiewicz. Pańskie osiągnięcia naukowe w dziedzinie historii, teorii państwa i prawa, historii doktryn politycznych i prawnych, prawa konstytucyjnego i praw człowieka, integracji europejskiej oraz bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego przyczyniają się do jeszcze pełniejszej demokratyzacji i modernizacji ładu ustrojowego na Ukrainie oraz do popularyzowania standardów, które ułatwiają rozwój partnerstwa polsko–ukraińskiego. Dziękuję Panu Profesorowi również za zaangażowanie w wiele wspólnych polsko–ukraińskich projektów badawczych, konferencji i sympozjów. Jestem pewien, że wynikający z przyznania Nagrody roczny pobyt naukowy na polskich uczelniach zaprocentuje nowymi dokonaniami w Pańskiej karierze oraz pogłębieniem życzliwych kontaktów, a może nawet przyjaźni, z polskimi badaczami. Podobnie wartościowe efekty staną się bez wątpienia udziałem stażystów Nagrody.

Wszystkim Państwu raz jeszcze gratuluję. Życzę dobrego, owocnego pobytu w Polsce i wszelkiej pomyślności w realizacji zarówno zawodowych, jak i życiowych planów. Wszystkiego najlepszego!

Z poważaniem,

Karol Nawrocki 

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

_______________________________________

List odczytał Michał Wołłejko – przedstawiciel Biura Polityki Międzynarodowej Kancelarii Prezydenta RP.