Organizatorzy i Uczestnicy
uroczystego spotkania Dam i Kawalerów
Krzyża Wolności i Solidarności
w ramach obchodów
45–lecia rejestracji NSZZ „Solidarność”
w Elblągu
Szanowni Odznaczeni,
Drodzy Państwo,
„Mówili, żeśmy stumanieni,/ nie wierząc nam, że chcieć – to móc”. Te dwa wersy pieśni I Brygady Legionów Polskich na pewno nieraz powracały w pamięci bohaterów zbrojnej i pokojowej walki ze zniewoleniem komunistycznym. Bo istotnie wyjątkowej wiary i determinacji, wielkiej odwagi i poświęcenia wymagał bunt przeciwko powojennej rzeczywistości w naszym kraju. Ten mroczny czas to przecież okupacja przez armię globalnego mocarstwa totalitarnego oraz niedemokratyczne, nieudolne rządy moskiewskich namiestników – gorliwie uczestniczących w kolonialnym wyzysku Polaków. Tak zwana dyktatura proletariatu oznaczała zamknięte granice, brak wolności słowa i propagandę opartą na orwellowskim odwróceniu znaczenia podstawowych pojęć. Było powszechnie wiadomo, że upolitycznione sądy surowo karały patriotycznych dysydentów, a tolerowały korupcję i zbrodnie komunistycznego aparatu przemocy, w tym zdeprawowanej policji politycznej. Wreszcie trudno było żądać dodatkowych poświęceń od rodaków, którym doskwierały na co dzień absurdy gospodarki centralnie planowanej – a więc trudy życia w kraju, w którym horyzonty dążeń i aspiracji z konieczności ograniczały się często do zakupu żywności i innych artykułów pierwszej potrzeby.
A jednak znaleźli się odważni, którzy powiedzieli temu wszystkiemu „nie” i pociągnęli za sobą innych – w przekonaniu, że w jedności siła. Fenomen Sierpnia ’80 i narodziny NSZZ „Solidarność” to wspólne dzieło, które połączyło robotników z różnych stron Polski – także z obszaru dawnego województwa elbląskiego. Jak może Państwo wiedzą, dzieje oporu mieszkańców ziemi elbląskiej przeciwko czerwonej tyranii to szczególny obiekt moich badań naukowych. Poznając historię sprzeciwu na podstawie dokumentów i osobistych świadectw uczestników tamtych wydarzeń, byłem pod wielkim wrażeniem wiary, determinacji i koleżeńskiego ducha ożywiającego strajkujących, działaczy robotniczych i konspiratorów.
Po pierwszych krótkotrwałych, zakończonych sukcesem strajkach z 29 lipca (w Przedsiębiorstwie Gospodarki Mieszkaniowej) oraz między 4 a 7 sierpnia 1980 roku (w Miejskim Przedsiębiorstwie Oczyszczania), rozpoczynająca się wówczas pokojowa rewolucja godności i solidarności ogarnęła Elbląg 18 sierpnia. Pierwsi zastrajkowali pracownicy Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania, a w ślad za nimi zatrudnieni w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym. Wkrótce protest objął również m.in. Elbląską Fabrykę Urządzeń Okrętowych, PKS, Elbląskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego, Przedsiębiorstwo Transportowo–Sprzętowe Budownictwa „Transbud”, tartak, drukarnię, Fabrykę Domów Elbląskiego Kombinatu Budowlanego, a częściowo także największą firmę w Elblągu – Zakłady Mechaniczne „Zamech”. Do końca sierpnia komitety strajkowe utworzono w 41 zakładach pracy. Nazajutrz po podpisaniu porozumień gdańskich, 1 września 1980 roku, Międzyzakładowy Komitet Strajkowy Elbląg przekształcił się w Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność” w Elblągu. W październiku skupiał on już 135 zakładów z całego województwa elbląskiego i jego stolicy – godnie reprezentując Polaków złaknionych chleba i wolności.
Choć porozumienia sierpniowe 1980 roku były iskrą rozbudzonej na nowo nadziei, wielu wciąż powątpiewało w realizację głównego postulatu strajków: legalizację niezależnej od reżimu reprezentacji związkowej. Niełatwo było uwierzyć, że władza nazywająca siebie robotniczą wreszcie przyzna, że zamiast wyrazicielką interesów ludzi pracy – jest w istocie ich przeciwniczką, odpowiedzialną za naruszanie praw pracowniczych i ubóstwo polskich rodzin.
Mimo to nieustępliwość przedstawicieli strony społecznej oraz wyraziste, zorganizowane wsparcie ich działań przez demonstrantów i liczne załogi zakładów pracy przyniosły skutek: 10 listopada 1980 roku NSZZ „Solidarność” został zarejestrowany. Andrzej Gwiazda wspominał: „Mieliśmy 3 miliony 400 tysięcy członków, a po rejestracji ich liczba skoczyła do 9 milionów 200 tysięcy”. Związek zawodowy zaczął się przeobrażać w ogólnonarodowy ruch, który ostatecznie doprowadził do upadku systemu komunistycznego w Polsce i Europie.
Z uznaniem witam inicjatywę Instytutu Pamięci Narodowej, aby obchody 45. rocznicy tamtego sukcesu obejmowały również regionalne spotkania Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. Dziękuję naszym drogim Odznaczonym za przybycie na dzisiejszą uroczystość w gościnnych murach Szkoły Muzycznej w Elblągu. Cieszę się, że jako obywatele niepodległej Polski zyskaliśmy kolejną okazję, aby publicznie uczcić Państwa zasługi.
Raz jeszcze dziękuję organizatorom i uczestnikom tego wyjątkowego spotkania. Proszę przyjąć wyrazy szacunku i gorące pozdrowienia.
Z poważaniem
Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
________________________________________________________
Najnowsze
