Organizatorzy i Uczestnicy konferencji
Historia i tożsamość – 90. rocznica
pierwszej deportacji Polaków do Kazachstanu
w Warszawie

Szanowni Państwo,

deportacje Polaków w głąb Związku Sowieckiego były masową zbrodnią. Ten rodzaj represji stanowił ważną część bolszewickiej polityki prześladowań wobec niepokornych mniejszości narodowych. Oprócz wymiaru opresyjnego wywózki naszych rodaków należy postrzegać również jako dowód ostatecznej klęski prób systemowej sowietyzacji Polaków w komunistycznym imperium zła. W 1936 roku Stalin i inni przywódcy kremlowscy uznali, że indoktrynacja, zastraszanie i totalna inwigilacja mniejszości polskiej nie przynoszą oczekiwanych efektów. Barbarzyńskie eksperymenty społeczne Marchlewszczyzny i Dzierżyńszczyzny – zamiast przekształcić naszych rodaków w ludzi sowieckich – wzmacniały opór, niezgodę na ograniczanie swobód i przywiązanie do zakazywanej i zniesławianej polskości.

Mija 90 lat od pierwszych deportacji, w których Sowieci – w dwóch falach – wywieźli do Kazachstanu i na Syberię około 120 tysięcy Polaków. Represje dotknęły naszych rodaków mieszkających wówczas w sowieckich republikach Białorusi i Ukrainy, na terenach położonych wzdłuż granicy z II Rzeczpospolitą, które po podpisaniu traktatu ryskiego w 1921 roku znalazły się poza granicami odrodzonej Polski. W 1936 roku rozpoczął się czas zsyłek – upiorny okres, który trwał aż do roku 1952, gdy ostatnią falą przymusowych przesiedleń objęto m.in. rodziny żołnierzy Armii Krajowej. Ci, którzy trafili do bydlęcych wagonów, byli wywożeni na zawsze. Wysadzano ich w miejscach tak odległych i o tak fatalnych warunkach, by już nigdy nie mogli wrócić na ziemię przodków. W tym diabelskim planie deportacji miała zginąć nie tylko wspólnota ludzi, lecz także pamięć o nich. To, co pozostawili w rodzinnych miejscowościach, było systematycznie niszczone, aby wszelki ślad po nich jak najszybciej uległ zatarciu. Polacy wywiezieni do Kazachstanu mieli zniknąć z oficjalnych rejestrów ludności, z kart historii i z pamięci najbliższych.

Dzisiejsza konferencja jest ważnym elementem upamiętniania tych, których Sowieci skazali na zapomnienie. To znak zwycięstwa pamięci i prawdy nad sowiecką zbiorową amnezją i kłamstwem, a zarazem ostrzeżenie przed podobnymi próbami podejmowanymi współcześnie. Spotykają się Państwo bowiem w czasie, gdy Kreml ponownie intensyfikuje działania mające zmienić świadomość historyczną Rosjan. W lutym moskiewskie Muzeum Historii Gułagu przekształcono w Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Przerwano dzieło dokumentowania sowieckich represji i edukowania o nich, zastępując to propagandą imperialnych dążeń do ustanowienia nowego ładu światowego. W tym miesiącu Stowarzyszenie Memoriał – uhonorowane w 2022 roku Pokojową Nagrodą Nobla m.in. za badanie zbrodni Związku Sowieckiego – zostało uznane przez rosyjski Sąd Najwyższy za organizację ekstremistyczną. Memoriałowi pod odpowiedzialnością karną zakazano kontynuowania misji głoszenia prawdy o sowieckim komunizmie. Te dwa niedawne wydarzenia są jedynie nagłośnionymi w mediach przykładami kolejnej odsłony zamachu na pamięć. To nowe akty tego samego terroru, którego ofiarami padli nasi rodacy wywiezieni 90 lat temu na surowe kazachskie stepy. Jest to także kolejna próba zakłamywania historii zmagań o wolność, godność i prawo do życia tych, którzy nie zginali karku przed czerwonym reżimem.

Serdecznie dziękuję Stowarzyszeniu „Wspólnota Polska” za organizację konferencji, którą objąłem swoim honorowym patronatem. Z najgłębszym uznaniem zwracam się do prelegentów, którzy będą dzisiaj mówić o deportacjach Polaków do Kazachstanu oraz o późniejszych losach zesłańców. Dziękuję za upowszechnianie wiedzy o tej niezwykle dramatycznej karcie dziejów naszego narodu. Jest naszą polską powinnością znać prawdę o tamtych wydarzeniach – dziękuję wszystkim, którzy wypełniają to zobowiązanie. Ufam, że nadal będziemy robić wszystko, co w naszej mocy, by pielęgnować pamięć o rodakach, którzy spoczęli w kazachskich stepach, oraz otaczać wsparciem tych, którzy nadal tam żyją.

Niech prawda o deportacjach Polaków do Kazachstanu pozostaje na zawsze częścią naszej narodowej świadomości i przestrogą dla przyszłych pokoleń przed powrotem systemów totalitarnych i polityki opartej na przemocy i pogardzie dla ludzkiej godności.

Z poważaniem

Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

___________________________________

List odczytała doradca Prezydenta RP Adrianna Garnik.