Organizatorzy i Uczestnicy finału
IX edycji projektu edukacyjnego
„Łączka i inne miejsca poszukiwań”
w Warszawie
Szanowni Państwo, Drodzy Uczniowie,
Cmentarz Wojskowy na warszawskich Powązkach jest jak otwarta księga polskich losów. Spoczywają tam osoby wielkiej prawości i wyjątkowych zasług: żołnierze, artyści, literaci, uczeni i lekarze – wspaniali patrioci, którzy dobrze przysłużyli się Polakom i rozsławili imię naszej Ojczyzny w świecie; ludzie, którzy walczyli i pracowali z myślą o Jej wolności, bezpieczeństwie i godności. Ale są tam pochowani również ci, których życie było dokładnym zaprzeczeniem owych wartości: zakłamani, tchórzliwi oportuniści, jawni, cyniczni zdrajcy, zbrodniarze zaprzedani zewnętrznym wrogom Polski oraz nieludzkiej, totalitarnej ideologii komunistycznej.
Jednak nawet ten jaskrawy, bolesny kontrast nie budził wcześniej tak silnych emocji, jakie wywołała akcja ekshumacyjna w kwaterze Ł – zwanej Łączką – przeprowadzona w latach 2012–2017 przez zespół badaczy z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN pod kierownictwem profesora Krzysztofa Szwagrzyka. Wśród dostojnych marmurów, granitów i piaskowców, w pobliżu pięknych rzeźb, artystycznych nagrobków, wieńców z biało–czerwonymi szarfami i płonących zniczy, ukazał się wstrząsający widok – obraz wart tysiąca słów. W głębokich dołach, w ziemi, bez trumien, w dramatycznych pozach, pojedynczo lub grupami, spoczywały szkielety zgładzonych bojowników podziemia antykomunistycznego – doczesne szczątki tych, którym po śmierci cywilnej i śmierci fizycznej komuniści chcieli zadać jeszcze śmierć trzecią, najgorszą: wieczne zapomnienie. Najszlachetniejszych i najodważniejszych, tych, którzy dla Polski i Polaków ofiarowali najwięcej, potraktowano jak odpady.
Obecnie na powązkowskiej Łączce wznosi się pomnik: Panteon – Mauzoleum Wyklętych–Niezłomnych. Epopeja pochowanych tam bohaterów dobiegła końca – choć nadal trwają poszukiwania miejsc pochówku ich licznych towarzyszy broni. Kamień odrzucony przez budujących – tych, którzy chcieli oprzeć przyszłość Polski na zbrodni i kłamstwie – stał się kamieniem węgielnym wolnej i dumnej Rzeczypospolitej oddającej cześć swoim najlepszym synom i córkom. To zobowiązanie nie należy wyłącznie do przeszłości – my także musimy je przyjąć. Granitowe bloki tego pomnika są jak filary, które podtrzymują naszą pamięć historyczną, tworzą polskiego ducha wolności i niepodległości oraz budują elementarny ład moralny. Prawda zwyciężyła fałsz, a dobro zostało oddzielone od zła – nazwanego wreszcie po imieniu.
Czas nie stoi w miejscu, a historia to nieustanny proces – w którym również my, współcześni, mamy swoją rolę do odegrania. „Walka o wolność, gdy się raz zaczyna,/ Z ojca krwią spada dziedzictwem na syna”, pisał poeta. To samo można powiedzieć o prawdzie dotyczącej naszych dziejów ojczystych – nadal podważanej i wciąż wymagającej aktywnej, zdecydowanej obrony. Przekazywanie tej prawdy w sztafecie pokoleń jest obowiązkiem, z którego nikt nas nie może zwolnić.
Dlatego z wielką radością i uznaniem witam inicjatywy, które skłaniają młodych nie tylko do poznawania naszych dziejów najnowszych, lecz także do ich głębokiego rozumienia, osobistego przeżywania i dzielenia się historyczną pasją z rówieśnikami. Wśród tych przedsięwzięć szczególne miejsce zajmuje projekt edukacyjny „Łączka i inne miejsca poszukiwań”. Podziwiam zapał, umiejętności i wiedzę jego uczestników, którzy już jako uczniowie klas siódmych i ósmych szkół podstawowych przygotowali wartościowe etiudy filmowe poświęcone ofiarom reżimów totalitarnych oraz przybliżające działalność Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej.
Serdecznie gratuluję zespołom, których prace zostaną uhonorowane podczas dzisiejszej uroczystości finałowej, a wszystkim uczestnikom dziękuję za udział w tym wyjątkowym projekcie. Drodzy Młodzi Przyjaciele, ufam, że również dzięki Waszemu zaangażowaniu rosnąć będzie pokolenie ludzi świadomych znaczenia historii i kultury Polski – czyli grono dziewcząt i chłopców gotowych do wejścia w dorosłość jako odpowiedzialni obywatele, jako patrioci. Pamięć nie jest tylko obowiązkiem – jest fundamentem naszej wspólnoty.
Gratuluję także pomysłodawcom i realizatorom tej wspaniałej inicjatywy. Choć jej przedmiotem jest przeszłość, służy ona bez wątpienia przyszłości naszej Ojczyzny.
Raz jeszcze dziękuję i najserdeczniej Państwa pozdrawiam.
Z poważaniem,
Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
_______________________________
Najnowsze
