Organizatorzy i Uczestnicy obchodów
83. rocznicy pacyfikacji Zamojszczyzny
w Zamościu

Szanowni Państwo,

wśród zbrodni popełnionych przez niemieckich okupantów na narodzie polskim w latach II wojny światowej okrutna akcja wysiedleńcza i pacyfikacyjna wymierzona w mieszkańców Zamojszczyzny zajmuje miejsce szczególne. To jedna z najboleśniejszych ran naszej historii. Wstrząsający jest zarówno rozmiar tej gehenny, bestialstwo niemieckich zbrodniarzy, jak i na zimno skalkulowana rozmyślność zastosowanego terroru. Brutalna Aktion Zamość była makabrycznym poligonem doświadczalnym i wstępem do zrealizowania obłędnego Generalplan Ost – planu zagłady Słowian, unicestwienia żywiołu polskiego i osadzenia na naszych ziemiach niemieckiej „rasy panów”, której miała tu zostać zapewniona nowa „przestrzeń życiowa”.

Obchodzimy 83. rocznicę rozpoczęcia tej straszliwej akcji wysiedleńczej. Data 27 listopada na zawsze zapisała się w pamięci mieszkańców Zamojszczyzny potworną traumą, otwierając bezmiar polskiego cierpienia. Składam hołd tysiącom naszych rodaków, którzy stracili życie i doznali okrutnych prześladowań z rąk niemieckich oprawców – tylko dlatego, że byli Polakami.

W nocy z 27 na 28 listopada 1942 roku rozpoczęły się pierwsze masowe wysiedlenia polskiej ludności z terenów wokół Biłgoraja, Hrubieszowa, Tomaszowa Lubelskiego i Zamościa. Niemcy celowo wybrali te ziemie – chcieli osadzić swoich kolonistów na najżyźniejszych polskich areałach. Do sierpnia 1943 roku zbrodnicze deportacje i pacyfikacje objęły 110 tysięcy Polaków, mieszkańców blisko 300 wsi. Naszym rodakom odbierano dorobek życia, wyrzucano ich z domów, ładowano do bydlęcych wagonów, gdzie wielu najsłabszych zmarło już podczas transportu. Następnie niemieccy okupanci przeprowadzali okrutną selekcję: część wysiedlonych wysyłali na przymusowe roboty, a innych – wśród nich wszystkich duchownych – do obozów koncentracyjnych.

Deportacjom i rabunkom towarzyszyły potworne zbrodnie. Wielu Polaków zabito na miejscu w trakcie wysiedleń. Wielu zginęło podczas akcji pacyfikacyjnych, wymierzonych we wsie podejrzane o wspieranie polskiego podziemia niepodległościowego. Jednym z najtragiczniejszych takich wydarzeń był masakra ludności we wsi Sochy 1 czerwca 1943 roku, gdzie zamordowano ponad 180 osób, w tym wiele kobiet i dzieci. Aktion Zamość pozostaje jedną z najstraszliwszych kart w historii całej II wojny światowej – wstrząsającą niemiecką zbrodnią przeciwko ludzkości.

Wyjątkowy dramat dotknął istoty najbardziej bezbronne – Dzieci Zamojszczyzny. Deportowano ich aż 30 tysięcy, z czego 10 tysięcy poniosło śmierć lub zaginęło. Odebrane rodzicom, cierpiały podczas transportów w nieludzkich warunkach i tymczasowych postojów, były zamęczane niewolniczą pracą, umierały w obozach koncentracyjnych i obozach zagłady. Kilkanaście tysięcy przeznaczono do germanizacji. W ich umysłach miały się zatrzeć wspomnienia o prawdziwych rodzinach, domach i stronach ojczystych. Miały stracić otrzymane od urodzenia i chrztu imię, nazwisko i polską tożsamość. Zapomnieć, że na pytanie „Kto ty jesteś?” odpowiedź brzmi: „Polak mały”. Tylko nielicznym udało się powrócić do swych bliskich.

Potworna krzywda wyrządzona Dzieciom Zamojszczyzny woła do dziś szczególnie przejmującym krzykiem. Domaga się nigdy niegasnącej pamięci, odsłonięcia pełnej prawdy i zadośćuczynienia. Czy w obliczu takiej zbrodni, jak cierpienia zadane Dzieciom Zamojszczyzny i cały terror niemieckich okupantów wymierzony w mieszkańców tej ziemi, możliwe jest inne stanowisko Polski niż twarde żądanie niemieckich reparacji? W imię prawdy i w imię ostatecznego zwycięstwa dobra nad złem będę to żądanie konsekwentnie podtrzymywał.

Pragnę z głębi serca podziękować wszystkim, którzy wiernie pielęgnują pamięć o ofiarach okrutnej akcji wysiedleńczej i pacyfikacyjnej na Zamojszczyźnie. Dziękuję organizacjom społecznym i wszystkim ich działaczom, dziękuję szkołom i nauczycielom, dziękuję przedstawicielom najmłodszego pokolenia. Ogromnie poruszył mnie list wystosowany przez Środowisko Dzieci Zamojszczyzny z Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. Stanowczo popieram Państwa apel o powołanie Muzeum Dzieci Zamojszczyzny oraz wniosek, aby dzień 27 listopada stał się Narodowym Dniem Pamięci Dzieci Zamojszczyzny. Zapewniam, że dołożę starań, aby to pragnienie mogło się urzeczywistnić.

Nisko skłaniam głowę przed zgładzonymi i prześladowanymi przez niemieckich okupantów mieszkańcami Zamojszczyzny.

Wieczna chwała tym, którzy doświadczyli cierpień tylko dlatego, że byli Polakami, że trwali przy ojcowiźnie i wiernie nosili polskość w sercu!

Cześć Ich pamięci!

Z poważaniem

Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

______________________________________________

List odczytał doradca Jan Józef Kasprzyk.