Organizatorzy i Uczestnicy uroczystej gali
inaugurującej serię wydawniczą
Państwowego Instytutu Wydawniczego
Poczet Władców Polski
w Warszawie
Szanowni Państwo,
z wielką satysfakcją przyjąłem wiadomość, że Państwowy Instytut Wydawniczy – oficyna wybitnie zasłużona dla naszej kultury narodowej – podejmuje monumentalne przedsięwzięcie, jakim jest seria wydawnicza Poczet Władców Polski. Jestem pod wrażeniem tej ambitnej, unikatowej wręcz inicjatywy, zaplanowanej na szereg lat i ponad 40 tomów. Składać się na nią będą obszerne monografie pióra najznakomitszych polskich historyków, a każda zostanie poświęcona jednemu z naszych monarchów. Już teraz seria ta zapowiada się jako dzieło niezwykłe, nie tylko ze względu na swój rozmach, ale również dlatego, że do rąk czytelników trafi przebogata skarbnica wiedzy o naszej ponadtysiącletniej państwowości, uwzględniająca najnowsze wyniki badań naukowych. Pragnę wyrazić głębokie uznanie dla wszystkich twórców tego wspaniałego projektu.
Dzisiejsza gala ma wymiar szczególny i symboliczny. W tym roku obchodzimy milenium koronacji pierwszego polskiego króla, Bolesława Chrobrego. W naszej historii było to wydarzenie epokowe, na trwałe kształtujące ideę suwerenności państwa polskiego, poczucie tożsamości i dumy narodowej Polaków. Kierują więc Państwo swe myśli ku początkom Korony Królestwa Polskiego, a jednocześnie budują wielką dziejową klamrę, bo miejsce obecnego spotkania – łazienkowski Pałac na Wodzie – nierozerwalnie wiąże się ze Stanisławem Augustem Poniatowskim, ostatnim z pocztu naszych monarchów. To poruszająca podróż przez historię – od narodzin królestwa po jego kres.
Ważnym symbolem jest też to, że zaledwie przed tygodniem, 11 listopada, świętowaliśmy rocznicę odzyskania niepodległości przez naszą Ojczyznę. Pamiętamy, że 15 listopada 1918 roku, u samego zarania odrodzonego państwa polskiego, podjęto decyzję o oficjalnej zmianie jego nazwy i ustroju. Polska przestała być królestwem, a stała się republiką. Jeszcze kilka lat wcześniej dla wielu przywódców naszego ruchu niepodległościowego i dla wielu ówczesnych stronnictw politycznych – co ciekawe, od prawa do lewa – nie było to wcale takie oczywiste. Przywołanie tych okoliczności towarzyszących dzisiejszej uroczystości otwiera interesującą perspektywę dla rozważań o polskich tradycjach monarchicznych.
Okazałą serię Poczet Władców Polski otwierają dwie bardzo ciekawe pozycje. Pierwsza z nich, monografia poświęcona imponującej postaci Bolesława Chrobrego, zdaje się wyborem oczywistym, zwłaszcza w tysiąclecie jego koronacji oraz podniesienia do godności królewskiej jego syna, Mieszka II Lamberta. Zasługi Chrobrego dla umocnienia i rozwoju państwa, dla wprowadzenia Polski jako suwerennego, niezbędnego i niepodważalnego podmiotu do rodziny średniowiecznej christianitas – są olbrzymie. Fascynująco opowiada o tym wybitny mediewista Andrzej Pleszczyński. Dziękuję Panu Profesorowi za wspaniałe, erudycyjne studium, dzięki któremu możemy spojrzeć w nowym świetle na dokonania Bolesława Chrobrego, na wyzwania, jakie podejmował, oraz na jego dziedzictwo przemawiające do nas z głębi wieków.
Drugą publikację tej serii poświęcono Ludwikowi Węgierskiemu. Jest to władca nieco mniej znany miłośnikom polskiej historii – może dlatego, że przez większość swego panowania przebywał poza granicami naszego kraju – a przecież ważny i inspirujący. Nie tylko ze względu na to, że monarcha ten wpisuje się w wielowiekową tradycję więzi polsko–węgierskich, lecz także dlatego, że Ludwik Andegaweński, na Węgrzech nazywany Wielkim, w pewnych istotnych kwestiach okazał się godnym sukcesorem jedynego polskiego władcy obdarzonego również tym przydomkiem – Kazimierza Wielkiego. Ludwik Węgierski, podobnie jak jego wielki poprzednik, umocnił podstawy naszego państwa, wprowadzając skuteczniejsze zasady zarządzania ziemiami Korony, oraz przyczynił się do rozwoju handlu. Wprowadzony przez niego – często oceniany jako kontrowersyjny – przywilej koszycki można zarazem uznać za pierwszy krok ku budowie demokracji szlacheckiej, z której później – w swoim złotym wieku – zasłynęła Rzeczpospolita. Składam wyrazy uznania i wdzięczności Panu Profesorowi Stanisławowi Sroce, wybitnemu znawcy Europy późnośredniowiecznej, za przybliżenie czytelnikom tej ciekawej postaci.
Poczet Władców Polski jest świadectwem naszej chlubnej, wspaniałej, ale i złożonej historii. Przypomina on o tym, jak istotną rolę w kształtowaniu procesów dziejowych odgrywają – wbrew niemądrym twierdzeniom marksistów – wybitne jednostki, zwłaszcza głowy państw piastujące odpowiedzialne funkcje monarsze. Jestem przekonany, że monumentalna seria inaugurowana dzisiaj przez Państwowy Instytut Wydawniczy – której to oficynie zawdzięczamy wiele imponujących serii wydawniczych, takich jak ceramowskie Rodowody Cywilizacji, Biografie Sławnych Ludzi czy Biblioteka Myśli Współczesnej – znakomicie przyczyni się do pogłębienia wiedzy historycznej Polaków oraz trwale zapisze się w naszym życiu kulturalnym i naukowym.
Raz jeszcze dziękuję wszystkim współtwórcom tego wielkiego przedsięwzięcia, a czytelnikom życzę wielu chwil pasjonującej lektury.
Z poważaniem
Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
______________________________________________
List odczytał minister Wojciech Kolarski.
Najnowsze
