Menu rozwijane

12 sierpnia 2026

Szef Kancelarii Prezydenta RP Zbigniew Bogucki przewodniczył spotkaniu poświęconemu ustawie o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, która została skierowana do podpisu Prezydenta RP. W rozmowach uczestniczyli Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec, członkowie Rady Zdrowia przy Prezydencie RP oraz przedstawiciele organizacji pacjenckich, samorządów zawodów medycznych, organizacji społecznych i gospodarczych oraz środowisk eksperckich.

W spotkaniu reprezentowane były m.in.: Polskie Stowarzyszenie Diabetyków, Ogólnopolska Federacja Onkologiczna, Business Centre Club, Fundacja Onkologiczna Rakiety, Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Klub Jagielloński, Krajowa Izba Fizjoterapeutów, Związek Rzemiosła Polskiego, Naczelna Rada Aptekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych oraz środowisko lekarskie.

Celem spotkania było wysłuchanie różnych stanowisk i argumentów dotyczących nowych rozwiązań oraz ich możliwych konsekwencji dla pacjentów, podmiotów działających na rynku oraz systemu ochrony zdrowia. Dyskusja dotyczyła zarówno potrzeby skuteczniejszego przeciwdziałania szczególnie niebezpiecznym praktykom pseudomedycznym, jak i zakresu nowych kompetencji przyznawanych Rzecznikowi Praw Pacjenta.

Stoimy przed dylematem, w którym najważniejsze jest dobro pacjenta – podkreślił Szef KPRP Zbigniew Bogucki. Zaznaczył, że przed Prezydentem stoi trudna decyzja, która wymaga rozważenia różnych aspektów ustawy i wysłuchania argumentów wszystkich zainteresowanych stron.

Większa ochrona pacjentów przed niebezpiecznymi praktykami

Ustawa ma na celu zwiększenie ochrony pacjentów przed praktykami naruszającymi ich zbiorowe prawa, niebezpiecznymi usługami pseudomedycznymi oraz dezinformacją medyczną. W tym celu rozszerza kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta, umożliwiając mu podejmowanie działań również wobec osób i podmiotów funkcjonujących poza formalnym systemem ochrony zdrowia.

Za praktykę pseudomedyczną będzie mogło zostać uznane m.in. odpłatne lub podejmowane dla osiągnięcia innej korzyści udzielanie przez osobę niewykonującą zawodu medycznego świadczeń zdrowotnych, jeżeli stwarzają one ryzyko uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia albo śmierci. Regulacja obejmuje również oferowanie określonych metod jako skutecznych w diagnostyce lub leczeniu m.in. dzieci, chorób nowotworowych, ciężkich chorób nieuleczalnych czy zaburzeń psychicznych.

Rzecznik Praw Pacjenta będzie mógł nakazać zaniechanie praktyki pseudomedycznej i usunięcie jej skutków, a za naruszenie zakazu lub niewykonanie decyzji nałożyć karę pieniężną do 1 mln zł. Ustawa przewiduje również nowe instrumenty służące przeciwdziałaniu dezinformacji medycznej oraz możliwość wydawania decyzji tymczasowych w przypadku praktyk zagrażających życiu lub zdrowiu pacjentów. 

Rzecznik Praw Pacjenta: chcemy powstrzymać najbardziej rażące przypadki

Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec wskazywał podczas spotkania na przypadki osób oferujących pacjentom niesprawdzone metody leczenia poważnych chorób, które mogą dawać złudną nadzieję i prowadzić do rezygnacji ze skutecznej terapii. Jak podkreślał, intencją nowych regulacji jest przede wszystkim możliwość reagowania na najbardziej rażące i niebezpieczne przypadki szarlatanerii.

– Ta ustawa nie jest skierowana przeciwko osobom zajmującym się ziołolecznictwem, akupunkturą czy innymi metodami niekonwencjonalnymi – zaznaczył Rzecznik. Wyjaśnił, że nowe instrumenty mają być stosowane przede wszystkim wobec sytuacji, w których osoby bez odpowiednich kwalifikacji podejmują się diagnozowania poważnych chorób lub oferują kosztowne, nieskuteczne terapie jako alternatywę dla leczenia medycznego.

Rzecznik wskazywał również, że im silniejsza jest pozycja instytucji Rzecznika Praw Pacjenta, tym silniejsza jest pozycja samego pacjenta w systemie ochrony zdrowia. Argumentował, że obecne przepisy nie zawsze pozwalają na dostatecznie szybką i skuteczną reakcję na niebezpieczne praktyki występujące zarówno poza systemem ochrony zdrowia, jak i w podmiotach wykonujących działalność leczniczą.

Dyskusja o granicach nowych kompetencji

Istotną część spotkania poświęcono zakresowi kompetencji przyznawanych Rzecznikowi Praw Pacjenta oraz gwarancjom proceduralnym dla podmiotów objętych jego decyzjami. W dyskusji przedstawiano zarówno argumenty przemawiające za potrzebą wyposażenia Rzecznika w skuteczne instrumenty szybkiej ochrony pacjentów, jak i wątpliwości dotyczące zakresu ingerencji organu administracji w działalność osób i przedsiębiorców.

Rzecznik Praw Pacjenta wskazywał, że ustawa przewiduje gwarancje kontroli sądowej podejmowanych rozstrzygnięć. Podkreślał, że ostateczny charakter decyzji administracyjnej wynika z braku organu merytorycznie nadrzędnego nad Rzecznikiem, podobnie jak w przypadku innych niezależnych organów państwa. Jednocześnie podmiot objęty decyzją zachowuje możliwość skorzystania z drogi sądowoadministracyjnej, w tym wystąpienia o wstrzymanie wykonania decyzji.

Podczas spotkania zwracano uwagę na potrzebę precyzyjnego rozgraniczenia niebezpiecznych praktyk wymagających zdecydowanej reakcji państwa od legalnej działalności prowadzonej przez przedsiębiorców i osoby stosujące metody niekonwencjonalne. Dyskusja koncentrowała się tym samym na znalezieniu właściwej równowagi pomiędzy skuteczną ochroną życia i zdrowia pacjentów a zapewnieniem odpowiednich gwarancji prawnych podmiotom objętym nowymi regulacjami. 

Wysłuchanie różnych stanowisk przed decyzją Prezydenta

Spotkanie miało charakter konsultacyjny. Przedstawiciele poszczególnych środowisk mieli możliwość przedstawienia swoich stanowisk, zastrzeżeń i argumentów dotyczących ustawy. Szef KPRP podkreślił, że z perspektywy Prezydenta istotne jest rozpatrzenie wszystkich aspektów sprawy, niezależnie od standardowych podziałów czy ocen politycznych.

Centralnym punktem dyskusji pozostawało dobro i bezpieczeństwo pacjenta oraz pytanie o takie ukształtowanie instrumentów państwa, które pozwoli skutecznie przeciwdziałać najbardziej niebezpiecznym przypadkom pseudomedycyny, a jednocześnie zagwarantuje odpowiednie standardy prawne i proceduralne.

Szef KPRP podziękował uczestnikom za przedstawione stanowiska i udział w dyskusji. Argumenty zaprezentowane podczas spotkania zostaną uwzględnione w analizie ustawy przed podjęciem decyzji przez Prezydenta RP.