W zorganizowanej przez Urząd Gminy w Brudzewie oraz poznański oddział Instytutu Pamięci Narodowej uroczystości w rodzinnej wsi polskiego samorządowca, zamordowanego wraz z żoną za próbę zaalarmowania społeczności międzynarodowej o niemieckiej akcji eksterminacyjnej w obozie Kulmhof, Kancelarię Prezydenta reprezentowała Podsekretarz Stanu Agnieszka Jędrzak. Odczytała ona list Prezydenta Karola Nawrockiego do uczestników upamiętnienia, wśród których był Zastępca Prezesa IPN dr Mateusz Szpytma, władze gminy oraz członkowie rodziny Stanisława i Karoliny Kaszyńskich.

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Prezydent napisał:

„Upamiętniając Stanisława i Karolinę Kaszyńskich, składamy hołd nie tylko tym wspaniałym i szlachetnym ludziom, lecz także temu, co wszystkich nas ludźmi czyni: wrażliwości na nieszczęście innych oraz sprzeciwowi wobec zła. Dlatego Polacy przeciwstawiający się niemieckiej Zagładzie Żydów są naszymi narodowymi bohaterami, a zarazem bohaterami całej ludzkości”.

Głowa Państwa odniosła się także do nasilających się prób fałszowania historii Polski pod okupacją:

„Niektórzy historycy próbują dziś fałszywie przypisywać współodpowiedzialność za niemieckie zbrodnie tzw. polsko–niemieckiej administracji, mimo że zarówno na ziemiach polskich włączonych do Rzeszy, jak i w Generalnym Gubernatorstwie przedwojenny samorząd został całkowicie podporządkowany władzom niemieckim. Historia Stanisława Kaszyńskiego pokazuje, że w tych lokalnych strukturach, zatrudniających część dawnych urzędników II RP, niemiecki był terror, a polski – opór. Niemiecka była odpowiedzialność za zbrodnie, a polska – troska o mieszkańców. Niemieccy byli sprawcy, a polskie i żydowskie – ofiary. Niemieckie były obozy, a polscy i żydowscy – więźniowie. Ten, kto twierdzi inaczej, fałszuje historię – uwalnia od winy zbrodniarzy, a ignoruje ofiarę takich bohaterów, jak małżeństwo Kaszyńskich z Chełmna i wielu innych”.

Złożywszy w imieniu Prezydenta kwiaty przed odsłoniętą przez Zastępcę Prezesa IPN, wójta Gminy Brudzew oraz przedstawicielkę rodziny Kaszyńskich tablicą, minister Jędrzak wzięła udział w dalszej części uroczystości w domu kultury „Wozownia”. Obecni tam uczestnicy upamiętnienia wysłuchali dwóch referatów, które przybliżyły im kontekst historyczny, postaci Karoliny i Stanisław Kaszyńskich, oraz wyjątkowość czynu tego ostatniego.

Stanisław Kaszyński był przed wojną sekretarzem Gminy Chełmno, która po niemieckiej inwazji znalazła się w granicach terytoriów zaanektowanych przez Trzecią Rzeszę. Pozbawiony funkcji i degradowany do roli niższego urzędnika, były sekretarz służył mieszkańcom w szeregach Związku Walki Zbrojnej, dostarczając informacji wywiadowczych na temat poczynań okupanta. To on ustalił, co dzieje się w uruchomionym pod koniec 1941 r, obozie Kulmhof, i zdobył dowody metodycznej eksterminacji Żydów, Romów i Sinti. Zameldował o tym swoim zwierzchnikom w ZWZ, a następnie próbował zawiadomić zachodnich aliantów na własną rękę, jednak został złapany i zamordowany, zaś jego ciężarna żona Karolina zmarła w niemieckim więzieniu.