Zgodnie ze ustaleniami poczynionymi podczas styczniowego spotkania Prezydenta Karola Nawrockiego z Prezydent Republiki Mołdawii Maią Sandu w Warszawie, Kiszyniów odwiedziła dziś delegacja Kancelarii Prezydenta oraz Instytutu Pamięci Narodowej. Celem wizyty było zaprezentowanie polskich doświadczeń w obszarach dyplomacji historycznej, polityki pamięci, sprawiedliwości okresu przemian, a także konsultacje z zakresu bezpieczeństwa i relacji gospodarczych.
Delegacji przewodniczyła minister Agnieszka Jędrzak, która przed podjęciem misji w Kancelarii Prezydenta Karola Nawrockiego przez lata pracowała w Instytucie Pamięci Narodowej, a towarzyszyli jej Minister Karol Rabenda, Zastępca Prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, Dyrektor podlegającego Instytutowi Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych Adrianna Garnik, Ambasador – Specjalny Przedstawiciel Prezydenta RP ds. Dyplomacji Historycznej prof. Grzegorz Berendt, oraz Zastępca Dyrektora Departamentu Strategii Bezpieczeństwa Biura Bezpieczeństwa Narodowego Marcin Stachowski.
Wizyta rozpoczęła się od spotkania z Ministrem Cristianem Jardanem w Ministerstwie Kultury Mołdawii, podczas której omówiono oczekiwania strony mołdawskiej w zakresie zarządzania polityką pamięci i budowania powołanych do tego instytucji. Rozmowy stanowiły także wstęp i przygotowanie do sesji warsztatowej w Narodowym Muzeum Historii Mołdawii, która miała umożliwić członkom polskiej delegacji podzielenie się z gospodarzami swoimi doświadczeniami w tym zakresie.
Po rozpoczęciu warsztatów przez Ministra Jardana, który nakreślił politykę swojego kraju w zakresie kultury pamięci, Minister Jędrzak przedstawiła mołdawskim partnerom aktywność zagraniczną Instytutu Pamięci Narodowej, za którą do połowy 2025 roku odpowiadała. Omówiła relacje międzynarodowe i wieloaspektowe projekty przybliżające polską historię społeczeństwom innych państw, jako przykład łączącej polityki pamięci wskazując flagową inicjatywę IPN, „Szlaki nadziei. Odyseja wolności”. Minister Jędrzak podkreśliła również, że Instytut bardzo dużą wagę przykłada do przeciwdziałania dezinformacji, fałszowaniu historii i dyfamacjom – w której to misji wspiera go obecnie kierowane przez nią Biuro ds. Polonii.
Zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski opisał historię, strukturę i główne zadania IPN, wyrażając gotowość do podzielenia się ze stroną mołdawską konkretnymi doświadczeniami i dobrymi praktykami wypracowanymi podczas dwudziestopięcioletniej działalności Instytutu. Dyrektor Adrianna Garnik przedstawiła specyfikę funkcjonowania Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych, Ambasador – Specjalny Przedstawiciel Prezydenta RP ds. Dyplomacji Historycznej prof. Grzegorz Berendt podkreślił konieczność posiadania przez państwo własnej polityki pamięci, a Marcin Stachowski z Biura Bezpieczeństwa Narodowego przy KPRP przedstawił współczesne wyzwania związane z bezpieczeństwem. Równolegle z sesją warsztatową w Narodowym Muzeum Historii Mołdawii odbyły się rozmowy poświęcone relacjom gospodarczym, w których uczestniczył Minister Karol Rabenda.
![054_Minister_Agnieszka_Jedrzak_spotkanie_spolecznosc_polskiej_Moldawia_Ambasada_Kiszyniow_20260309_GJB_8801.jpg [926.50 KB]](https://www.przyszlosc.pl/storage/image/core_files/2026/3/10/64b86041769b5dd8a9c680e08bef677b/jpg/prezydent/preview/054_Minister_Agnieszka_Jedrzak_spotkanie_spolecznosc_polskiej_Moldawia_Ambasada_Kiszyniow_20260309_GJB_8801.jpg)
W godzinach wieczornych polska delegacja udała się do Ambasady RP w Kiszyniowie, by wziąć udział w zorganizowanym przez Ambasadora Nadzwyczajnego i Pełnomocnego RP Tomasza Kobzdeja spotkaniu z przedstawicielami miejscowej polskiej społeczności. Minister Jędrzak podziękowała zgromadzonym za zachowanie narodowej tożsamości, tradycji i kultury, oraz zadeklarowała pełne wsparcie Prezydenta Karola Nawrockiego i kierowanego przez nią Biura ds. Polonii. Pomoc w zakresie podtrzymywania historii polskiej obecności w Mołdawii i wszelkich inicjatyw służących zachowaniu pomięci zaoferował także ze strony IPN, dysponującego szeroką ofertą edukacyjną i niezbędnym doświadczeniem, Zastępca Prezesa dr hab. Karol Polejowski.
Ludność polskiego pochodzenia zamieszkuje tereny obecnej Republiki Mołdawii od wielu pokoleń. Część obecnej Mołdawii w tzw. Naddniestrzu (okolice Raszkowa i Jahorliku) należała formalnie do I Rzeczypospolitej na przełomie XVII i XVIII wieku. Obecni mieszkańcy wywodzą się już jednak z osadnictwa w latach późniejszych, głównie z wieku XIX i XX. Część mniejszości polskiej w Mołdawii stanowią potomkowie uczestników powstań narodowych, którzy osiedlali się w Besarabii w obawie przed grożącymi im w innych stronach Imperium Rosyjskiego represjami, a także zesłańcy, których przesiedlano z Syberii w ramach stopniowego złagodzenia katorgi, z jednoczesnym brakiem możliwości powrotu do stron rodzinnych. Jeszcze inni Polacy trafili na tereny między Prutem a Dniestrem z Podola, Pokucia, Bukowiny oraz Galicji w poszukiwaniu lepszych warunków życia i osobistego rozwoju (są oni silnie zasymilowani z miejscową ludnością). Kolejną, znacznie liczniejszą grupę stanowią osoby polskiego pochodzenia (lub ich potomkowie), które przyjechały do radzieckiej Mołdawii w czasach powojennych z innych ówczesnych republik ZSRR, głównie sąsiedniej ukraińskiej i białoruskiej, zwykle z powodów rodzinnych lub ekonomicznych, często też z nakazem pracy.
Dzisiaj najprężniej działające i najliczniejsze ośrodki życia polonijnego znajdują się w Kiszyniowie, Bielcach, Glodianach, Sorokach, Tyraspolu, Rybnicy i Komracie, a polskość podtrzymują i krzewią m. in. takie organizacje i stowarzyszenia jak Polska Wiosna w Mołdawii, Towarzystwo Kultury Polskiej Jasna Góra, Związek Polaków w Sorokach, Stowarzyszenie Dom Polski w Bielcach, Stowarzyszenie Polaków Gagauzji, czy Stowarzyszenie „Styrczańskie Dzwoneczki”.
We wtorek, na zakończenie wizyty w Mołdawii, delegacja KPRP i IPN odwiedziła cmentarz rzymskokatolicki w Kiszyniowie, gdzie pochowanych jest wielu Polaków, by złożyć kwiaty pod tablicą upamiętniającą posługujących im polskich duchownych.
Najnowsze
