Dziś obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Prezydent Andrzej Duda z Małżonką wzięli udział w uroczystościach w Markowej.

Byli w Polsce podczas II wojny światowej ludzie, którzy głęboko w sercu wpisane mieli ideały człowieczeństwa, szacunku dla życia, miłości bliźniego – mówił Andrzej Duda.

– Tutaj, w Markowej, pochylamy głowy przed tymi, którzy zostali zamordowani. Dziękujemy Im, Ich rodzinom, za niezwykły dar człowieczeństwa i poświęcenia; za dar dla Rzeczypospolitej, jakim była pomoc drugiemu człowiekowi – podkreślał.

Prezydent wręczył powołania w skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów. Z ramienia KPRP powołani zostali: Szef KPRP Grażyna Ignaczak–Bandych, Sekretarz Stanu w KPRP Wojciech Kolarski oraz Doradca Prezydenta RP, Ambasador Polski w Watykanie Adam Kwiatkowski.

Beatyfikacja Ulmów – Rodziny, która została zamordowana przez niemieckich okupantów, ponieważ ukrywała w swoim domu Żydów – odbędzie się 10 września 2023 roku w Markowej. Obchody towarzyszące beatyfikacji Prezydent RP objął patronatem honorowym.

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Prezydent wskazywał, że Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów upamiętnia rodzinę, która w tym miejscu żyła i zginęła, „w istocie oddając życie za pomoc drugiemu człowiekowi, swoim współobywatelom, Polakom narodowości żydowskiej, którzy na tej ziemi wraz z nimi mieszkali”. Podkreślał, że działo się to w czasie, „kiedy przyszedł tutaj niemiecki najeźdźca, zajął tę ziemię i zaczął prowadzić swoją zaplanowaną akcję niszczenia narodu żydowskiego, jego eliminacji w sposób bezwzględny, brutalny”.

– Byli wtedy w Polsce ludzie, którzy mieli niezwykłą odwagę, głęboko w sercu mieli wpisane ideały człowieczeństwa, szacunku dla życia, dla drugiego człowieka, miłości bliźniego, tej chrześcijańskiej, wielkiego etosu Rzeczypospolitej – podkreślił.

Przesiąknięci tymi ideałami tak głęboko, że się nie bali. Nie bali się udzielić pomocy, mimo potwornego zagrożenia, którego wszyscy mieli wtedy świadomość – zaznaczył.

Prezydent wspomniał, że w Polsce za pomoc Żydom pod okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej ze strony niemieckich okupantów groziła kara śmierci – nie więzienie, nie deportacja, nie obóz koncentracyjny. – Groziła kara śmierci, brutalnie i bezwzględnie wykonywana – mówił, dodając, że tysiące Polaków – spośród, jak szacujemy, miliona, którzy udzielali pomocy wówczas ukrywającym się Żydom – zostało w ten sposób zamordowanych najczęściej wraz ze swoimi żydowskimi sąsiadami, podopiecznymi, którym pomagali.
CAŁE WYSTĄPIENIE >>

W skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów oprócz przedstawicieli KPRP weszli także: Marzena Machałek – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki; Jarosław Sellin – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego; Piotr Wawrzyk – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych; Barbara Socha – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej; Ewa Leniart – Wojewoda Podkarpacki; Arcybiskup Adam Szal – Metropolita Przemyski; Mateusz Szpytma – Zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej; Władysław Ortyl – Marszałek Województwa Podkarpackiego; Monika Krawczyk – Dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego; Adam Krzysztoń – Starosta Łańcucki; Mirosław Mac – Wójt Gminy Markowa.

Podczas dzisiejszej uroczystości przy ścianie pamięci przedstawiciele rodzin odsłonili tabliczki upamiętniające mieszkańców Podkarpacia, którzy nieśli pomoc Żydom skazanym na zagładę.

Upamiętnieni zostali: Szymon i Maria Fołtowie oraz ich dzieci; Karolina i Jan Kilianowie; Piotr Kapłon; Maria i Ludwik Kilianowie; Stefania i Antoni Wawrzaszkowie.

Para Prezydencka złożyła kwiaty i znicz przy tablicy z inskrypcją – pomnik poświęcony pamięci ofiar Zagłady i ich anonimowych polskich wspomożycieli. Prezydent złożył też wieniec w Sadzie Pamięci przed pomnikiem upamiętniającym męczeńską śmierć Rodziny Ulmów.

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Cmentarz Ofiar Hitleryzmu 1939–1945, Jagiełła Niechciałki

Przed rozpoczęciem głównych uroczystości Szef KPRP, Minister Grażyna Ignaczak–Bandych złożyła, w imieniu Prezydenta RP, wieniec przed pomnikiem pamięci 375 Żydów obywateli RP z okolicznych powiatów zamordowanych w latach 1939–1945. Minister towarzyszył Doradca Prezydenta RP, Ambasador Polski w Watykanie Adam Kwiatkowski.

♦♦♦

W 1995 r. Wiktorię i Józefa Ulmów uhonorowano pośmiertnie tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W 2010 r. Prezydent Lech Kaczyński uhonorował ich Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

W 2010 r. Prezydent RP Lech Kaczyński odznaczył Wiktorię i Józefa Ulmów Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczenie z rąk Pierwszej Damy odebrali Jerzy Ulma – bratanek Józefa oraz Stanisław Niemczak – bratanek Wiktorii.

[fot. Igor Witowicz IPN Oddział w Rzeszowie] pic.twitter.com/xN8IFqLHbb

— Kancelaria Prezydenta (@prezydentpl) March 24, 2023

W 2016 r. w Markowej z udziałem Pary Prezydenckiej otwarto  Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów.

Józef i Wiktoria Ulmowie mieszkali we wsi Markowa w przedwojennym województwie lwowskim, obecnie podkarpackim. Podczas niemieckiej okupacji, mimo zagrożenia życia dali schronienie ośmiu Żydom:  Saulowi Goldmanowi i jego czterem synom Baruchowi, Mechelowi, Joachimowi i Mojżeszowi (w Łańcucie nazywano ich Szallami), a ponadto dwóm córkom i wnuczce Chaima Goldmana z Markowej Gołdzie Grünfeld i Lei Didner oraz córce tej ostatniej o imieniu Reszla.

Wiosną 1944 r. Ulmów zadenuncjował prawdopodobnie granatowy policjant z Łańcuta. Rankiem 24 marca 1944 r. przed ich dom przybyło pięciu niemieckich żandarmów i kilku granatowych policjantów. Dowodził nimi por. Eilert Dieken. Niemcy najpierw zamordowali Żydów, a potem Józefa i Wiktorię, która była w siódmym miesiącu ciąży. Następnie Dieken zadecydował o zabiciu dzieci – ośmioletniej Stanisławy, sześcioletniej Barbary, pięcioletniego Władysława, czteroletniego Franciszka, trzyletniego Antoniego i półtorarocznej Marii.

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką został ustanowiony z inicjatywy Prezydenta Andrzeja Dudy.

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (1)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (2)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (3)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (4)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (5)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (6)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (7)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (8)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (9)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Wręczenie powołań w skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów (10)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Wręczenie powołań w skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów (11)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Wręczenie powołań w skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów (12)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Wręczenie powołań w skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów (13)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Wręczenie powołań w skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów (14)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Wręczenie powołań w skład Komitetu Obchodów Towarzyszących Beatyfikacji Rodziny Ulmów (15)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (16)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Para Prezydencka składa kwiaty przy tablicy z inskrypcją - pomnik poświęcony pamięci ofiar Zagłady i ich anonimowych polskich wspomożycieli (17)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa |Para Prezydencka składa kwiaty przy tablicy z inskrypcją - pomnik poświęcony pamięci ofiar Zagłady i ich anonimowych polskich wspomożycieli (18)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (19)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (20)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Markowa | Uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (21)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Szef KPRP na seminarium związanym z dziedzictwem rodziny Ulmów (22)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Cmentarz Ofiar Hitleryzmu 1939-1945, Jagiełła Niechciałki. Złożenie wieńca przed pomnikiem pamięci 375 Żydów obywateli RP z okolicznych powiatów zamordowanych w latach 1939-1945 (23)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Cmentarz Ofiar Hitleryzmu 1939-1945, Jagiełła Niechciałki. Złożenie wieńca przed pomnikiem pamięci 375 Żydów obywateli RP z okolicznych powiatów zamordowanych w latach 1939-1945 (24)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Cmentarz Ofiar Hitleryzmu 1939-1945, Jagiełła Niechciałki. Złożenie wieńca przed pomnikiem pamięci 375 Żydów obywateli RP z okolicznych powiatów zamordowanych w latach 1939-1945 (25)

Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć.
Pobierz zdjęcie

Iluminacja na fasadzie Pałacu Prezydenckiego (26)