Organizatorzy i Uczestnicy
obchodów 80. rocznicy powstania
w obozie zagłady w Treblince

Szanowni Państwo!

Łączę się w pełnej bólu zadumie z Państwem, przybyłymi na obchody 80. rocznicy powstania w niemieckim obozie zagłady w Treblince. Pochylam dzisiaj głowę w hołdzie dla Żydów – naszych bliźnich i współobywateli – ofiar hitlerowskiego ludobójstwa. Z najwyższą czcią myślę o tych, którzy mimo nieludzkich cierpień i terroru podjęli skrajnie nierówną walkę przeciwko oprawcom.

Był to zryw wyjątkowo dramatyczny, jego uczestnicy myśleli bowiem nie tyle o swoim ocaleniu, co o pomszczeniu zgładzonych bliskich i o własnej śmierci w boju. Wbrew losowi, na który skazali ich sprawcy Holokaustu, blisko stu więźniów zdołało uciec, ukryć się i przetrwać do końca wojny. Wspominamy dzisiaj ostatniego z nich, błogosławionej pamięci Samuela Willenberga, który przez ponad 70 lat niósł światu pamięć o tamtych wydarzeniach. Jemu i wszystkim świadkom Zagłady jesteśmy głęboko wdzięczni za zachowanie prawdy o „epoce pieców”. Naszą, współczesnych, powinnością jest przekazanie jej następnym pokoleniom.

W styczniu 1942 roku czołowi przedstawiciele NSDAP i aparatu państwowego III Rzeszy podczas konferencji w berlińskiej dzielnicy Wannsee w szczegółach uzgodnili tak zwane ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej w Europie. Motywowany rasistowską ideologią plan eksterminacji narodu żydowskiego rozpoczęto realizować dwa miesiące później – od masowych mordów w ośrodkach natychmiastowej zagłady. Ta nazwa, którą nadano obozom w Bełżcu, Sobiborze i Treblince, miała znaczenie dosłowne. Przywożeni tam ludzie trafiali wprost do komór gazowych.

Natychmiastowej zagłady unikali nieliczni, których kierowano do pracy fizycznej. Zazwyczaj byli to mężczyźni, których umiejętności kaci uznali za przydatne dla zapewnienia sprawnego działania fabryki śmierci. Jednak nawet i oni byli skazani na śmierć. Wielu z nich umierało z wycieńczenia lub było okrutnie zabijanych przez nadzorców i strażników. To właśnie ci więźniowie wzniecili bunt 2 sierpnia 1943 roku. Realizując przygotowany wcześniej plan, zaatakowali oprawców. Świadomi ryzyka, spróbowali zatrzymać ludobójstwo. Inicjatorzy i przywódcy powstania polegli, ale dzięki ich odwadze i determinacji grupie więźniów udało się uratować. I to oni ponieśli światu wieść o bohaterskim buncie w Treblince.

Treblinka – drugie po Auschwitz–Birkenau główne miejsce Zagłady – jest jednym z największych cmentarzy w Polsce. Spoczywają tu prochy Żydów z okupowanych ziem polskich i z innych krajów Europy. W istniejącym przez niewiele ponad rok obozie Niemcy wymordowali ponad 800 tysięcy ludzi. Metodycznie planowali i realizowali zbrodniczą Akcję „Reinhardt”, a następnie zacierali jej ślady. Ale prawda przetrwała i takie miejsca pamięci, jak Treblinka, będą zawsze jej świadectwem. Polska dokłada wszelkich starań, by wypełnić obowiązek upamiętnienia ofiar Holokaustu, spośród których trzy miliony stanowili obywatele naszego państwa. Przypominaniu prawdy o ich tragicznym losie i heroicznym zrywie będzie służyć nowoczesny obiekt powstający przy tutejszym muzeum. Dokonane przed 80 laty ludobójstwo musi bowiem zostać zachowane w pamięci współczesnych i przyszłych pokoleń, aby podobne zbrodnie nigdy więcej już się nie powtórzyły.

Chwała bohaterskim uczestnikom powstania w Treblince!
Cześć pamięci wszystkich ofiar Holokaustu!

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda

___________________________________________

List odczytał Zastępca Szefa Kancelarii Prezydenta RP Piotr Ćwik.