Uczestnicy i Organizatorzy

uroczystych obchodów 75. rocznicy

likwidacji Litzmannstadt Getto

w Łodzi

Szanowni Przedstawiciele Władz Miasta Łodzi!

Szanowni Członkowie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi!

Szanowni Państwo, Goście i Uczestnicy dzisiejszych uroczystości!

Przed siedemdziesięciu pięciu laty Łódź – potęga przemysłu włókienniczego w Europie, ziemia obiecana, miejsce życia i pracy Polaków, Żydów, Rosjan i innych narodowości – stała się świadkiem straszliwej zbrodni. Niemieccy nazistowscy ludobójcy zakończyli likwidację Litzmannstadt Getto – pierwszego getta, jakie stworzyli na okupowanych ziemiach polskich.

Pod technicznym, obojętnym terminem „likwidacja” kryje się dramat dziesiątek tysięcy osób, Żydów z Łodzi i okolicznych miast i miasteczek, a także przywożonych tu z Austrii, Czech, Luksemburga i Niemiec; Romów i Sinti z Burgenlandu; polskich dzieci z tzw. obozu pracy przy ul. Przemysłowej. Zachowane archiwa z przerażającą dobitnością ujawniają mechanizm poniżenia, wyzysku i zagłady, jakim poddano mieszkańców łódzkiego getta. Przez ponad cztery lata realizowano tu zbrodniczy plan wyniszczenia narodu żydowskiego. Z pewnością najbardziej poruszający był los dzieci, ludzi chorych i starych. Tragedię getta symbolizuje wykonany w 1943 roku rysunek trzynastoletniego Abrahama Koplowicza, rok później zamęczonego w komorze gazowej w Auschwitz. Ten znak – logo dzisiejszych obchodów – pozostawiony przez młodego żydowskiego artystę, którego marzeniem było z pewnością twórcze, inspirujące życie, jest oskarżeniem tych, którzy na tym skrawku ziemi zamknęli i pogrzebali marzenia tak wielu ludzi i szczęście tak wielu rodzin.

Oddając dziś hołd ofiarom Litzmannstadt Getto i wspominając tamte tragiczne wydarzenia, wiemy, że nie wolno nam nigdy zgodzić się na jakiekolwiek próby segregacji i poniżania, uwłaczania ludzkiej godności. Pielęgnujmy w sobie postawę jedności i solidarności, której pięknym przykładem są odbywające się w tych dniach w świątyniach różnych wyznań nabożeństwa w intencji ofiar Litzmannstadt Getto. Stając dzisiaj w miejscu, gdzie siedemdziesiąt pięć lat temu nieludzki reżim i totalitarna ideologia przyniosły Żydom terror, zniewolenie, zbrodnie i śmierć, przekażmy światu nasze przesłanie. Niech będzie to przesłanie pamięci i przestrogi, ale także przesłanie solidarności, braterstwa, gotowości spieszenia z pomocą. Są to kwestie aktualne w świecie współczesnym, w którym nadal dochodzą do głosu wrogość i agresja. Wierzę, że będziemy potrafili odpowiadać na te wyzwania właściwie – zarówno w słowach, jak i w czynach. Tylko wówczas będziemy mogli mieć nadzieję, że podobne ludobójstwo nigdy więcej się nie powtórzy.

Chyląc czoła przed ofiarami, dziękuję wszystkim, którzy zachowują pamięć o tym, co zdarzyło się przed siedemdziesięciu pięciu laty w Łodzi. Pozdrawiam serdecznie wszystkich uczestników dzisiejszej uroczystości. Szczególne słowa szacunku kieruję do Ocalonych. Są Państwo świadkami dramatu, ale także świadkami nadziei. Nadziei, że wspólnie możemy kształtować świat, w którym zbrodnia Zagłady nigdy już się nie powtórzy.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Andrzej Duda