Warszawa, 1 września 2019 roku

Organizatorzy i Uczestnicy uroczystości

upamiętniających 80. rocznicę

wybuchu II wojny światowej

w Malborku, Szymankowie i Tczewie

Szanowni Kombatanci!

Szanowni Przedstawiciele Władz Państwowych i Samorządowych!

Szanowny Panie Przewodniczący!

Szanowni Państwo – Uczestnicy i Goście Uroczystości!

Przez cały rok 2019 kontynuujemy obchody stulecia odrodzenia niepodległej Polski. Ale w tym szczególnym czasie jest jeden dzień, w którym jubileuszowa radość i duma muszą ustąpić żalowi i modlitewnej ciszy. To 1 września. Rocznica niemieckiej agresji, która, dopełniona 17 września inwazją Rosji sowieckiej, oznaczała koniec suwerennej II Rzeczypospolitej.

Mija osiemdziesiąt lat od dnia, który okazał się początkiem najbardziej przerażającego i najkrwawszego konfliktu zbrojnego w dziejach świata. Obrona tczewskich mostów to jedno z tych wydarzeń, które wyznaczają początek II wojny światowej. Mieszkańcy Tczewa, Kałdowa i Szymankowa, mieszkańcy ziemi malborskiej, żołnierze, celnicy i kolejarze, jako jedni z pierwszych stawili opór niemieckiej napaści i złożyli ofiarę życia za Ojczyznę.

To żołnierze 2. Batalionu Strzelców, którzy wykonali swoje zadanie zniszczenia mostów, uniemożliwiając w ten sposób plany niemieckiego dowództwa  przerzucenia części wojsk na wschodni brzeg Wisły. To inspektor kolejowy Alfons Runowski, który zatelefonował do Tczewa z ostrzeżeniem, że do miasta zbliża się pociąg towarowy z ukrytym oddziałem niemieckim. To inspektor celny w Kałdowie, który wystrzelił rakietę ostrzegawczą, dzięki czemu pracownicy kolei zdołali przekierować ów pociąg na ślepy tor i opóźnić jego przybycie w okolice mostów tczewskich – gdzie polscy saperzy właśnie naprawiali zbombardowaną instalację wybuchową. To właśnie oni, kolejarze z Szymankowa oraz ich rodziny, razem 40 osób, jeszcze tego samego dnia zostali w odwecie zamordowani przez niemieckich barbarzyńców. Zdążyli jednak ocalić życie wielu rodaków, wielu polskich żołnierzy. Najwyższa ofiara, jaką złożyli oni tamtego dnia, przed 80. laty,
nigdy nie będzie zapomniana.

Dziękuję Władzom Samorządowym Malborka i Tczewa oraz Szymankowa za podtrzymywanie pamięci o tragicznych wydarzeniach wojny obronnej 1939 roku, za inicjatywy, dzięki którym możemy oddać hołd polskim bohaterom pierwszych godzin II wojny światowej. Jednocześnie stąd, z tej ciężko doświadczonej niemiecką okupacją ziemi, kieruję przesłanie do wszystkich, którym droga jest Europa i świat zgody i pokoju. Kieruję przestrogę przed lekceważeniem rodzącego się i rosnącego w siłę zła, przed lekceważeniem grozy wojny, przed uchylaniem się od obowiązku czynienia wszystkiego, aby do niej nie doszło.

Cześć i chwała bohaterom! Wieczna pamięć poległym!

Z wyrazami szacunku,
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Andrzej Duda

List został odczytany podczas uroczystości przez Piotra Karczewskiego, Doradcę Prezydenta RP.