Uczestnicy i Organizatorzy
uroczystych obchodów 45. rocznicy
Radomskiego Protestu Robotniczego Czerwiec ’76

Szanowni Państwo!

Czerwiec 1976 roku to niezwykle dramatyczny, ale też szczytny rozdział polskiej historii. Potężny protest robotników, walczących o godność, chleb i prawa obywatelskie, stał się zaczynem wolności, która jest dzisiaj naszym udziałem.

Nie bez powodu Czerwiec ’76 często nazywamy Radomskim Czerwcem. Strajki i demonstracje uliczne objęły wówczas wiele regionów kraju, jednak najbardziej wstrząsający charakter miały wydarzenia w Radomiu. Akcję protestacyjną rozpoczęli tu robotnicy z Zakładów Metalowych im. gen. „Waltera”, a wkrótce ogarnęła ona całe miasto. W wielogodzinnych demonstracjach wzięły udział dziesiątki tysięcy osób. Jednym z najbardziej wyrazistych symboli radomskiego protestu stało się podpalenie bastionu komunistycznej władzy – siedziby Komitetu Wojewódzkiego PZPR.

Władza odpowiedziała z całą brutalnością. Do walki wkroczyły wzmocnione oddziały MO i ZOMO, ale opór radomskiego społeczeństwa był silny. W tragicznych zajściach śmierć poniosło dwóch demonstrantów: Jan Łabęcki i Tadeusz Ząbecki. Dzień 25 czerwca zapamiętany został w Radomiu jako dzień gniewu, nieugiętych zmagań, krwi i żałoby. Aresztowanych zastraszano i bito, okrutną represją były radomskie „ścieżki zdrowia”. Jednocześnie komunistyczna propaganda rozpoczęła kampanię oszczerstw wobec uczestników protestów. Zapadły niezasłużone sądowe wyroki, zwolnienia z pracy, zniesławienia i inne szykany. Radom na trwałe znalazł się na komunistycznym indeksie. Szczególnie wstrząsającym wątkiem wydarzeń radomskich stały się losy śmiertelnie pobitego księdza Romana Kotlarza, ukaranego za sprzyjanie protestującym.

Jednak mimo bólu, jaki wywołują w nas wspomnienia o ofiarach, myślimy także o wydarzeniach sprzed 45 lat z poczuciem zwycięskiej dumy. Radomski Czerwiec nie przeminął bez rezultatów. W wyniku protestów zostały cofnięte drastyczne podwyżki cen, które wzbudziły sprzeciw Polaków. To pokazało, że opór ma sens. Obnażone zostały też kłamstwa propagandy o niebywałych sukcesach gospodarczych i o „dialogu partii z narodem”. Najważniejszym jednak efektem było odrzucenie lęku oraz narodziny społecznej, międzyludzkiej solidarności. Czerwiec ’76 pokazał, jak ludzie różnych środowisk, doświadczeń, poglądów mogą się łączyć dzięki fundamentalnym wartościom. Jego pokłosiem było także późniejsze powstanie Komitetu Obrony Robotników i Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Zawiązała się więź ludzi niepokornych i walczących – ludzi pragnących być wolnymi.

Dziedzictwo Radomskiego Czerwca jest ciągle aktualnym zobowiązaniem. Składamy hołd ofiarom tamtego czasu, oddajemy cześć bohaterom zmagań. Chcemy również, aby przesłanie Czerwca ’76 – przesłanie wolności, godności, prawdy, solidarności i sprawiedliwości – nieustannie nas inspirowało w umacnianiu fundamentów niepodległej Rzeczypospolitej i w kształtowaniu społecznego ładu. Serdecznie dziękuję Państwu za pielęgnowanie pamięci o Radomskim Czerwcu, za przekazywanie jej młodszym pokoleniom. Nigdy nie wygaśnie nasza wdzięczność dla tych, którzy prowadzili nas do wolnej Polski. Radom – pamiętamy!

Z wyrazami głębokiego szacunku

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda

List odczytała Doradca Prezydenta RP Zofia Romaszewska.