Organizatorzy i Uczestnicy uroczystości
wręczenia Nagrody „Rzeczpospolitej”
im. Jerzego Giedroycia w Warszawie
Dostojni Laureaci i Nominowani!
Szanowni Państwo!
Nagroda „Rzeczpospolitej” im. Jerzego Giedroycia ma ogromnie prestiżową rangę, a współczesne okoliczności historyczne jeszcze bardziej podkreślają znaczenie tego lauru. Ustanowiona na samym początku obecnego stulecia, w pierwszą rocznicę śmierci patrona, służy propagowaniu tych idei, których propagatorem w polskiej myśli politycznej był twórca paryskiej „Kultury” i Instytutu Literackiego. Nagroda akcentuje ponadczasową wartość zasad, którymi kierował się Książę Niezłomny: żarliwego patriotyzmu, poświęcenia służbie publicznej, rozumienia polskiej racji stanu, umiejętności i odwagi głoszenia poglądów niepowielających utartych schematów myślenia, wrażliwości na znaki czasu i otwieranie się nowych perspektyw.
Idee krzewione przez Redaktora – a także przez jednego z jego najbliższych współpracowników, Juliusza Mieroszewskiego, którego też trzeba wspomnieć podczas dzisiejszej uroczystości – są osadzone szczególnie w kontekście budowania dobrych relacji Polski i Polaków z innymi narodami naszego regionu Europy, a zwłaszcza z sąsiadami zamieszkującymi na wschód od naszych granic. Składam wyrazy uznania i dziękuję twórcom Nagrody za wyróżnianie i honorowanie zasług osób i instytucji, które wybitnie się do tego przyczyniają.
Kwestia wschodnia – wyzwanie umacniania solidarności i współpracy narodów regionu w obliczu zagrożenia ze strony imperialnej Rosji – jest dzisiaj dramatycznie aktualna. Wraz z pełnoskalową napaścią na Ukrainę rozpadł się cały paradygmat architektury bezpieczeństwa w naszym regionie. Jednoznacznie rozwiały się żywione przez wielu iluzje, jakoby demokratyzująca się i modernizująca Rosja zmierzała do ułożenia bezkonfliktowych relacji ze światem Zachodu. Niestety, jest wręcz przeciwnie: do realiów polityki europejskiej wraca nie tylko pojęcie stref wpływów, ale również agresja militarna, łamanie prawa międzynarodowego, naruszanie granic i integralności terytorialnej państw oraz dążenie do odebrania innym niepodległości, podmiotowości czy nawet tożsamości narodowej. To wszystko zawarte jest w arsenale rosyjskiej strategii – i musimy dostrzegać, jak groźne i dalekosiężne niesie konsekwencje. Polska musi na to odpowiedzieć także geostrategiczną koncepcją, która zdolna będzie zapewnić bezpieczeństwo i stabilność zarówno naszej Ojczyźnie, jak i całemu regionowi.
W pewnym sensie stajemy przed podobnymi wyzwaniami, jak nasi przodkowie i poprzednicy z czasów I Rzeczypospolitej i z lat międzywojennej odbudowy niepodległości. Zyskaliśmy ogromny geostrategiczny atut, jakim jest członkostwo Polski w NATO i Unii Europejskiej. Zdecydowanie umacnia to bezpieczeństwo i możliwości pomyślnego rozwoju naszej Ojczyzny, jednak widzimy również dzisiaj, jak istotne jest pogłębianie własnych zdolności obronnych.
Widzimy konieczność determinacji, by powiększać i modernizować polską armię i doskonalić sprawność organizacyjną polskiego państwa. Fundamentalnie ważne jest także budowanie współpracy ze wszystkimi krajami naszego regionu, które dostrzegają i odrzucają rosyjski imperializm. W styczniu obchodziliśmy 160. rocznicę wybuchu powstania 1863 roku w murach warszawskiej Cytadeli wraz z Prezydentem Republiki Litewskiej oraz przedstawicielami Ukrainy i społeczeństwa białoruskiego pragnącego wolnej, suwerennej Białorusi. Przywołaliśmy wspaniałą, inspirującą symbolikę zawartą w pieczęci Rządu Narodowego, na której widniały trzy godła: polski Orzeł Biały, litewska Pogoń i ukraiński Archanioł Michał. Przypomnieliśmy hasła zrywu styczniowego: „za wolność naszą i waszą” oraz „wolność, równość, niepodległość”. W tę wielką historyczną tradycję wpisują się idee Jerzego Giedroycia i Juliusza Mieroszewskiego, które suwerenność państw ULB – Ukrainy, Litwy i Białorusi – nierozerwalnie wiążą z suwerennością i bezpieczeństwem Rzeczypospolitej Polskiej. Geostrategia polska zawsze musi to założenie uwzględniać jako kluczowy element racji stanu.
Serdecznie gratuluję wszystkim, którzy otrzymali nominacje w obecnej XXIII edycji Nagrody im. Jerzego Giedroycia. Tegorocznym Laureatom składam wyrazy najwyższego uznania i wdzięczności za wkład w rozwijanie dobrych relacji między Polską a narodami Europy Środkowo–Wschodniej, które dzielą z nami wspólnotę historycznego losu. Zaufanie, zrozumienie, partnerstwo i budowanie sojuszniczych więzi w obliczu wspólnego niebezpieczeństwa jest dzisiaj szczególnie ważne. Razem jesteśmy silniejsi, a współpraca i łączenie naszych potencjałów służy nam wszystkim. Ważne i cenne przedsięwzięcie, jakim jest Nagroda „Rzeczpospolitej”, znacząco się do tego przyczynia. Życzę Państwu wszelkiej pomyślności na tej doniosłej drodze.
Z wyrazami szacunku
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda
List został odczytany przez Ministra Wojciecha Kolarskiego.