Uczestnicy i Organizatorzy obchodów
Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121
i Niosących Im Pomoc
w Pruszkowie

Szanowni Państwo!

Obchody 80. rocznicy niemieckiej agresji i 85. rocznicy powstania warszawskiego kierują nasze myśli ku najtragiczniejszemu okresowi w dziejach Polski. Dziś upamiętniamy tamten mroczny czas jako społeczeństwo ludzi wolnych, jako naród troszczący się o przekaz pełnej prawdy o naszej historii najnowszej – świadomy własnej godności i wartości, swoich praw i wagi doznanych krzywd.

Jednym z głównych symboli zbrojnego oporu i męczeństwa Polaków podczas II wojny światowej jest Warszawa – broniąca się pod gradem bomb we wrześniu 1939 roku, a potem bohatersko walcząca o wolność i metodycznie niszczona przez hitlerowskich najeźdźców w sierpniu 1944 roku. Skutki wojny i okupacji dla naszej Ojczyzny często przedstawia się, ilustrując fotografiami morza ruin, w jakie zmieniła się wtedy stolica państwa. Ale przecież ten tragiczny obraz byłby niepełny, gdyby pominąć losy mieszkańców Warszawy, już od pierwszych dni powstania bezwzględnie zabijanych, ograbianych i wypędzanych z miasta.

Olbrzymia ich liczba została stłoczona przez Niemców właśnie tutaj – w obozie przejściowym Durchgangslager 121. Niektóre szacunki mówią nawet o 650 tysiącach osób, w tym 7 tysiącach powstańców. W naszych dziejach Dulag w Pruszkowie zapisał się jako miejsce cierpienia i pełnego lęku wyczekiwania na dalsze wyroki niemieckich prześladowców. Kilka tysięcy ludzi znalazło tu śmierć – z rąk okrutnych strażników, z powodu ran, chorób, niedożywienia i ciężkich warunków bytowych. Większość osadzonych wygnano w różne rejony Generalnego Gubernatorstwa, część deportowano do obozów koncentracyjnych lub na roboty przymusowe w głębi Rzeszy. Blisko sto tysięcy osób zdołało zbiec. Dzięki pomocy polskiego personelu obozu, mieszkańców okolicznych miejscowości, działaczy Rady Głównej Opiekuńczej i polskich organizacji konspiracyjnych liczni osadzeni i uciekinierzy przetrwali obozową gehennę i doczekali końca wojny. Wśród ocalonych
z Dulagu były wybitne postacie świata kultury, nauki i polityki, w tym były prezydent Stanisław Wojciechowski. W ten sposób dzieje obozu stały się nie tylko historią o cierpieniu, przemocy i niegodziwości, lecz także o odwadze, ofiarności i solidarności w obliczu wspólnego zagrożenia.

Z głębokim szacunkiem i wdzięcznością myślę o wszystkich, którzy utrwalają pamięć o tamtych wydarzeniach i ich bohaterach. Dziękuję organizatorom i uczestnikom dzisiejszych uroczystości, w tym władzom lokalnym oraz zespołowi Muzeum za uczczenie naszych rodaków więzionych w Dulagu 121, za troskę o polską pamięć historyczną oraz związaną z nią dobrą przyszłość naszej Ojczyzny.

Wieczna pamięć ofiarom obozu przejściowego w Pruszkowie!

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda

_______________________________________________________________

W imieniu Prezydenta RP list odczytał podczas uroczystości Doradca Łukasz Rzepecki.