Wielce Czcigodni Eminencje, Ekscelencje,
Wszyscy Przybyli Przedstawiciele Kościołów, religii, związków wyznaniowych, mniejszości narodowych i etnicznych w naszym kraju, w Polsce, w Rzeczypospolitej Polskiej,
Wszyscy Wielce Szanowni Państwo Przewodniczący,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!

Bardzo serdecznie dziękuję za obecność. „Da pacem Domine in diebus nostris” – można powiedzieć, patrząc na czas, w jakim się spotykamy, że to z całą pewnością w jakimś sensie motto naszego tegorocznego spotkania, a jednocześnie modlitwa, która być może istnieje tak długo, jak długo istnieje ludzkość, jak długo ludzie w ogóle się modlą. A modlą się od zawsze.

Modlitwa o pokój: „Daj, Panie, pokój w naszych czasach, w naszych dniach, dniom naszym” – słowa zaczerpnięte ze średniowiecznej antyfony z Drugiej Księgi Królewskiej, Księgi Psalmów, Drugiej Księgi Kronik. Słowa, które tak bardzo mocno jak chyba nigdy w okresie ostatnich dziesięcioleci od II wojny światowej tyczą się naszej tutaj, w tej części Europy, rzeczywistości.

Tym bardziej ważne dla mnie jest to dzisiejsze spotkanie, dlatego że chcę podziękować wszystkim Państwu – Eminencji, Ekscelencjom, wszystkim Państwu Przewodniczącym – za to, że w obliczu tego straszliwego nieszczęścia, jakie dzieje się dzisiaj za naszą wschodnią granicą na skutek rosyjskiej napaści na Ukrainę, zachowujemy, po pierwsze, jedność jako państwo, jako społeczeństwo, jako wspólnota ludzi zamieszkujących to terytorium – terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

A jednocześnie umiemy też okazać serce sąsiadom, nie oglądając się na żadne okoliczności, nie oglądając się na historię, nie oglądając się na żadne osobiste emocje, które mogłyby w jakikolwiek sposób negatywnie wpłynąć – kierując się tymi najbardziej pozytywnymi emocjami, odruchem serca, odruchem wiary, odruchem miłości do drugiego człowieka. Bardzo jestem za to wdzięczny.

Dzisiejsze spotkanie też jest dla mnie sposobnością, żeby za to podziękować, że wszyscy, jak tutaj jesteście – w szczególności biorąc pod uwagę niezwykle odpowiedzialną misję, którą realizujecie jako ci, którzy stoją na czele wspólnot ludzi wierzących – umacnialiście, bo przecież nie trzeba było wzywać, co także jest piękne i pokazuje owoc Waszej niezwykłej posługi wobec Pana Boga, ale przede wszystkim wobec współwyznawców, wobec w jakimś sensie podopiecznych. Że nie trzeba było wzywać, nawoływać ludzi do niesienia pomocy, do tego, aby wykonali ten odruch serca. Że uczynili to sami. A z drugiej strony – że cały czas umacnialiście ich w tym, że czynią to słusznie, czynią dobrze, że powinni czynić więcej. Umacnialiście i umacniacie. Ogromnie jestem za to wdzięczny.

Bo przy wszystkim tym, co można obserwować z zewnątrz, tym, co obserwują z zagranicy, tym, co ja słyszę w różnych międzynarodowych gremiach, w których się spotykam, jak choćby w zeszłym tygodniu, co wystawia znakomitą opinię Polsce i Polakom, nam wszystkim tutaj mieszkającym, to także ogromnie umacnia naszą wspólnotę – wspólnotę współobywateli Rzeczypospolitej, naszą wspólnotę tych, którzy tę Rzeczpospolitą także reprezentują w znaczeniu nie tylko tych, którzy pełnią zacne i ważne urzędy, ale także każdego z nas. Bo gdy jesteśmy na zewnątrz, to każdy reprezentuje zarówno nas jako państwo, jak i nas jako wspólnotę. Bardzo jestem za to wdzięczny.

Dożyliśmy rzeczywiście ogromnie trudnych czasów.

Wierzę w to głęboko – i sam także osobiście staram się działać w miarę moich możliwości, aby ta modlitwa o pokój ten pokój rzeczywiście jak najszybciej przyniosła. Pokój taki, który będzie pokojem trwałym. Pokój taki, który będzie pokojem stabilnym, który będzie nam gwarantował możliwość spokojnego życia przez następne – mam nadzieję – dziesięciolecia, a wierzę w to głęboko, że także i przyszłym pokoleniom. Tego byśmy właśnie z całego serca chcieli.

Ale dziękuję Wam także po raz kolejny za to, że tutaj wszyscy Państwo jesteście – przedstawiciele wszystkich ważnych w Rzeczypospolitej wspólnot Kościołów religijnych, narodowych i etnicznych. Że

siedzimy wszyscy razem w tej jednej sali, spotykamy się ze sobą z życzliwością, z uściskiem dłoni – to właśnie buduje siłę naszego państwa i naszej wspólnoty.

To, że patrzymy na siebie nawzajem z życzliwością, z wyrozumiałością, że szukamy dróg, które prowadzą nas do porozumienia, do rozwiązywania kwestii wątpliwych, czasem spornych – jak to w życiu. Ale że umiemy być razem. Bardzo za to dziękuję. To właśnie ogromnie budowało i buduje naszą siłę.

Za kilka dni – dosłownie za trzy – będziemy obchodzili bardzo znaczącą w naszych dziejach rocznicę: 450. rocznicę konfederacji warszawskiej z 1573 roku, niezwykle ważnego aktu, który ustanawiał w sposób urzędowy, państwowy tolerancję religijną i równość wyznań w naszym kraju. Na tamte czasy – w XVI wieku – coś absolutnie rewolucyjnego! W dobie, gdy w innych krajach toczyły się religijne wojny. W dobie, gdy w innych krajach działy się pogromy religijne, u nas rządzący na demokratycznych wówczas zasadach uznawali równość i wolność religijną.

Dzisiaj, patrząc z perspektywy historii, wiemy znakomicie, że były to czasy, gdy Rzeczpospolita była najsilniejsza. Możemy więc śmiało mówić, że tamta Rzeczpospolita Obojga Narodów – w istocie wiemy, że wielu narodów, dzisiaj byśmy powiedzieli; bo przecież była to Rzeczpospolita i Bałtów, i Białorusinów, i Ukraińców, i wreszcie przecież także nas, Polaków, ale i wielu innych narodów, które tutaj mieszkały, i Niemców, i Ormian, i tych wszystkich, którzy przybywali tutaj, na to terytorium, w tamtych dawnych czasach – ona, wspólna, miała wtedy ogromną siłę. 

Nigdy wcześniej i nigdy potem nie była już tak silna jak właśnie w tamtych czasach, gdy tak znakomicie rozumiano i umiano w tak niezwykły sposób budować państwo, które dzisiaj i do dzisiaj jest wzorem nowoczesności, niezwykłego wzajemnego podejścia, tolerancji i zrozumienia – na tamte czasy całkowicie bezprecedensowego i unikalnego. Do dziś jest to nasz – z jednej strony – wielki powód do dumy, że to było właśnie u nas, ale z drugiej strony – także wielkie memento i wspaniały przykład tego, kiedy jesteśmy rzeczywiście silni i kiedy jesteśmy rzeczywiście bezpieczni. Wtedy, gdy jesteśmy razem.

Muszę Państwu powiedzieć, że

z wielkim wzruszeniem i satysfakcją patrzę dzisiaj także na nasze współdziałanie polityczne w naszej części Europy, na wielkie zrozumienie, właśnie na wielką tolerancję i wielką życzliwość, z jaką podchodzą do siebie w tej chwili także właśnie przywódcy i rządzący – ci odpowiedzialni w tym momencie za losy państw i narodów w naszej części Europy – jak bardzo zwartą wspólnotę w tej chwili stanowimy.

Mam nadzieję, że jest to także dobra dla nas wszystkich prognoza na przyszłość – że będziemy jeszcze wspólnie tutaj mieli obszar bezpieczeństwa, dobrej współpracy, także znakomitej prosperity gospodarczej, zamożności i spokojnego życia w naszej części Europy.

Dziś czynimy wszystko, aby wojna na Ukrainie zakończyła się jak najszybciej, aby wrócił pokój, aby ludzie mogli znów spokojnie żyć, aby mogli wrócić do swoich domów.

Mam nadzieję, że wkrótce będziemy mogli im pomóc w odbudowaniu domów i odbudowaniu się – w odbudowaniu swojego życia we wszystkich jego obszarach. To także jest nasze wielkie zadanie. Nie mam żadnych wątpliwości, że także i to zadanie będziemy umieli zrealizować jako wspólnota.

Jeszcze raz z całego serca dziękuję, że wszyscy Państwo ją tak wspaniale budujecie, że współuczestniczycie w tym wielkim dziele, które – tak jak powiedziałem – ufam, że dzięki tej modlitwie o pokój da nam możliwość znowu spokojnego współistnienia, spokojnego budowania się tutaj. Tego życzę z całego serca wszystkim Państwu – obecnym tutaj przedstawicielom religii, Kościołów, wspólnot, także tych narodowych i etnicznych w Rzeczypospolitej. Tego życzę całej Rzeczypospolitej i nam wszystkim.