Ekscelencjo, Panie Prezydencie – Drogi Egilsie,
Wielce Szanowni Państwo!

Przede wszystkim bardzo chcę podziękować Panu Prezydentowi za zaproszenie tutaj, do Rygi, żeby odbyć oficjalną wizytę w Łotwie. Dziękuję za miłe zaproszenie, ale jednocześnie dziękuję za zaproszenie bardzo ważne, także w bardzo ważnym momencie.

Spotykamy się z Panem Prezydentem bardzo często. Ostatni raz widzieliśmy się w Davos i rozmawialiśmy właśnie o kwestiach bezpieczeństwa. Braliśmy razem udział w panelach, w których były omawiane m.in. właśnie kwestie tego, w jaki sposób wesprzeć Ukrainę i jak zakończyć tę rosyjską agresję. A te kwestie – jak wszyscy Państwo doskonale wiedzą – stanowią dzisiaj podstawowy problem. Dla nas, Prezydentów państw Europy Środkowej, tutaj, w bezpośrednim sąsiedztwie Rosji, ale w bezpośrednim sąsiedztwie także Ukrainy, która w tej chwili zmaga się z rosyjskim agresorem, są to w tej chwili tematy podstawowe.

Więc tym, co zajęło dzisiaj główną część naszej dyskusji – zarówno w formacie rozmowy w cztery oczy, jak i dyskusji delegacji – była właśnie kwestia bezpieczeństwa naszych państw tutaj, w Europie Środkowej; to była kwestia tego, w jaki sposób to bezpieczeństwo budujemy; i to było również – oczywiście – nasze spojrzenie na zbliżający się szczyt NATO w Wilnie i na to, o co powinniśmy przed tym szczytem i później, w czasie tego szczytu, zabiegać.

Ale rozmawialiśmy – rzecz jasna – również o naszej współpracy także w dziedzinach, które są dla nas historycznie ważne. Bo – tak jak Pan Prezydent wspomniał – mamy długą, wspólną historię, jeżeli chodzi o polską obecność w różnych postaciach tutaj, w tej części Europy, w dzisiejszej Łotwie, na tych terenach. Można śmiało mówić o relacjach, które mają już ponad 450 lat. Więc jest to bardzo długa historia. I w czasie tej historii kilkakrotnie – niestety – musieliśmy się zmagać z rosyjską okupacją, wspólnie musieliśmy się zmagać z rosyjską agresją.

Pan Prezydent wspominał o wyzwoleniu Daugavpils wspólnie przez nasze wojska w 1920 roku w czasie wojny z Rosją bolszewicką – wtedy w wojnie zwycięskiej udało się obronić przed bolszewicką napaścią. Patrzymy dzisiaj na tę historię jako historię, na której powinniśmy się właśnie wzorować. Powinniśmy w taki sposób umacniać nasze bezpieczeństwo, abyśmy zawsze byli w stanie nie tyle nawet się obronić, ile po prostu zapobiec rosyjskiej napaści – tak, by ta napaść nie nastąpiła.

Dzisiaj jest nam tutaj o tyle łatwiej i mamy o tyle większe możliwości, że oba nasze państwa są członkami Sojuszu Północnoatlantyckiego – najmocniejszego sojuszu obronnego, jaki istnieje na świecie – razem ze Stanami Zjednoczonymi, z innymi naszymi wielkimi sojusznikami, z Wielką Brytanią, z Francją, z Niemcami. Jesteśmy dzisiaj członkami Unii Europejskiej. Także wspólnie współpracujemy ze sobą bardzo ściśle w ramach współpracy sąsiedzkiej.

Współpracujemy ze sobą w ramach Trójmorza. Więc nie jest to tylko relacja między Łotwą a Polską, między państwami bałtyckimi a Polską, ale jest to także relacja pomiędzy nami wszystkimi a państwami Europy Południowej. Więc wszyscy rozumiemy, jak bardzo jest to ważne dla budowania tej wielkiej strefy naszego bezpieczeństwa tutaj, w Europie Centralnej – ten rozwój infrastruktury.

O rozwoju infrastruktury też dzisiaj mówiliśmy z Panem Prezydentem, właśnie chociażby mając na uwadze dalszy rozwój i rozbudowę Rail Baltiki, ale także wspominając ostatnio zawarte w Warszawie porozumienie właśnie między Rail Balticą a CPK, czyli Centralnym Portem Komunikacyjnym, i związany z tym projekt budowy Kolei Dużych Prędkości, tak aby połączyć Rail Balticę z Centralnym Portem Komunikacyjnym. Ale nie tylko – do tego dochodzą także umowy, które CPK zawarł z Czechami, co oznacza, że faktycznie będzie tutaj połączenie poprzez Kolej Dużych Prędkości pomiędzy Rygą – w przyszłości także państwami bałtyckimi – a Pragą i dalej, mamy nadzieję, także z innymi stolicami europejskimi.

Więc realizujemy te wszystkie projekty, które są dla nas ważne. Oczywiście w przeświadczeniu, że są one ważne nie tylko dla komunikacji, nie tylko dla gospodarki, co – oczywiście – ma dla nas znaczenie fundamentalne. Bo podkreślamy z Panem Prezydentem: wojna toczy się – owszem – w naszym sąsiedztwie, bo Rosja napadła na Ukrainę. Ale ona toczy się poza naszymi granicami. My dzisiaj wspieramy Ukrainę, budujemy strefę naszego bezpieczeństwa.

Ale także dbamy dzisiaj przede wszystkim o rozwój naszych krajów, o to, żeby naszym obywatelom żyło się jak najlepiej, żeby pokonać wszystkie kryzysy gospodarcze, które wynikają z rosyjskiej napaści na Ukrainę. Przejść przez ten trudny dzisiaj czas nie tylko dla Europy, ale i dla świata, gdy mamy do czynienia z wielkimi procesami inflacyjnymi, gdy mamy do czynienia z ogromnymi skokami cen energii – żeby nad tym wszystkim zapanować, uchronić naszych obywateli przed tymi trudnymi sytuacjami, jakie w związku z tym niesie życie.

Ale myślimy także o przyszłości, myślimy o zapewnieniu możliwości komunikacyjnych, myślimy o przyszłych możliwościach rozwoju, w związku z tym także współpracy gospodarczej – o wszystkim, co ważne, i dlaczego infrastruktura ma znaczenie fundamentalne. Więc tu, w tej przestrzeni, z Panem Prezydentem działamy.

W tym kontekście mówiliśmy też o zbliżającym się szczycie Trójmorza. Tym razem będziemy goszczeni w Rumunii. Mam nadzieję, że podejmiemy kolejne ustalenia i jeszcze mocniej zacieśnimy współpracę, która jest oczywista wobec tego, co dzisiaj dzieje się na Ukrainie, i wobec tego, jak zwiększyła się agresywność Moskwy. Ta infrastruktura jest nam tak bardzo potrzebna właśnie dla budowania bezpieczeństwa, dla transportu chociażby militarnego w naszej części Europy, w Europie Środkowej. Ale powtarzam: ta infrastruktura ma również fundamentalne znaczenie międzyludzkie, gospodarcze, turystyczne – to wszystko, co nam tak bardzo potrzebne.

Natomiast tym najbliższym wielkim wydarzeniem, które nas czeka, jest szczyt NATO w Wilnie. I tutaj omawialiśmy z Panem Prezydentem dwa bardzo ważne elementy. Przede wszystkim wzmacnianie naszego bezpieczeństwa, naszych krajów, naszych obywateli, a więc – z jednej strony – realizacja postanowień szczytu NATO w Madrycie, czyli wzmocnienie natowskiej obecności w naszych krajach poprzez zwiększenie jej z poziomu grup batalionowych do – mamy nadzieję – możliwości zapewnienia obecności na poziomie brygadowym.

Ale to także – proszę Państwa – wzmocnienie infrastrukturalne. Niezwykle ważne. Mówiłem Panu Prezydentowi, że ogromnie nam na tym zależy. Wojna na Ukrainie pokazuje, jak bardzo ważny jest natychmiastowy dostęp do nowoczesnej infrastruktury militarnej po to, by zatrzymać przeciwnika.

Ale proszę pamiętać, że nasze działanie w ramach NATO jest przede wszystkim prewencyjne, jest to przede wszystkim odstraszanie – bardzo mocno to podkreślam. Jest to polityka odstraszania. Poprzez wzmacnianie obecności natowskiej tutaj, poprzez wzmacnianie jej zarówno pod względem osobowym, czyli poprzez większą obecność żołnierzy sojuszniczych, ale także właśnie poprzez zwiększanie potencjału infrastruktury militarnej, który jest w naszych krajach – zapobiegamy napaści. W ten sposób zniechęcamy potencjalnego napastnika, pokazując, że nie opłaca się napadać naszych krajów, bo napaść będzie bardzo kosztowna i zostanie po prostu odparta.

Temu służy ta polityka, to z Panem Prezydentem realizujemy i to chcemy też uzyskać na najbliższym szczycie NATO, który będzie w Wilnie, żeby te gwarancje dla naszych krajów jeszcze były zwiększane, żeby zwiększać mobilność jednostek szybkiego reagowania NATO w przypadku gdyby – nie daj, Panie Boże – taka potrzeba zaistniała. Ale przede wszystkim poprzez zwiększanie potencjału infrastruktury militarnej, co – powtarzam jeszcze raz – wojna na Ukrainie pokazuje bardzo wyraźnie.

Jednocześnie prowadzimy razem z Panem Prezydentem także politykę stałego – oczywiście – wspierania Ukrainy. Łotwa przekazuje Ukrainie uzbrojenie, Polska też przekazuje Ukrainie uzbrojenie. Jak Państwo wiedzą, przekazujemy czołgi w ramach porozumienia międzynarodowego, które zainicjowaliśmy na prośbę strony ukraińskiej. Rzeczywiście udaje się zebrać tę brygadę czołgów dla Ukrainy. Dziękuję wszystkim przywódcom, którzy zgłosili już swój akces do tej inicjatywy. To także czołgi, które wędrują na Ukrainę z Wielkiej Brytanii, to również pojazdy opancerzone, które wędrują na Ukrainę przede wszystkim ze Stanów Zjednoczonych – ogromne transporty tej infrastruktury.

Jest to bardzo ważne w perspektywie prawdopodobnie zbliżającej się rosyjskiej ofensywy, która musi zostać zatrzymana i odparta. Ukraińska armia musi otrzymać od nas tyle wyposażenia, żeby była w stanie tę ofensywę zatrzymać, a następnie odeprzeć rosyjską armię po to, by odzyskiwać tereny okupowane przez Rosję. Jest to dzisiaj nasze najważniejsze zadanie. O tym na pewno będziemy rozmawiali przed szczytem w Wilnie.

Ale chcielibyśmy również – do szczytu w Wilnie – wypracować razem z naszymi sojusznikami porozumienie w postaci dania Ukrainie swoistych gwarancji bezpieczeństwa ze strony NATO, czyli postąpienia o krok w procesie wzmacniania bezpieczeństwa Ukrainy z punktu widzenia w przyszłości – mamy nadzieję – przyjęcia jej do Sojuszu Północnoatlantyckiego.

Tu – oczywiście – proszę Państwa, także i nasze wspólne starania o to, by Ukraina była jak najszybciej przyjęta do Unii Europejskiej. Razem z Panem Prezydentem od samego początku, od pierwszego momentu tej inicjatywy, żeby Ukraina otrzymała status kandydata do przyjęcia do Unii Europejskiej, do członkostwa – działaliśmy wspólnie. Przypominam, że w zeszłym roku wystosowaliśmy wspólny list w tej sprawie. Na samym początku, gdy było tak wiele wątpliwości, był to jeden z przełomowych momentów, które doprowadziły do tego, że ostatecznie status kandydata został Ukrainie przyznany.

Dzisiaj staramy się czynić wszystko, żeby ten proces akcesyjny popychać jak najszybciej, by następowała ewaluacja procesu reform na Ukrainie. Bo te reformy są na Ukrainie wdrażane. Chcę to bardzo mocno podkreślić: mimo wszystkich trudności, mimo wojny Ukraina wdraża procesy reformatorskie, które są wskazane przez Unię Europejską, przez Komisję Europejską. To jest bardzo ważne i to świadczy o determinacji Ukrainy w kierunku przyjęcia do Unii Europejskiej.

To jednoznacznie pokazuje także wolę społeczeństwa ukraińskiego – ono chce być częścią zjednoczonej Europy, chce być częścią Zachodu, a nie częścią Wschodu, do którego Rosja chce przymusić Ukrainę. Więc ta determinacja Ukraińców i Ukrainy ma charakter nie tylko militarny, lecz także polityczny i społeczny. Jest to bardzo ważne i ze wszystkich sił staramy się to z Panem Prezydentem wspierać.

Proszę Państwa, podkreśliłem także bardzo mocno, że zdecydowanie przyłączam się do inicjatywy, którą Pan Prezydent właściwie zgłosił jako pierwszy, żeby ustanowić specjalny trybunał karny do osądzenia sprawców zbrodni – agresji przeciwko Ukrainie. Jako prawnicy – przede wszystkim Pan Prezydent jest tutaj specjalistą w zakresie europejskiego prawa międzynarodowego – także rozmawiając z ekspertami, wiemy doskonale, że istnieje pewna luka w zakresie prawa międzynarodowego, która nie pozwala postawić zbrodniarzy rosyjskich tej wojny przed międzynarodowym trybunałem karnym.

W istocie zatem, aby ta odpowiedzialność karna, która jest konieczna, za zbrodnie popełniane przez Rosjan na Ukrainie – powtarzam jeszcze raz: konieczna do wyegzekwowania – mogła zostać wyegzekwowana, musi zostać ustanowiony specjalny trybunał karny. I tutaj z Panem Prezydentem działamy w tym zakresie razem, będziemy też rozmawiali o tym z naszymi koleżankami i kolegami na arenie międzynarodowej. To jest jeden z tych najważniejszych tematów, które w tej chwili chcemy realizować.

Szanowni Państwo, jeszcze raz chcę podkreślić, że cieszę się bardzo z tej wizyty. Tak jak mówię: ma ona dwa bardzo ważne elementy. Z jednej strony – przede wszystkim bezpieczeństwo, bezpieczeństwo i jeszcze raz bezpieczeństwo obu naszych krajów i naszej części Europy. Ale obok tego także współpraca gospodarcza, jej zacieśnianie, rozwój infrastruktury, rozwój relacji społecznych – to są te najważniejsze tematy, o których dzisiaj rozmawiamy z Panem Prezydentem, o których dzisiaj będę jeszcze także rozmawiał z Panem Premierem i z Przewodniczącym Parlamentu. Tak że – jak widać – nasze relacje są bardzo intensywne nie tylko na arenie międzynarodowej, ale także w ujęciu bilateralnym.

Jeszcze raz dziękuję Panu Prezydentowi za zaproszenie.

Pytania od dziennikarzy

Dzień dobry, mam pytanie do obu Panów Prezydentów. Kraje Europy i świata złożyły poważną obietnicę, że w najbliższym czasie dostarczą broń na Ukrainę. Ale czy w ciągu tych dwóch miesięcy, gdy Rosja prawdopodobnie może rzucić na front większe siły, ta obiecana broń na pewno odpowiednio wcześnie dotrze na Ukrainę? I jeszcze pytanie do Pana Prezydenta Dudy: czy Rzeczpospolita Polska wyśle na Ukrainę samoloty F–16? Mówili Państwo, że jesteście gotowi. Ale czy jest to możliwe? I kiedy mogłoby się to zdarzyć?

Proszę Państwa, przede wszystkim my cały czas wysyłamy wsparcie militarne na Ukrainę. Jak Państwo wiedzą, tego wsparcia z polskiej strony było już dużo. Ja bym nawet powiedział, że bardzo dużo też jak na nasze możliwości. Wysłaliśmy na Ukrainę ponad 240 czołgów z Polski. Wysłaliśmy ponad sto pojazdów opancerzonych. Wysłaliśmy karabiny w dziesiątkach tysięcy egzemplarzy. Wysłaliśmy na Ukrainę ogromne ilości amunicji. Wysłaliśmy nasze ręczne wyrzutnie rakietowe przeciwlotnicze Piorun, które znakomicie sprawdzają się w walce z rosyjskimi śmigłowcami i samolotami. Wysłaliśmy nasze supernowoczesne armatohaubice dalekiego zasięgu Krab – ich zasięg to 50 km – które rzeczywiście pozwoliły zatrzymać w wielu miejscach rosyjskie natarcie.
W tej chwili zdecydowaliśmy się wysłać kompanię czołgów Leopard i zadeklarowaliśmy także – w razie potrzeby ze strony ukraińskiej – kolejne wsparcie w zakresie czołgów. Pamiętajmy, że dysponujemy jeszcze zasobem czołgów postsowieckich – bardziej i mniej zmodernizowanych. Mamy też czołgi T–72 w wersji zmodernizowanej. Ale mamy także PT–91 Twardy, które na Łotwie są znane, albowiem tymi właśnie czołgami dysponuje polski kontyngent wojskowy stacjonujący tutaj w ramach NATO – jest to w tej chwili 260 naszych żołnierzy i właśnie kompania czołgów PT–91 Twardy. To dobra, sprawdzona broń, która dobrze funkcjonuje. Jesteśmy gotowi udzielać Ukrainie wsparcia również w tym zakresie. To w każdym przypadku, rzecz jasna, wymaga także uzgodnień sojuszniczych, jesteśmy członkiem NATO.
Jeżeli pyta mnie Pani o myśliwce, mogę powiedzieć w ten sposób: trzeba pamiętać, że wspieramy Ukrainę, ale dbamy również o bezpieczeństwo Polski. Na stanie polskiej armii mamy w tej chwili ok. 50 myśliwców F–16. Oczekujemy dostaw myśliwców F–35 do Polski, bo odpowiednie kontrakty zostały podpisane kilka lat temu. Oczekujemy w tej chwili także myśliwców z Korei Południowej, bo w tym roku został podpisany kontrakt na ich dostawę. Więc wzmacniamy nasze bezpieczeństwo. I jesteśmy gotowi do rozmów z sojusznikami na temat wsparcia dla Ukrainy.
Powtarzam jeszcze raz: pomagamy Ukrainie, ale dbamy też o bezpieczeństwo Rzeczypospolitej, również w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego. Najważniejszy jest element odstraszania. Pamiętajmy, że odstraszanie jest skuteczne wtedy, gdy jesteśmy w stanie się obronić i gdy mamy potencjał militarny.

Dzień dobry, pytanie do Pana Prezydenta Egilsa Levitsa i Prezydenta Andrzeja Dudy o możliwą wizytę Prezydenta Joe Bidena w naszej części Europy. Jakie znaczenie mogłaby mieć taka wizyta dla bezpieczeństwa i Polski, i Łotwy, a także gwarancji bezpieczeństwa i dalszego wsparcia Zachodu dla Ukrainy? I jeszcze pytanie do Pana Prezydenta Andrzeja Dudy o nowelę ustawy o Sądzie Najwyższym – ona została przegłosowana w Senacie z poprawkami. Jak Pan ocenia ten projekt i co Pan zamierza z tą nowelą ustawy zrobić? Dziękuję.
Szanowni Państwo, spodziewamy się – oczywiście – wizyty Pana Prezydenta Joe Bidena z tej bardzo prostej przyczyny, że została ona zapowiedziana. Pan Prezydent Joe Biden najprawdopodobniej w związku z tym wybiera się do naszej części Europy w lutym. Chcę tylko podkreślić w tym kontekście jeden element: „naszej części Europy” oznacza Europę Środkową. Zakładam, że w tym kontekście nasza część Europy to obszar sięgający od Rumunii do Estonii. W związku z powyższym, proszę Państwa, gdzie Pan Prezydent Joe Biden szczegółowo zrealizuje swoją wizytę, jest nam w tej chwili bardzo trudno z Panem Prezydentem Levitsem odpowiedzieć. Nie mamy takiej informacji. Być może będziemy mieli bliższe informacje w ciągu kilku dni – zobaczymy.
Dzisiaj mogę powiedzieć tak: proszę pamiętać o tym, że niecały rok temu Pan Prezydent Joe Biden był u nas, w Polsce, gościł zarówno w Rzeszowie, jak i w Warszawie – w związku z powyższym była to bardzo poważna i dosyć długa wizyta. Zobaczymy, czy odwiedzi nas ponownie. Proszę pamiętać, że tutaj – zwłaszcza w dzisiejszych czasach – ogromną rolę odgrywają względy bezpieczeństwa. Bo – niestety – sądzę, że również to wpływa na postawę administracji amerykańskiej i na to, co administracja amerykańska chce ogłaszać wcześniej, a czego nie chce i co będzie trzymała do ostatniej chwili w tajemnicy. A więc proszę się uzbroić w cierpliwość.
Natomiast nie ma żadnych wątpliwości, że każda wizyta Prezydenta Stanów Zjednoczonych w tak trudnym czasie tutaj, w tej części Europy – tak blisko wojny, która toczy się na Ukrainie – jest wzmacnianiem naszego bezpieczeństwa. Chociażby z tej przyczyny, że Prezydent Stanów Zjednoczonych i jego współpracownicy na własne oczy przekonują się, jaka jest sytuacja. Więc jest to takie zupełnie bezpośrednie oddziaływanie.
Natomiast politycznie ma to – oczywiście – ogromną wartość. Obydwaj z Panem Prezydentem Levitsem bardzo się cieszymy z tej wizyty, niezależnie od tego, w której naszej części Europy Pan Prezydent Biden akurat tym razem będzie. Jesteśmy w bieżącym kontakcie z administracją Pana Prezydenta Joe Bidena i jego współpracownikami, cały czas prowadzimy relację właśnie w sprawach bezpieczeństwa, działamy w tym zakresie. Wszystkie kwestie, które tutaj realizujemy – między innymi także właśnie wsparcia militarnego dla Ukrainy – są realizowane w porozumieniu ze Stanami Zjednoczonymi.

_____________________________________________________________

Więcej o wizycie Pary Prezydenckiej na Łotwie: 

• Ryga. Dyskusja o bezpieczeństwie
• Ryga. Rozmowy z przedstawicielami łotewskich władz
• Ryga. Spotkanie z przedstawicielami Polsko–Łotewskiej Izby Przemysłowo–Handlowej
• Ryga. Spotkanie z łotewskimi Polakami
• Ryga. Małżonki Prezydentów odwiedziły rannych cywili i żołnierzy z Ukrainy
• Wizyta w Szkole Polskiej w Rydze