Pierwsza Dama Agata Kornhauser–Duda

Szanowni Państwo!

Zakończyło się Narodowe Czytanie „Ballad i romansów”. Jak mogliśmy się przekonać, w „Balladach i romansach” występują różne tematy i różni bohaterowie, ale z pewnością łączy je nasza polska wrażliwość. I być może o sukcesie „Ballad i romansów” zadecydowały właśnie czucie i wiara, czyli to, co możemy zobaczyć tylko i wyłącznie sercem. A tego serca z pewnością nie zabrakło uczestnikom i organizatorom Narodowego Czytania. Im wszystkim chcielibyśmy bardzo serdecznie podziękować.

W pierwszej kolejności dziękujemy wszystkim tym, którzy byli zaangażowani w organizację tego wydarzenia tutaj, w ogrodzie Saskim. Serdeczne podziękowania kierujemy do naszych wspaniałych artystów – aktorów, muzyków – do reżysera oraz prowadzącego. Myślę, że jeszcze raz nagrodzimy ich brawami.

Podziękowania należą się również tłumaczom języka migowego. Z podziwem patrzyłam, z jaką ekspresją Państwo tłumaczyli „Ballady i romanse”. Dziękujemy także wszystkim tym osobom, które były odpowiedzialne i czuwały nad bezpieczeństwem medycznym tego wydarzenia. Bardzo dziękujemy. Jeszcze raz brawa.

Już tradycyjnie podziękowania kierujemy do współorganizatorów Narodowego Czytania, a więc do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, do Narodowego Centrum Kultury oraz naszych partnerów – Polskiego Radia i Telewizji Polskiej.

W tym roku szczególnie pragnę podziękować Panu Dyrektorowi Tomaszowi Makowskiemu za zorganizowanie w Bibliotece Narodowej wystawy „»Ballady i romanse« – inspiracje i recepcja”. I już dzisiaj zapraszam Państwa na tę bardzo ciekawą wystawę.

Bardzo dziękujemy wszystkim, którzy wzięli udział w tegorocznym narodowym czytaniu, ponieważ w ten sposób pięknie uczciliśmy 200. rocznicę pierwszego wydania „Ballad i romansów”, a także obecny rok, który został przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony Rokiem Romantyzmu Polskiego.

Szanowni Państwo!

To, co mnie ujmuje osobiście w Narodowym Czytaniu, to fakt, że każdy może sobie zorganizować to wydarzenie na swój własny, niepowtarzalny sposób. I tutaj rzeczywiście organizatorzy mają niezwykłą wyobraźnię i są bardzo kreatywni. Tak było także w tym roku. A więc po ulicach chodzili Twardowscy, w lasach i nad brzegami jezior można było zobaczyć nimfy, biblioteki zamieniały się w karczmy Rzym. Organizowane były też pokazy mody romantycznej. Wreszcie – Narodowe Czytanie odbywało się w ogrodach i parkach stylizowanych na romantyczne.

Natomiast to, co ogromnie nas cieszy, to fakt, że Narodowe Czytanie odbyło się w tym roku aż w 250 miejscach poza granicami Polski, i to w tak odległych krajach, jak Chiny, Stany Zjednoczone, Australia, Nowa Zelandia, Kolumbia czy Maroko. Tu właściwie możemy już mówić o pewnym odrębnym fenomenie, jakim jest polonijne Narodowe Czytanie. Bardzo dziękujemy naszym rodakom rozsianym po całym świecie, dziękujemy placówkom dyplomatycznym, które organizują Narodowe Czytanie, a także polskim szkołom i ośrodkom polonijnym. Nagródźmy ich również brawami.

Natomiast to, co w tym roku ujęło nas najbardziej, to fakt, że Narodowe Czytanie odbyło się aż w 70 miejscach w ogarniętej wojną Ukrainie. Muszę Państwu powiedzieć, że otrzymaliśmy informację od organizatorów, że byli gotowi przenosić swoje wydarzenia do schronów, gdyby okazało się to konieczne. A Narodowe Czytanie odbywało się w takich miejscach, które zostały bardzo doświadczone przez działania wojenne, jak chociażby w Kijowie, w Irpieniu, w Chersoniu czy w Charkowie. I to, o czym mówili sami organizatorzy: dla nich Adam Mickiewicz jest inspiracją do walki o wolność i niepodległość.

Nasi Drodzy Przyjaciele w Ukrainie, jesteśmy z Wami! I bardzo dziękujemy, że również przyłączyliście się do Narodowego Czytania.

Prezydent RP Andrzej Duda

Szanowni Państwo!

Słuchając i czytając „Ballady i romanse”, można się wzruszyć, można się pośmiać, ale właściwie w każdej strofie można też znaleźć bardzo ważne znaki czasów, w jakich Mickiewicz tworzył „Ballady i romanse”. Łatwo zrozumieć, co wtedy przeżywał, bo przelewał [na papier] swoje uczucia i odczucia – właśnie te najbardziej osobiste, bo także na tym polega twórczość romantyczna – zostawiając je nam, potomnym.

Ale one, budując – z jednej strony – nas, naszą kulturę, budując nas jako społeczeństwo, jako naród, a z drugiej strony właśnie to, co tak niezwykle ważne dla tworzenia tej tkanki wspólnotowej, czyli ten element kulturowy, razem niosą ze sobą tę wiedzę o dziejach i tym bardziej budują poczucie wspólnoty. Dlatego postanowiliśmy, że także w przyszłym roku będziemy kontynuować ten wątek. Tak jak biegły losy historii, tak jak również biegły za nimi losy i prądy w literaturze oraz uczucia i myśli.

W przyszłym roku przypada 160. rocznica powstania styczniowego; powstania, które w jakimś sensie – można powiedzieć – było także efektem tego romantycznego ducha, który wtedy się rodził, tej właśnie niezgody na niewolę, na tyranię, tego pragnienia wolności, które tak bardzo rozgorzało wtedy w Polakach, zwłaszcza w ludziach młodego pokolenia.

Dlatego zdecydowaliśmy – kierując się również głosami, które od lat dobiegały i od internautów, którzy głosowali w naszych plebiscytach, i od ekspertów, którzy wypowiadali się na temat tego, jaka powinna być lektura kolejnych Narodowych Czytań – że przyszłoroczną narodową lekturą, lekturą Narodowego Czytania będzie „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej.

„Nad Niemnem”, które jest nie tylko pokazaniem polskiej duszy, „Nad Niemnem”, które jest nie tylko niezwykłym opisem polskiej przyrody, polskiego życia tamtych popowstaniowych czasów, po powstaniu styczniowym, ale jest także już w jakimś sensie polemiką właśnie z tym romantycznym duchem. Polemiką, na ile ten duch, kształtując nasze dzieje, służy, a na ile przeszkadza; na ile jest właściwą drogą, a na ile jednak powinien twardo się zetknąć z większą racjonalnością.

Ale nie mam żadnych wątpliwości, że nie tylko ci, którzy będą musieli spotkać się z „Nad Niemnem” jako lekturą szkolną, ale wszyscy z radością – również ci, którzy dawniej czytali, może nie zawsze z wielką przyjemnością, nie zawsze lubili jako młodzi ludzie czytać „Nad Niemnem” – otworzą tę niezwykle ważną polską powieść i przeczytają. Przypomną sobie te właśnie ważne postaci, tę ważną dyskusję, Jana i Cecylię – to wszystko, co porywało wtedy serca i ducha, i to wszystko, co targało wtedy serca i ducha; to wszystko tak bardzo polskie w szerokim tego słowa znaczeniu.

Pierwsza Dama Agata Kornhauser–Duda

I na koniec chciałabym jeszcze bardzo serdecznie podziękować naszym współpracownikom z Kancelarii Prezydenta. Bardzo dziękuję za Wasze zaangażowanie i za ogrom pracy, jaką włożyliście w organizację Narodowego Czytania. Bardzo dziękuję.