Szanowny Panie Ministrze,
Szanowni Panowie Marszałkowie, 
Szanowni Państwo Prezydenci, Burmistrzowie, Wójtowie,
Szanowni Państwo Starostowie,
Szanowni Państwo Radni,
Wszyscy Wielce Szanowni Członkowie Rady,

dziękuję za obecność, dziękuję za przyjęcie tych nominacji. Bardzo się cieszę, że Państwo zgodzili się pracować w tej Radzie. W szczególności dziękuję wszystkim tym, którzy do tej pory pracowali w Sekcji Samorządu Terytorialnego Narodowej Rady Rozwoju. 

Zdecydowałem się przekształcić formułę działania Narodowej Rady Rozwoju po to, aby nadać jej jakby dodatkową siłę działania i wymowy poprzez przekształcenie z sekcji w poszczególne rady, które będą się zajmowały kwestiami tematycznymi, stąd Sekcja Narodowej Rady Rozwoju de facto stała się Radą do spraw Samorządu Terytorialnego, a przez to jest większa, ma większą samodzielność niż do tej pory i na takie założenie ostatecznie po długich dyskusjach z Państwem Ministrami, z moimi Doradcami zgodziliśmy się i cieszę się, że tę formułę, która jak na razie sprawdza się w odniesieniu do tych rad, które do tej pory powstały, przyjęliśmy i stosujemy ją także tutaj.

Mam nadzieję, że Wszystkim Państwu będzie się w tej Radzie dobrze pracowało i że uznacie tę nową formułę za bardziej pożyteczną i, mam nadzieję, bardziej wydajną w sensie merytorycznym niż to, co było do tej pory, choć jeszcze raz bardzo dziękuję za wszystkie prace, które do tej pory były prowadzone w ramach Narodowej Rady Rozwoju, bo przyniosły one wiele pożytków. Było wiele projektów ustaw, było wiele różnych rozwiązań, które w mniej lub bardziej formalny sposób były przeze mnie stosowane, wprowadzane.  Dzięki dyskusjom, które odbywaliśmy z Państwem, można było wprowadzić de facto do naszego systemu pewne instytucje, które są nowe, a które już zaczęły funkcjonować, tak że bardzo dziękuję za wszystko, co dotychczas i oczywiście proszę o jeszcze. 

Mamy trochę inną sytuację, można powiedzieć w jakimś sensie nową, bo sprawuję urząd Prezydenta Rzeczypospolitej przez drugą kadencję, ale to nie zmienia podstawowych moich priorytetów, jeżeli chodzi o to, w jaki sposób chcę działać. Chcę działać z pożytkiem dla Rzeczypospolitej, chcę, żebyśmy zajmowali się rzeczami ważnymi. Rzeczy ważne oznaczają dla mnie takie, które prowadzą do rozwoju naszego kraju w taki sposób, by odczuwała to zwykła polska rodzina. Na tym mi najbardziej zależy.

Tu samorząd ma absolutnie fundamentalne znaczenie, dlatego że to Państwo realizujecie zadania publiczne najbliżej obywateli. To zasada pomocniczości jest tą fundamentalną, właśnie zasadniczą dotyczącą w pierwszej kolejności samorządu terytorialnego. Zasada, zgodnie z którą sprawy lokalne powinny być załatwiane jak najbliżej obywateli. To znaczy, że obywatele powinni sami radzić sobie i sami załatwiać swoje sprawy do momentu, dopóki te sprawy nie stają się tak poważne, że zaczynają przerastać ich indywidualne możliwości. Wtedy potrzebują tego pierwszego szczebla władz, które sami wybierają – podkreślam to – po to, żeby mogły realizować dla nich zadanie. To jest właśnie ten samorząd lokalny na pierwszym stopniu, na szczeblu gminnym. Potem sprawy trochę poważniejsze, z którymi poszczególna gmina nie jest w stanie sama sobie dać rady, stają się sprawami powiatowymi, z kolei te powiatowe, jeżeli jest ich więcej i już jeden powiat sobie z nimi nie radzi, z założenia stają się w efekcie sprawami regionalnymi.

Realizujecie zadania publiczne najbliżej obywateli

Na tym polega istota działania samorządu. Ale przez cały czas w centrum działalności samorządu jest, i nie tylko powinien być, ale musi być człowiek, bo inaczej samorząd straci swoją istotę. To jest służba mieszkańcom, służba ludziom w absolutnie pełnym, ścisłym tego słowa znaczeniu. Zresztą wiecie Państwo doskonale, że tam, gdzie ci, którzy przyjmują na siebie obowiązek sprawowania władzy lokalnej, a odrywają się od potrzeb swoich współmieszkańców, często – z wielkim dla siebie zaskoczeniem – nagle okazuje się, że w kolejnych wyborach nie zostają wybrani. Bo przychodzi ktoś, kto ma świeże spojrzenie i ktoś, kto zyskuje poparcie społeczne właśnie dlatego, że ludzie uważają, że do tej pory zadania były wykonywane w taki sposób, że nie uwzględniały ich rzeczywistych potrzeb, że były niedobrze realizowane. Wtedy ocena bywa nadzwyczaj surowa.

Dziękuję Państwu za przyjęcie tych nominacji, dlatego że jesteście Państwo w większości sprawdzonymi już od lat wykonawcami zadań samorządu terytorialnego na poziomie lokalnym i regionalnym. Macie Państwo ogromne doświadczenie. Macie Państwo za sobą zaufanie swoich społeczności lokalnych i regionalnych. Macie Państwo zaufanie również i tych, którzy z Państwem współwykonują te obowiązki. To jest dla mnie niezwykle ważne. Powiedziałbym, że to jest dla mnie czynnik najistotniejszy.

Patrzycie Państwo w większości jako praktycy codziennej działalności samorządowej. Zakładam więc, że widzicie również niedostatki, i jesteście w stanie docenić to, co zostało przez centralną władzę ustawodawczą dobrze przygotowane, to, co zostało dobrze przyjęte, to, co jest dobrze przez rząd wykonywane i dobrze przez rząd ustanawiane. Jesteście w stanie to docenić, a jednocześnie jesteście w stanie również powiedzieć, gdzie są niedostatki, gdzie popełniono błędy, co należałoby zmienić, co należałoby poprawić. I to jest dla mnie właśnie kwintesencja tego, co można zrobić w ramach działalności urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej i Kancelarii Prezydenta jako tego ciała, które ma Prezydentowi pomagać.

Jednym z elementów, które mają wspierać moją codzienną działalność jako głowy państwa jest ta Rada, która ma być dla mnie ciałem doradczym, taką w jakimś sensie wyrocznią w sprawach dotyczących samorządu terytorialnego. Podkreślam to bardzo mocno, dlatego że Państwa zdanie jest dla mnie ważne, Państwa wskazania są dla mnie ważne. Dlatego chciałbym, żebyście rozmawiali otwarcie o tych problemach, które są. Jestem zwolennikiem mówienia nawet najtrudniejszej prawdy, dlatego że jesteśmy w stanie budować Rzeczpospolitą opartą na dobrze wykonanych fundamentach – zakładam, że przez cały czas budujemy fundamenty – tylko wtedy, kiedy będziemy mieli do czynienia z rzetelnymi materiałami. Kiedy one będą zgodne z normami. A zgodne z normami są wtedy, gdy są prawdziwe – i na tym mi najbardziej zależy. Dlatego nawet najbardziej surowa tutaj ocena jest oceną, którą należy przedstawić, bo takie właśnie podejście jest potrzebne i o to wszystkich Państwa proszę.

Dziękuję za te wszystkie lata działalności. Samorząd w Polsce ma już tym roku ponad 30 lat. 27 maja, a więc dosłownie cztery dni temu, obchodziliśmy Święto Samorządu Terytorialnego. 30 lat to bardzo długi okres doświadczeń i wiele już po takim czasie można powiedzieć, i dobrego, i złego o tym, co się zdarzyło. Cieszę się, że można, spoglądając na efekty działalności samorządów terytorialnych, powiedzieć tak, Polska się bardzo zmienia. Oczywiście, samorząd terytorialny nie buduje autostrad, samorząd terytorialny nie buduje dróg ekspresowych, ale odpowiedzialność za to, jak wyglądają polskie miasta, miasteczka i wioski, jak wyglądają polskie szkoły, jak wyglądają instytucje użyteczności publicznej, jak one funkcjonują i jaka jest za to wszystko ocena mieszkańców na szczeblu lokalnym – to są właśnie efekty działania samorządu lokalnego i samorządu regionalnego, który także od strony finansowej, dzieląc chociażby środki europejskie, wspiera i umożliwia działanie samorządu lokalnego.

To jest absolutny papierek lakmusowy i patrząc na to, można powiedzieć tak – rzeczywiście w Polsce ten rozwój jest bardzo widoczny. Ktoś, kto przyjrzy się polskim miastom, miasteczkom, wioskom, widzi tę zmianę na przestrzeni ostatnich 30 lat w sposób bezapelacyjny i bardzo wyraźny. Są zadbane, są coraz piękniejsze, coraz większa jest świadomość społeczna. Ogromna, przeważająca w tym zasługa właśnie samorządu terytorialnego. Przede wszystkim tych spośród przedstawicieli władz samorządowych, którzy rozumieją politykę jako rozsądną troskę o dobro wspólne. Nie jako wtrącanie się w sprawy władz centralnych i dyskutowanie na tematy ideologiczne, tylko zajmowanie się sprawami rzeczywistych potrzeb lokalnych mieszkańców i przez ten pryzmat patrzenie na otaczającą nas wszystkich rzeczywistość, bo to jest zasadnicze zadanie samorządu terytorialnego – zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkańców.

Jak wiemy doskonale, każda jednostka samorządu terytorialnego to jest określone terytorium i jego mieszkańcy, czyli ci, którzy tam mieszkają, ci, których sprawy życiowe są w tym miejscu skoncentrowane. To właśnie poprawieniu ich jakości życia na miejscu, u siebie, poprawieniu ich możliwości rozwojowych przede wszystkim służy działalność władz lokalnych i władz regionalnych. I na tym władze regionalne powinny się koncentrować. W większości przypadków w Polsce tak się dzieje. Ogromnie za to dziękuję i dlatego też w większości przypadków te efekty działalności samorządów lokalnych są tak wyraźnie widoczne. Dziękuję i na Państwa ręce składam podziękowania dla całego polskiego samorządu terytorialnego, dla wszystkich jego przedstawicieli za te właśnie działania. 

Jak wiecie, sam nie tylko przez lata uczyłem studentów prawa administracyjnego, a więc także prawa związanego z ustrojem i funkcjonowaniem samorządu terytorialnego, ale także byłem radnym miasta Krakowa od 2010 do 2011 roku. Później zostałem posłem, ale zasiadanie w Radzie Miasta Krakowa, jednego z największych miast w Polsce, było to dla mnie bardzo ciekawe doświadczenie. Bo elementem mojej służby było także branie udziału w posiedzeniach rad dzielnic, a więc jeszcze bliżej mieszkańców, jednostkach pomocniczych. I to była kwintesencja rzeczywiście bardzo demokratycznej działalności bardzo blisko człowieka. Zresztą bardzo dużo mnie ona nauczyła, jeżeli chodzi o późniejsze wykonywanie obowiązków poselskich i w ogóle całe moje spojrzenie na to, w jaki sposób powinna być realizowana i jaka jest rola polityka, który chce dobrze wykonywać swoją misję, niezależnie od tego, czy jest to misja na poziomie relatywnie niskich władz w sensie szczebla, od tego samorządu dzielnicowego, jednostki pomocniczej poprzez samorząd gminny czy miejski, aż dzisiaj do pozycji Prezydenta Rzeczypospolitej – zupełnie innej, bardzo specyficznej, ale która także musi być realizowana z jak największą dbałością o to, by być blisko człowieka, by słuchać tego, jakie są rzeczywiste potrzeby społeczne, choć inaczej to dzisiaj wygląda. Ale za tę działalność, która zmienia Rzeczypospolitą ogromnie wszystkim Państwu dziękuję i składam najserdeczniejsze życzenia na Państwa ręce wszystkim działaczom samorządu terytorialnego w Polsce, wszystkim politykom samorządowym, na wszystkich szczeblach samorządu terytorialnego.

Życzę Państwu, żebyście Państwo tę swoją misję powierzaną Państwu przez współmieszkańców w wyborach wykonywali jak najlepiej, tak żebyście Wy sami później mogli patrzeć z satysfakcją na rezultaty swojej pracy, a po latach, żeby z satysfakcją na rezultaty Waszej pracy i realizowanej przez Was polityki patrzyły Wasze dzieci i Wasze wnuki – bo myślę, że tak trzeba również spoglądać na wszystko, co robimy: że to nie jest tylko nasza sprawa i nasza odpowiedzialność. To nie jest tu i teraz. To jest także przyszłość, to jest także to, co będzie za lat pięć, 10, 15, 20, 30, a także i 50.

Chociażby, kiedy myślimy tym, jak powinny wyglądać rozwiązania energetyczne, jak powinniśmy dbać o otaczające nas środowisko naturalne. Wszystkie te elementy, o których dzisiaj tyle się dyskutuje, chociażby w perspektywie czystego powietrza, chociażby w perspektywie polityki energetycznej państwa z jednej strony oczywiście – bo ona musi być realizowana przede wszystkim ze stopnia centralnego i muszą być odpowiednie programy i odpowiednie finansowanie – ale nic nie pomoże, jeśli nie będzie dobrej gospodarskiej ręki w tym miejscu, gdzie te pieniądze są wydawane, w tym miejscu, gdzie one są pożytkowane, czy gdzie mogą być pożytkowane, żeby były spożytkowane dobrze, efektywnie i przyniosły określone rezultaty.

Tego wszystkim Państwu i całemu polskiemu samorządowi terytorialnemu, wszystkim tym, którzy na co dzień w polskim samorządzie terytorialnym pełnią swoją służbę publiczną życzę. Zarazem życzę także wszystkim wszelkiej pomyślności, wszelkiego powodzenia zarówno Państwu, jak i oczywiście najbliższym. A więc także codziennego, zwykłego ludzkiego szczęścia.

Dziękuję.