Szanowni Państwo Ministrowie, w tym Przedstawiciele Sejmu i Senatu!
Szanowny Panie Marszałku!
Szanowni Panowie Marszałkowie!
Szanowni Państwo Starostowie, Prezydenci Miast, Burmistrzowie, Wójtowie, Radni!
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!
Szanowni Państwo Profesorowie!
Wszyscy Wielcy Szanowni Państwo!

Bardzo się cieszę, bardzo dziękuję i bardzo gratuluję. Cieszę się, że mogliśmy się zgromadzić tutaj, w Pałacu Prezydenckim, z okazji Dnia Samorządu Terytorialnego kilka dni po 31. rocznicy pierwszych, prawdziwie wolnych wyborów w Rzeczypospolitej, odnowionej wtedy po wyborach w 1989 roku – jeszcze nie w pełni wolnych, w każdym razie do Sejmu, bo do Senatu – już tak. Ale te wybory samorządowe tamtego 27 maja 1990 roku były rzeczywiście wyborami prawdziwie wolnymi. Były też zrealizowaniem wielkiego postulatu Solidarności z 1981 roku, by odtworzyć w Polsce samorząd terytorialny, aby prowadzić do decentralizacji władzy państwowej. To był pierwszy, rzeczywiście poważny krok w tym zakresie.

Cieszę się, że możemy się dzisiaj spotkać z okazji tej 31. rocznicy, choć kilka dni po [niej]. Ale ta radość – jak Państwo się domyślacie – jest tym większa, że możemy być razem, mało, że możecie Państwo tutaj, na zewnątrz, w ogrodach Pałacu Prezydenckiego, być niekoniecznie w maskach, bo jesteśmy na zewnątrz, a nawet w trakcie uroczystości, kiedy odległości są zachowane, jest to już możliwe. Cieszę się z tego ogromnie i z całego serca dziękuję Państwu za przybycie. Dziękuję za przyjęcie tych odznaczeń i gratuluję.

Dziękuję też Państwu z całego serca. Choć każdemu z Państwa indywidualnie i z osobna powiedziałem: „dziękuję”, ale chcę powiedzieć też głośno, publicznie, wobec wszystkich Państwa, przede wszystkim odznaczonych, ale wobec wszystkich tych, którzy na co dzień działają dla swoich społeczności lokalnych, dla swoich społeczności regionalnych, pełniąc różnego rodzaju funkcje w ramach samorządu terytorialnego.

Z całego serca dziękuję Państwu za służbę dla Rzeczypospolitej i dla swoich społeczności lokalnych i regionalnych. Oczywiście, w pierwszej kolejności służycie Państwo swoim współmieszkańcom. Każda jednostka samorządu terytorialnego składa się z dwóch węzłowych elementów: z terytorium i z tych, którzy to terytorium zamieszkują. Tak jest. Ale ta służba ma charakter podwójny: to z jednej strony służba dla mieszkańców, a więc rzeczywiście realizowanie spraw lokalnych, bieżących potrzeb mieszkańców, ale to jest zawsze także i służba dla Rzeczypospolitej. Bo – rozwijając swoją Polskę lokalną, rozwijając swoją miejscowość, swoją gminę, swój powiat, swoje województwo – budujecie Państwo zarazem pomyślność całej Rzeczypospolitej. Wszyscy o tym doskonale wiecie w bardzo wielu względach: tworząc jej oblicze, budując o niej opinie tych, którzy przejeżdżają i tych, którzy przyjeżdżają bardzo często z zagranicy, zwłaszcza w normalnych czasach, kiedy nie ma pandemii koronawirusa – tych, którzy Państwa odwiedzają, którzy podziwiają Państwa miasta, miasteczka, miejscowości, wszystkie te miejsca, w których realizujecie swoją działalność.

Z całego serca za to dziękuję właśnie jako Prezydent Rzeczypospolitej, który patrzy na całość, ale który – być może w ogóle jako jeden z nielicznych w naszym kraju – śmiało może powiedzieć, że był prawie wszędzie. Bo ja odwiedziłem wszystkie powiaty, jak Państwo wiecie. Odwiedziłem bardzo wiele miejscowości w całej Polsce. I mogę powiedzieć tak: ludzie polskiego samorządu terytorialnego – mówię w szerokim tego słowa znaczeniu: i ci, którzy dzisiaj w tym samorządzie działają i ci,  którzy w samorządzie działali przez wszystkie te lata – mogą być dumni ze swojej działalności. Mogą być dumni z tego, że w absolutnej większości przypadków dobrze, bardzo dobrze – jeżeli w ogóle nie  wzorowo – zrealizowali swoje zadania.

Wystarczy przypomnieć sobie, jak wyglądała właśnie ta lokalna Polska 20–30 lat temu, a jak ona wygląda dziś. Jak wyglądają nasze miasta, miasteczka, wioski. Jak wygląda infrastruktura, jak wyglądają szkoły. Ile jest placów zabaw, ile jest nowoczesnych miejsc do uprawiania rekreacji sportowej, ile jest nowoczesnej infrastruktury... Ile jest tego wszystkiego, po czym się znamionuje, czy państwo jest państwem rozwiniętym, czy też nie.

Tak, dzisiaj Polska jest w coraz większym stopniu państwem rozwiniętym. Tak, dzisiaj Polska jest państwem absolutnie w coraz większym stopniu nowoczesnym w światowym tego słowa znaczeniu, i to w światowym według najwyższych światowych standardów. Z całego serca Państwu za to dziękuję, bo to jest ogromna Państwa zasługa. Oczywiście, nie byłoby tego w wielu przypadkach, gdyby nie mądre wsparcie ze strony władz centralnych, gdyby nie dobrze zaplanowany sposób wydatkowania różnego rodzaju funduszy, gdyby nie środki przewidziane w budżecie centralnym na to, żeby wspierać różnego rodzaju formy działalności samorządu. Ale nie byłoby tego, gdyby nie mądrze realizowane inwestycje, gdyby nie pieczołowite dopilnowanie wykonawstwa, gdyby nie dobrze zaplanowany rozwój lokalny; nie byłoby tego, gdyby nie wielka zasługa radnych, właśnie wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów, zarządów województw, marszałków.

Bardzo serdecznie za to dziękuje. Dziękuje też Państwu, że daliście radę w bardzo trudnym czasie, który mam nadzieję powoli jest już za nami – w czasie pandemii koronawirusa. Wielu z Was zapewne, tych młodszych posiwiało, a tych starszych przynajmniej nie przespało bardzo wielu nocy, martwiąc się o to, co będzie jutro, następnego dnia. Co będzie w naszym szpitalu powiatowym, co będzie w naszych placówkach wojewódzkich, co będzie w naszym mieście, co będzie w naszej wiosce, ile będę miał kolejnych osób, które zachorowały, ile będę miał kolejnych osób, które odeszły. Już nie wspomnę o sytuacjach, gdy zdarzyło się to w najbliższej rodzinie czy w najbliższym gronie przyjaciół. Są tacy wśród Państwa, którzy utracili także i najbliższych współpracowników, ale dziękuję za to, że nawet w tych najtrudniejszych okolicznościach daliście Państwo radę.

Ogromnie dziękuję za mądrze, z sercem i z niezwykłym oddaniem realizowaną politykę, rozumianą jako rozsądna troska o dobro wspólne. Być może właśnie w samorządzie to jest najbardziej wyraziste, bo ta wspólnota jest bardzo blisko. Nigdy nie zapomnę, kiedy będąc jeszcze posłem, przyjechałem do jednego z niewielkich miast w Małopolsce, spacerowałem z burmistrzem i spotkaliśmy grupę chłopców grających w piłkę, a on do nich mówił po imieniu. Pomyślałem sobie: „wow, facet zna dzieci w swoim mieście. To jest ktoś, kto tymi ulicami chodzi na co dzień, to jest ktoś, kto interesuje się sprawami mieszkańców, ktoś, kto żyje swoim zadaniem, które ludzie mu powierzyli”.

Powiem Państwu, że na każdym poziomie polityki, jaką przyszło mi do tej pory w życiu realizować, był to dla mnie niezwykle ważny przykład. Od mojej polityki samorządowej, przez krótki czas w radzie miasta Krakowa, kiedy też chodziłem na zebrania i spotkania rad dzielnic z mieszkańcami, poprzez Sejm, przez Parlament Europejski, aż tutaj do Pałacu Prezydenckiego. Zawsze było to dla mnie niezwykle ważne zadanie, to właśnie, aby starać się być blisko. Oczywiście z punktu widzenia Pałacu Prezydenckiego to znacznie trudniejsze, a może najtrudniejsze ze wszystkich do tej pory wyzwań, z jakimi przyszło mi się zmierzyć, ale muszę Państwu powiedzieć, że bez tej bliskości nie da się dobrze pełnić i tej funkcji publicznej, choć wydaje się ona tak bardzo centralna, bo przecież trzeba objąć całą Polskę, a jednak właśnie trzeba ją objąć. I jestem przekonany, że właśnie dzięki temu, że Państwo na co dzień absolutnie dajecie radę to zrealizować w najlepszym, wzorowym tego słowa znaczeniu, jesteście tu dziś Państwo w Pałacu Prezydenckim, otrzymując te odznaczenia, ale przede wszystkim wielokrotnie byliście Państwo wybierani przez swoich współmieszkańców do pełnienia ważnych funkcji publicznych. Bo Państwa funkcje są niezwykle ważnymi funkcjami. Za tę działalność chcę z całego serca podziękować.

Chcę podziękować też za mądrość współpracy, ta mądrość jest bardzo ważna. Oczywiście, to nie jest tak, że na szczeblu lokalnym nie ma polityki, wręcz przeciwnie. Kiedyś było takie hasło polityczne będące całkowitym zakłamaniem: „Nie róbmy polityki, budujmy boiska”. Otóż to jest właśnie polityka, decyzja o tym, co my zbudujemy: czy zbudujemy boisko, czy może zbudujemy plac zabaw, czy zbudujemy boisko, czy zbudujemy bibliotekę, czy zbudujemy boisko, czy może odnowimy szkołę. Jaka jest rzeczywista potrzeba i która potrzeba jest najpilniejsza. To jest właśnie polityka i o to można się spierać, a nawet czasem trzeba się spierać, i tę politykę realizować. Ale zawsze trzeba to robić w sposób twórczy, żeby nie prowadzić do impasu, tylko prowadzić cały czas do rozwoju. W głównej mierze mając ten rozwój na względzie, dlatego zawsze trzeba w polityce, i Państwo to na co dzień czynicie i za to dziękuję, szukać kompromisów, czasem bardzo trudnych. Czasem nie od razu udaje się je znaleźć, ale są takie możliwości. Gdyby polscy samorządowcy nie umieli ich znajdować, a przynajmniej gdyby w większości nie umieli ich znajdować, nie byłoby takiego rozwoju, jaki dzisiaj jest udziałem Polski. Z całego serca również i za to dziękuję.

Dziękuję też za mądrą współpracę z administracją rządową. Dziękuję za mądrą współpracę także i zPrezydentem Rzeczypospolitej, bo wielokrotnie spotykałem się z sytuacją, w której była życzliwość nawet takich, z którymi dawniej spierałem się osobiście, często choćby w Parlamencie. Bo przecież wielu posłów dzisiaj pełni ważne funkcje na poziomie lokalnym, regionalnym – myślę: w gminach, miastach, powiatach i województwach. I nawet jeżeli byliśmy kiedyś po różnych stronach sceny politycznej, to wielokrotnie spotykałem się ze zrozumieniem i przyjęciem takim, jakie należne jest głowie państwa – niezależnie od różnic w poglądach. Z podejściem, że jedna jest Polska, i że Polska lokalna, którą on zarządza, także jest częścią wielkiej Rzeczypospolitej.

Nigdy też nie wahałem się powiedzieć ciepłych słów każdemu z działaczy lokalnych, któremu one się należały – za to, że miasto pięknie wygląda, że gmina dobrze się prezentuje, że jest zadbana – dziękując i lokalnym włodarzom, i mieszkańcom za to, że dbają o swoją Rzeczpospolitą, bo jakże to ważne dla całości. Z całego serca za to dziękuję i proszę, żebyście Państwo przekazali te moje podziękowania swoim współpracownikom, z którymi jesteście na co dzień. Proszę, żebyście je przekazali w swoich radach gmin, powiatów, w sejmikach wojewódzkich – mówiąc głośno: Prezydent prosił, żeby podziękować wszystkim, jak jesteśmy tu na sali, niezależnie od tego, po której stronie sceny politycznej, za codzienne myślenie o sprawach ludzi, o sprawach mieszkańców.

Przed nami ważny czas. Dzisiaj zakończyłem ostatecznie proces ratyfikacji decyzji potrzebnej do tego, by wrażać wieloletnią perspektywę finansową Unii Europejskiej na lata 2021–2027, żeby uruchomić mechanizmy finansowe, także i te szczególne, przewidziane jako mechanizmy odbudowy po kryzysie spowodowanym pandemią koronawirusa. Fundusz Odbudowy, mechanizmy finansowe – to są ogromne pieniądze, które, głęboko w to wierzę, trafią także i do Polski. Są tacy, którzy mówią, że to jest Plan Marshalla numer dwa, rzeczywiście z prawdziwego zdarzenia. 750 mld euro przewidywane jako całość – 390 w formie bezzwrotnej i 360 w formie pożyczek – z czego 80 mld netto będzie miała do wykorzystania Polska. Także poprzez to, co realizują właśnie samorządy lokalne i regionalne. To jest wielkie zadanie na przyszłość dla nas wszystkich. Proszę, żebyśmy to zadanie wykonali najsolidniej, jak to tylko możliwe. To jest ogromna szansa dla nas nie tylko na to, żeby wydobyć się z kryzysu tam, gdzie ten kryzys rzeczywiście poczynił wielkie szkody, ale to przede wszystkim szansa na to, żeby wykonać kolejny wielki skok rozwojowy. Wierzę w to, że wszystkim nam się to uda.

Jeszcze raz dziękuję Państwu za dotychczasową służbę dla Rzeczypospolitej, dla społeczności lokalnych, regionalnych. Proszę, żebyście Państwo przekazali moje podziękowania, życzenia i serdeczne pozdrowienia, kiedy wrócicie do siebie, proszę, żebyście przekazali moje wyrazy szacunku i ukłony najbliższym, bo ja wiem, jak to jest – rodzina też tą służbę publiczną wykonuje.

Szczęść Boże! Niech Pan Bóg ma w swojej opiece polski samorząd terytorialny. Wszystkiego dobrego!