Szanowny Panie Ministrze,
Szanowni Panowie Ministrowie,
Szanowni Panowie Posłowie,
Szanowna Pani Wojewodo,
Szanowni Panowie Ambasadorowie,
Szanowni Państwo Konsulowie,
Szanowny Panie Marszałku,
Szanowni Państwo Przewodniczący, Radni,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście,
Wszyscy Wielce Szanowni Państwo!
Ogromnie się cieszę, że mogę dzisiaj powitać Państwa na tym pierwszym Forum Regionów Trójmorza. Nasze dzisiejsze spotkanie jest nowym i ważnym etapem rozwoju inicjatywy Trójmorza, co – muszę przyznać – przyjmuję z wielką satysfakcją, radością, ale i wdzięcznością dla Państwa, że bierzecie udział w tym – w moim przekonaniu – niezwykle ważnym spotkaniu i tej niezwykle ważnej idei.
Może Cię zainteresować „Trójmorze to projekt sprawczy, a nie teoretyczny” [PL/EN] Spotykając się na Forum Regionów, otwieramy nowy rozdział inicjatywy ‒ inaugurujemy jej wymiar lokalny i transgraniczny. Jest to ważny krok w realizacji wspólnego planu dla Trójmorza. Forum Regionów wypełnia bowiem postulat bezpośredniego uczestnictwa w inicjatywie szerokiego grona osób zainteresowanych jej powodzeniem. Ze szczególną satysfakcją przyjmuję obecność w dzisiejszym wydarzeniu przedstawicieli polskiego rządu oraz samorządowców z Polski i innych państw Trójmorza.
Gdy w 2015 roku razem z panią prezydent Chorwacji Kolindą Grabar-Kitarović zapoczątkowaliśmy inicjatywę Trójmorza, zależało nam na wzmocnieniu trzech wzajemnie uzupełniających się aspektów współpracy regionalnej: lepszej infrastrukturalnej integracji Europy Środkowej w ramach spójnej i zjednoczonej Unii Europejskiej; po drugie, skoncentrowaniu wysiłków państw leżących między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym na konkretnych projektach infrastrukturalnych, energetycznych i biznesowych; po trzecie, na wspólnym przejściu od fazy teorii i rozmów politycznych do fazy praktycznego wykonania naszych zamierzeń.
Ale przede wszystkim zależało nam na tym, żeby ta współpraca miała charakter całościowy, tzn. by miała charakter wielopiętrowy; aby uczestniczyli w niej nie tylko prezydenci, nie tylko głowy państw, ale by wzięły w niej udział również rządy i samorząd – a więc także władze lokalne i regionalne.
Stąd myślę, że i pani prezydent Chorwacji Kolinda Grabar-Kitarović z radością przyjmuje to nasze dzisiejsze spotkanie, bo ‒ tak jak ja ‒ z pewnością cieszy się z tego, że Trójmorze zaczyna przybierać swoją pełną postać i stwarza rzeczywistą perspektywę wzmocnienia rozwoju, a przede wszystkim wzmocnienia tempa i spójności rozwoju naszej części Europy. Mówiąc bardziej precyzyjnie: naszej części Unii Europejskiej.
Szanownych Państwa delegatów Chorwacji, a szczególnie współpracowników Pani Prezydent z Kancelarii Prezydenta Chorwacji, proszę o przekazanie Pani Prezydent ode mnie serdecznych wyrazów szacunku, pozdrowień i gratulacji w związku ze zwycięstwem drużyny chorwackiej w ostatnim meczu i przejściem do następnej fazy mistrzostw świata. Jest to jedyna drużyna, która dzisiaj reprezentuje Trójmorze na mistrzostwach świata w piłce nożnej. Powodzenia!
Te trzy aspekty, o których wspomniałem, wynikały z naszej diagnozy dotyczącej najważniejszych wyzwań stojących przed Unią Europejską, Europą Środkową oraz państwami Trójmorza. Wskazaliśmy z Panią Prezydent trzy luki, których istnienie ma negatywne konsekwencje dla polityki regionalnej. Te luki dotyczą: po pierwsze – europejskiej spójności, po drugie – systematyczności we współpracy regionalnej, po trzecie – regionalnej sprawczości.
Może Cię zainteresować Szczyt Trójmorza z udziałem prezydenta USA [PL/EN] Szczyt Inicjatywy Trójmorza NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Szanowni Państwo, inicjatywa Trójmorza wyrasta właśnie z pragnienia wypełnienia tych trzech zasadniczych luk. Ciągły brak realnej spójności gospodarczej, społecznej i politycznej Unii Europejskiej jest problemem nie tylko Europy Środkowej, ale także całej Europy. Nasz kontynent wiele traci na odchodzeniu od dotychczasowych fundamentów integracji europejskiej, czyli ochrony czterech wolności wspólnego rynku europejskiego.
Jeszcze głębiej dzieląc Unię Europejską, np. według wąskiego kryterium walutowego, oddalimy się od europejskich wartości: jedności, solidarności i równości. Przyjmując tego rodzaju propozycje, zgubimy nasz najważniejszy cel – trwałą integrację europejską. Tej ostatniej nie mierzymy przecież polityczną siłą wpływów poszczególnych państw, ale zaawansowaniem ich gospodarek, zmodernizowaniem infrastruktury oraz bezpieczeństwem energetycznym wszystkich członków Unii Europejskiej.
To dlatego kraje Trójmorza mają inną niż budowanie nowych podziałów receptę na problemy współczesnej Europy. Są nią aktywne działania integracyjne w zakresie infrastruktury transportowej i energetycznej oraz intensyfikacja relacji biznesowych. Wyprowadzamy je wprost z fundamentów bogatej tradycji integracji europejskiej.
Ale, proszę Państwa, jeżeli spojrzymy na to realnie i historycznie, to może właśnie jest tak, że to my tutaj, w Europie Środkowej, najlepiej dzisiaj rozumiemy ‒ bo mamy najświeższą pamięć ‒ jak może wyglądać rozwój państwa i jak może wyglądać gospodarka. W zasadzie wszystkie nasze kraje – poza Austrią – wyszły zza żelaznej kurtyny. Wyszły nie tak dawno: w 1989, 1990 roku. 28, prawie 30 lat temu. To dużo i mało, ale przecież trzeba przyznać, że cały czas widać w naszych krajach tę nierównowagę rozwojową, jaka istnieje pomiędzy nami a Europą Zachodnią.
Kwestie, które dla państw Europy Zachodniej, przede wszystkim dla tzw. starej Unii, dla ich obywateli są czymś zupełnie naturalnym ‒ o których w ogóle by nie wspomnieli jako o podstawowych elementach dorobku wynikającego z demokracji, z faktu istnienia wolnego rynku, z dobrego zarządzania ‒ w naszych krajach będą cały czas wymieniane: to, że buduje się drogi, rozwija porty, że powstają nowe fabryki, rozwija się biznes, rozrasta się infrastruktura komunikacyjna, także w przestrzeni komunikacji cyfrowej. Dla naszych społeczeństw są to cały czas elementy nowe, po których ludzie rozpoznają, że stajemy się rzeczywiście ‒ w pełnym tego słowa znaczeniu – członkami wspólnoty Zachodu pod względem rozwojowym.
Ale my cały czas jesteśmy na tej drodze gonienia, dochodzenia do takiego rozwoju, jaki jest w tamtej części Europy. To właśnie temu ma służyć polityka spójności. Nasze wspólne działanie w ramach Unii Europejskiej ‒ poprzez inicjatywę Trójmorza – służy właśnie temu, abyśmy stworzyli efekt synergii dla naszych działań, lepiej połączyli środki, które wykorzystujemy choćby właśnie w ramach polityki spójności; w sposób bardziej zaplanowany realizowali te połączenia, które tworzymy w swoich krajach po to, by stały się one w efekcie także połączeniami transgranicznymi.
Proszę Państwa, mówiąc zupełnie od siebie, jak dziś pamiętam, co było jedną z głównych podstaw u mnie do tego, aby tak mocno dążyć do realizacji idei Trójmorza, dlaczego ona tak ogromnie zapadła w moje serce i jest dla mnie tak ważna. Otóż muszę Państwu powiedzieć, że w 2011 roku postanowiłem się wybrać z żoną i córką na wakacje do Grecji samochodem – co było pomysłem dosyć szalonym. 1680 km w jedną stronę. Proszę Państwa, nie zdawałem sobie sprawy, jak rozległa jest Słowacja, gdy jedzie się tam prosto z Krakowa najkrótszą drogą i chce się dojechać na Węgry.
Wtedy zrozumiałem, jak bardzo są nam potrzebne drogi, żeby można było łatwiej dojechać do Koszyc, Bratysławy, Popradu, Budapesztu, Sofii, a po drodze do Bukaresztu. Tych połączeń w naszej części Europy niezwykle potrzebujemy i jeżeli nam się uda, że inicjatywa Trójmorza przyczyni się do tego, że zbudujemy je sprawniej, w większym porozumieniu, w większej koordynacji, już samo to – pomijając inne kwestie, jak choćby bezpieczeństwo energetyczne i jego wzmacnianie w naszej części Europy – będzie naprawdę ogromnym sukcesem. Dziękuję, że są tu Państwo i chcecie się do tej wielkiej – w moim przekonaniu – wspaniałej idei włączać.
Szanowni Państwo, wspomniane przeze mnie braki w zakresie integracji są być może najbardziej odczuwalne w poszczególnych regionach Unii Europejskiej, w obszarach transgranicznych, na terytoriach peryferyjnych i półperyferyjnych Unii. Z tym większą satysfakcją przyjmuję fakt, że Forum Regionów Trójmorza odbywa się właśnie tutaj, w Jasionce koło Rzeszowa, w woj. podkarpackim, które jednocześnie jest granicą Unii Europejskiej.
Na terytorium oddalonym od centrum najlepiej przecież widać owoce integracji europejskiej opartej na prawdziwych fundamentach: swobodnym przepływie usług, towarów, kapitału i ludzi. Podkarpacie jest jednym z tych miejsc na mapie Europy, które osiągnęło w ostatnich latach wiele sukcesów i dokonało wyraźnego, rzeczywiście widocznego rozwoju; w którym efekty dobrze pojętej integracji Unii Europejskiej są wewnętrznie odczuwalne i – tak jak powiedziałem – także zewnętrznie dostrzegalne.
Jednak podobnie jak w innych regionach Polski, Litwy, Węgier, Słowacji, Rumunii, Bułgarii i innych części Trójmorza, tak i tutaj wszyscy zmagamy się ze skutkami strukturalnych braków w infrastrukturze transportowej. Remont drogi powiatowej, wojewódzkiej, budowa nowych wiat i chodników nie zastąpią nam konieczności powstawania tras o znaczeniu kontynentalnym. Potrzebujemy gęstej sieci komunikacyjnej, która będzie odpowiadać na rosnące zapotrzebowanie środkowoeuropejskich gospodarek i połączy najbardziej oddalone od siebie miejsca.
Może Cię zainteresować Prezydent weźmie udział w Forum Regionów Trójmorza Przykładem takiej drogi jest Via Carpatia. Jestem przekonany, że walory tej inwestycji mają znaczenie nie tylko czysto gospodarcze, a więc związane z intensyfikacją relacji biznesowych i kontaktów społecznych. Ich głębszy sens polega na wypełnianiu środkowoeuropejskiej współpracy regionalnej rzeczywistą treścią.
Via Carpatia i inne tego rodzaju projekty, bazując na wspólnocie interesów społeczności lokalnych, samorządów, regionów i państw, sprawiają, że współpraca regionalna staje się systematyczna, trwała i efektywna. To dla inicjatywy Trójmorza bardzo ważny aspekt działań.
Rozwijanym przez ostatnie 30 lat formatom polityki regionalnej często brakowało bowiem instrumentów realizacji interesów samorządów, regionów i makroregionów. Częściej skupiano się na współpracy i koordynacji politycznych centrów. Kwestie rozwoju obszarów peryferyjnych odkładano na później, licząc, że będą one beneficjentami szerszych trendów i większych procesów – że ten rozwój centralny skupiony w pewnych miejscach będzie, proszę Państwa, promieniował na obszary, które uważano za peryferyjne.
Czas pokazał, że tego typu podejście jest być może błędne, ale co najmniej niewystarczające, albowiem prowadzi do zbyt wolnego rozwoju, który powoduje zarazem wyludnianie obszarów znajdujących się z dala od wielkich aglomeracji, co potem niezwykle trudno odtworzyć. I niezwykle trudno przywrócić tym obszarom rolę, którą pełniły dawniej, i tę, którą pełnić powinny, którą chcielibyśmy, żeby pełniły w przyszłości.
Stąd powstała luka między społecznymi oczekiwaniami a możliwościami polityki regionalnej, która nie była w stanie im sprostać. Zrodziło to złudzenie, że współpraca regionalna jest mniej potrzebna niż skuteczne negocjacje prowadzone pomiędzy stolicami państw.
W efekcie przez lata odnotowywaliśmy brak zadowalającej sprawczości Europy Środkowej w dziedzinach najbardziej odczuwalnych przez społeczeństwa. W efekcie przynosi to niedobór połączeń transgranicznych, drogowych, kolejowych, lotniczych i żeglugi śródlądowej. Negatywne skutki tych faktów są obecne w gospodarce, biznesie, turystyce czy współpracy badawczej i naukowej. Choć z różnym natężeniem, ale jednak muszą Państwo przyznać, że jeszcze cały czas doświadczamy ich wszyscy.
Szanowni Państwo, Dostojni Delegaci ‒ Trójmorze jest pozytywną odpowiedzią na europejskie, regionalne i lokalne dylematy oraz wyzwania. Trójmorze jest przedsięwzięciem systematycznym, a nie sezonowym. Opartym na woli realizacji konkretnych interesów z wykorzystaniem służących do tego instrumentów. Tym samym Trójmorze jest projektem sprawczym, a nie tylko czysto teoretycznym.
Cykliczne Szczyty Trójmorza, Forum Biznesowe w Bukareszcie, spotkania prezydenckich doradców ds. zagranicznych oraz planowany Fundusz Trójmorza, którego inicjatorem jesteśmy my, Polska – to środki prowadzące do tego, by Europa Środkowa, systematycznie pracując na rzecz europejskiej spójności, stała się sprawcza, efektywna i maksymalnie wydajna.
Szanowni Państwo, na koniec pragnę podkreślić fundamentalne aspekty naszej inicjatywy. Mam tu na myśli dobrowolność, przydatność i solidarność we współpracy państw Trójmorza. Pamiętamy bowiem o słowach jednego z ojców założycieli Unii Europejskiej, Roberta Schumana, wskazującego, że „Europa nie powstanie od razu ani w całości: będzie powstawała przez konkretne realizacje, tworząc najpierw rzeczywistą solidarność”. Proces integracji europejskiej, niezależnie od istniejących już instytucji, wciąż trwa. Chcemy, by był on dobrowolny, przydatny i solidarny. Dlatego dziś, udoskonalając współpracę regionalną, chcemy wzbogacić Europę rozwiązaniami, które wywodzimy z jej początków.
Dziękuję Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Podkarpackiego za organizację Forum Regionów Trójmorza, a Państwu jeszcze raz za osobistą obecność na tym ważnym wydarzeniu. Wyrażając swoją wdzięczność, chciałbym jednocześnie podkreślić, że głęboko wierzę, iż Forum Regionów jest tym praktycznym wyrazem dobrej woli współpracy regionalnej, o której słuszności nie trzeba nikogo przekonywać; która zasypie wspomniane luki integracyjne i pozwoli na swobodny, niczym nieskrępowany rozwój Polski, Europy Środkowej i całej Unii Europejskiej.
I tego życzę Państwu, sobie, naszym społeczeństwom i naszym krajom.
Dziękuję bardzo.
Najnowsze
Najpopularniejsze
