Wielce Szanowni Państwo,
Dostojni Gospodarze,
Ekscelencje,
Drodzy Studenci i Pracownicy Uniwersytetu Malaya,
Serdecznie dziękuję za zaproszenie do złożenia wizyty na Uniwersytecie Malaya oraz możliwość wygłoszenia przemówienia na tej renomowanej uczelni.
To dla mnie wielki zaszczyt – tym bardziej, że jest to pierwsza wizyta Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Malezji od 1999 roku. Przez ten czas zdążyło wyrosnąć całe nowe pokolenie młodych Polaków i Malezyjczyków – pełnych aspiracji, ciekawości świata i chętnych do współpracy z rówieśnikami z innych państw i kontynentów.
Spotykamy się w szczególnym momencie. W 2025 roku zarówno Polska, jak i Malezja odgrywają kluczowe role w swoich regionach. Polska przewodniczy obecnie Radzie Unii Europejskiej, a Malezja sprawuje prezydencję w Stowarzyszeniu Narodów Azji Południowo–Wschodniej. Mimo geograficznego oddalenia stoimy wobec podobnych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa, transformacji energetycznej, zmian klimatu, a także obrony prawa międzynarodowego.
Nasza prezydencja w Unii Europejskiej zorientowana jest przede wszystkim na bezpieczeństwie w ujęciu wielowymiarowym – obejmującym aspekty militarne, energetyczne, żywnościowe, społeczne i klimatyczne. Priorytetem jest wzmacnianie międzynarodowego porządku opartego na Karcie Narodów Zjednoczonych – czyli na suwerennej równości państw, nieużywaniu siły i poszanowaniu integralności terytorialnej.
Dziś chcę przedstawić, jak Polska postrzega wyzwania związane z kształtowaniem nowego porządku międzynarodowego, zagrożenia dla bezpieczeństwa, a także potencjał współpracy pomiędzy Unią a ASEAN.
Szanowni Państwo,
Polska historia uczy nas, jak fundamentalne znaczenie ma prawo międzynarodowe. Doświadczyliśmy, czym są strefy wpływów, ignorowanie zasady suwerenności oraz koncert mocarstw.
Byliśmy ofiarą tego, co podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nazwałem negatywnym multilateralizmem – a więc współpracą wąskiej grupy najsilniejszych państw, wykluczającą mniejsze państwa i naruszającą ich prawa oraz interesy.
Dlatego Polska od lat konsekwentnie promuje prawdziwy multilateralizm: system współpracy oparty na równości państw, przestrzeganiu prawa międzynarodowego, zakazie agresji i pokojowym rozwiązywaniu sporów. To właśnie tak pojęty multilateralizm – oparty na zasadach, nie na sile – jest fundamentem naszej polityki zagranicznej.
Uważamy, że obowiązujące od zakończenia II wojny światowej zasady Karty Narodów Zjednoczonych – nienaruszalność granic, suwerenna równość państw, zakaz użycia siły – są nadal aktualne. Ich przestrzeganie przyniosło pokój i rozwój krajom takim, jak Polska czy Malezja. Nie ma dziś naszej zgody na ich obchodzenie!
Żyjemy w świecie, w którym bezpieczeństwo jednego kontynentu nie może być postrzegane w oderwaniu od drugiego. Dziś Europa i Azja są głęboko współzależne – gospodarczo, politycznie i strategicznie.
W tym kontekście rośnie znaczenie dialogu międzyregionalnego i współpracy praktycznej, nie tylko między państwami, ale również między organizacjami regionalnymi – takimi jak Unia Europejska i ASEAN. Obie te struktury mają długą tradycję pokojowego rozwiązywania sporów i są przykładem skutecznej integracji regionalnej. Ich doświadczenia mogą być wykorzystane do budowania globalnej architektury bezpieczeństwa.
Szanowni Państwo,
Polska jako ważny członek Unii Europejskiej docenia znaczenie współpracy z Azją, szczególnie z regionem Indo–Pacyfiku. Widzimy ogromny potencjał w pogłębieniu więzi politycznych, gospodarczych i społecznych między naszymi kontynentami.
Dlatego Polska wspiera Strategię UE dla regionu Indo–Pacyfiku, przyjętą jako odpowiedź na potrzebę większego zaangażowania Europy w tej części świata. ASEAN zajmuje w niej centralne miejsce.
Doceniamy fakt, że Malezja przewodniczy obecnie ASEAN i przyjęła hasło: „Inclusivity and Sustainability”. Wspólnie musimy działać na rzecz stabilnego, odpornego Indo–Pacyfiku, który będzie przestrzenią pokoju, a nie rywalizacji militarnej. Polska wspiera także zbliżenie Unii z ASEAN. Ratyfikowaliśmy już Umowę Ramową o Partnerstwie i Współpracy UE–Malezja. Liczymy na szybkie zakończenie procesu ratyfikacji także po stronie malezyjskiej.
Cieszymy się także z decyzji o wznowieniu negocjacji ws. Umowy o wolnym handlu między UE a Malezją. Postrzegamy tę umowę nie tylko jako impuls gospodarczy, ale także narzędzie wzmacniające odporność naszych gospodarek i systemów bezpieczeństwa.
Dlatego jestem przekonany, że Europa i Azja muszą współdziałać jako równorzędni partnerzy. W tym zadaniu dostrzegam szczególną rolę do odegrania dla takich państw jak Polska i Malezja, które potrafią budować mosty i oferować konstruktywne podejście do rozwiązywania konfliktów. Państwa średniej wielkości, choć nie posiadają największych potencjałów militarnych, mogą odgrywać kluczową rolę w dyplomacji, mediacjach, czy kształtowaniu globalnej agendy.
Jednak dziś, ze względu na złożoność wyzwań, współpraca musi obejmować obszary wychodzące daleko poza kwestie wojskowe. To także edukacja, wymiana informacji, wspólne badania nad nowymi technologiami, innowacje, budowa zaufania i mechanizmów wczesnego ostrzegania. Potrzebujemy bardziej zintegrowanego podejścia – od środków twardych, po dyplomację i edukację. Potrzebujemy inwestycji w ludzi, zwłaszcza młodych, takich jak wy, oraz w instytucje.
Szanowni Państwo,
Rosnące znaczenie współpracy Europa–Azja w obszarze bezpieczeństwa nie jest jedynie postulatem – to rzeczywistość, która będzie kształtować naszą przyszłość. Odpowiedzią na niepewność i zagrożenia nie jest izolacja, lecz dialog, solidarność i wspólne działanie.
Europa oraz Azja mogą – i powinny – być filarami globalnej stabilności. Wspólnie możemy stworzyć system oparty na zaufaniu, prawie międzynarodowym i współodpowiedzialności. Polska jest gotowa aktywnie uczestniczyć w tym procesie.
Polska objęła prezydencję w Radzie UE w szczególnym momencie. Wciąż trwa wojna w Ukrainie, nie ustają kryzysy energetyczne i surowcowe, rosną napięcia na świecie, także w regionie Indo–Pacyfiku, a równocześnie mierzymy się z dezinformacją, cyberatakami i niestabilnością gospodarczą. Odpowiedzią na te wyzwania jest koncepcja bezpieczeństwa wielowymiarowego, która leży u podstaw naszej prezydencji.
Nasze podejście do bezpieczeństwa jest szerokie i inkluzywne. W centrum naszych działań znajduje się wsparcie dla Ukrainy. Polska aktywnie zabiega o utrzymanie i rozszerzenie pomocy politycznej, gospodarczej, militarnej i humanitarnej dla tego kraju. Mamy silne przekonanie, że tylko niepodległa i suwerenna Ukraina zakotwiczona w europejskich instytucjach wzmacnia bezpieczeństwo i pokój Starego Kontynentu. Jednocześnie podkreślamy potrzebę skutecznej reakcji całej wspólnoty europejskiej na wszelkie próby szerzenia dezinformacji, destabilizacji i łamania prawa międzynarodowego.
Drugim wymiarem jest bezpieczeństwo energetyczne. Polska zabiega o wzmacnianie unijnej niezależności energetycznej poprzez rozwój odnawialnych źródeł energii, dywersyfikację dostaw, inwestycje w infrastrukturę oraz współpracę regionalną.
Między innymi, dlatego rozwijamy Inicjatywę Trójmorza, która zrzesza obecnie 13 państw Europy Środkowej i Południowej należących do Unii. To nasz praktyczny wkład w budowę europejskiej odporności na szantaż energetyczny i gotowej na przyszłe kryzysy.
Trzeci wymiar to odporność społeczna i gospodarcza. Wzrost cen, inflacja, migracje, napięcia społeczne – to wszystko wymaga działań wzmacniających spójność naszych państw i społeczeństw. Polska proponuje, m.in. zwiększenie inwestycji w edukację, zdrowie, cyfryzację oraz rozszerzenie mechanizmów wsparcia dla regionów szczególnie dotkniętych skutkami transformacji.
Szanowni Państwo,
Bezpieczeństwo to dziś nie wybór – to konieczność. Polska, jako kraj leżący na wschodniej flance UE oraz NATO, dostrzega zagrożenia, ale jednocześnie widzi szanse płynące ze wspólnego działania. Polska prezydencja to czas działania, a nie deklaracji. Wierzymy, że silna, odporna i solidarna Europa może być gwarantem bezpieczeństwa swoich obywateli, a także stabilizatorem ładu międzynarodowego.
Drodzy Studenci i Wykładowcy,
Polska i Malezja to państwa średniej wielkości. Nie jesteśmy ani małymi, ani wielkimi mocarstwami. To jednak nie oznacza, że nasz głos ma być mniej słyszalny. Wręcz przeciwnie – system międzynarodowy powinien umożliwiać nam pełne uczestnictwo w globalnym dialogu.
Sprzeciwiamy się powrotowi do polityki stref wpływów. Historia pokazuje, że prowadzi to jedynie do wojen i destabilizacji. Obserwujemy dziś próby zrewidowania ładu międzynarodowego przez niektóre państwa, które posuwają się do szantażu, agresji, i jawnego łamania zasad Karty Narodów Zjednoczonych. Jakiekolwiek ustępstwa wobec takich działań wysłałyby niebezpieczny sygnał, że siła jest ważniejsza niż prawo. Nie możemy na to pozwolić.
Wobec rosnącej rywalizacji mocarstw, fragmentaryzacji porządku międzynarodowego i prób przywrócenia stref wpływów, państwa średnie stoją przed wyzwaniem obrony swojej suwerenności i podmiotowości. Polska i Malezja, mimo różnic kulturowych czy geograficznych, mają tu wiele wspólnego – i wiele do zaoferowania.
Średnie państwa nie posiadają dominującej siły militarnej ani globalnego zasięgu politycznego. Ale posiadają coś równie ważnego: zdolność do wpływania na procesy międzynarodowe poprzez aktywną dyplomację, inicjatywy budowy pokoju, wzmacnianie multilateralizmu oraz promowanie porządku opartego na prawie. Potrafią budować mosty między Wschodem a Zachodem, Północą a Południem. Nie szukają dominacji, ale współpracy.
Polska – członek Unii Europejskiej, NATO i ONZ – od lat działa na rzecz wzmacniania systemu międzynarodowego, który opiera się na zasadzie suwerennej równości państw. Przeciwstawiamy się logice siły, stref wpływów i uzurpacji. Nasze doświadczenia historyczne – zwłaszcza utrata niepodległości pod koniec XVIII wieku – uczyniły z nas gorących orędowników prawa międzynarodowego i zasad Karty Narodów Zjednoczonych.
Malezja, jako kraj przewodniczący ASEAN, również pełni ważną rolę w swoim regionie – promując dialog, zrównoważony rozwój i pokojowe rozwiązywanie sporów.
Wspólnie możemy działać jako konstruktywni rzecznicy tych państw, które nie godzą się ani na dominację wielkich graczy, ani na marginalizację mniejszych podmiotów. Nasza podmiotowość nie wynika z siły militarnej, ale z aktywności, odpowiedzialności i konsekwencji w działaniach międzynarodowych.
Szanowni Państwo,
Polska i Malezja to kraje, które wiele łączy: położenie w strategicznych regionach świata, otwartość na świat, zaangażowanie w działania na rzecz pokoju i rozwoju, oraz głęboki szacunek dla prawa międzynarodowego.
Cieszymy się z rosnącej dynamiki kontaktów między naszymi krajami: politycznych, gospodarczych, edukacyjnych, a także w zakresie obronności. Wspólnie możemy rozwijać politykę wzmacniania wewnętrznej spójności i niezależności strategicznej. Wspólnie powinniśmy też dążyć do reformy organizacji międzynarodowych, takich jak ONZ, aby lepiej odpowiadały na wyzwania XXI wieku i pozwalały każdemu państwu – niezależnie od wielkości – realnie uczestniczyć w podejmowaniu decyzji.
Wierzę, że w nadchodzących latach będziemy działać wspólnie – jako partnerzy w UE i ASEAN, jako rzecznicy pozytywnego multilateralizmu oraz przedstawiciele państw średniej wielkości, które nie chcą być zdominowane przez interesy wielkich mocarstw.
Bezpieczeństwo i porządek oparty na prawie to fundament naszej wspólnej przyszłości. Chcemy dalej rozwijać relacje z Malezją i całym regionem Azji Południowo–Wschodniej – polityczne, gospodarcze, naukowe i społeczne. Polska ma wiele do zaoferowania: nowoczesne technologie, konkurencyjne uczelnie, silne instytucje, doświadczenie w transformacji.
Chciałbym, aby moje słowa wybrzmiały mocno: Polska i Europa są otwarte na współpracę z krajami ASEAN. Wierzę, że ta współpraca przyniesie wymierne korzyści obu stronom – i że dzisiejsze spotkanie jest kolejnym krokiem w tym kierunku.
Dziękuję Państwu za uwagę.
Może Cię zainteresować Prezydent RP w Malezji: Liczę na pogłębienie relacji gospodarczych pomiędzy naszymi krajami Rozmowy z Premierem Malezji [PL/EN]
Najnowsze
