W dniu 16 października 2000 roku, Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski wziął udział w uroczystym spotkaniu z okazji 20-lecia działalności Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podczas uroczystości w salach Zamku Królewskiego w Warszawie, Prezydent RP udekorował wysokimi odznaczeniami państwowymi zasłużonych sędziów i pracowników NSA. Za wybitne zasługi dla wymiaru sprawiedliwości, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski odznaczony został sędzia Stanisław Pykało; Krzyżem Oficerskim OOP odznaczeni zostali: sędzia Zygmunt Mańk i sędzia Jan Semeniuk; Krzyżem Kawalerskim OOP odznaczeni zostali: Jadwiga Grudzień, Jadwiga Kowalska, sędzia Andrzej Kwiatkowski, sędzia Henryk Poleszak. Złotym krzyżem Zasługi odznaczeni zostali: Marek Janczewski, Urszula Kajak, Ewa Lewandowska. Srebrnym Krzyżem Zasługi odznaczona została Urszula Bielińska. Zwracając się do zebranych Prezydent RP powiedział: "Wszyscy ludzie są równi przed sądami i trybunałami. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia sprawy przez właściwy niezależny i niezawisły sąd". Te fundamentalne dla praw jednostki słowa zawarte w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych długo czekały w Polsce na realizację. Dopiero powołanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który obchodzi dziś jubileusz 20 - lecia działalności, zmieniło w naszym kraju relacje miedzy obywatelem a urzędem. Właśnie dlatego rocznica ta jest tak ważnym wydarzeniem - nie tylko dla wszystkich sędziów i pracowników administracyjnych NSA, dla polskiego świata prawniczego, ale jest to również szczególna okazja do wyrażenia uznania dla wielkiego wkładu tej instytucji - Naczelnego Sądu Administracyjnego - w budowę Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznego państwa prawnego. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że ustanowienie NSA było znakiem czasu i głębokich przemian. Znamienny zbieg okoliczności spowodował, że rozpoczęcie działalności Naczelnego Sądu Administracyjnego jesienią 1980 roku, zbiegło się niemal w czasie z podpisaniem historycznych Porozumień Sierpniowych, wyrażających wolę i dążenie Polaków do życia w państwie normalnym - sprawiedliwym, demokratycznym i praworządnym, zorganizowanym według reguł obowiązujących w wolnym świecie. Kluczowym elementem tych reguł jest podmiotowość społeczeństwa. Pojawienie się w 1980 roku Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiło przełom w dotychczasowym "absolutyzmie" władzy administracyjnej, poprzez poddanie jej decyzji sądowej weryfikacji. W NSA upatrywano wtedy płaszczyznę łagodzenia napięć między obywatelem a urzędem. Ale miał to być także czynnik korygujący błędy i potknięcia administracji. I tak się stało. Przełomowego znaczenia nabierało postawienie w sporze przed Sądem urzędu państwowego i obywatela jako równoprawnych partnerów. Utworzenie NSA było krokiem na długiej drodze ku państwu prawnemu. Waga tego faktu jest nie do przecenienia. Dopiero potem powstały: Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu oraz Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich. Działalność tych instytucji, samo ich istnienie, było ważnym, choć tylko wstępnym etapem naszej polskiej, unikalnej, pokojowej "rewolucyjnej ewolucji". Trzeba o tym pamiętać. Trzeba to cenić. Stopniowe umacnianie pozycji Naczelnego Sądu Administracyjnego w strukturze państwa było wynikiem zwiększania jego kompetencji poprzez kolejne zmiany ustawodawcze aż do przyjęcia nowej konstytucji. Zmiany te umożliwiły objęcie przez NSA kontrolą całości działań administracji publicznej. Także - popełnianych zaniechań, w których interes prawny jednostki mógł doznać uszczerbku. Wysokie społeczne uznanie NSA zawdzięcza przede wszystkim swojej szczególnej roli w kształtowaniu właściwych relacji w stosunkach między władzą a obywatelem. Dorobku tej instytucji nie da się zmierzyć liczbą rozpoznawanych spraw, ani odbytych rozpraw i posiedzeń. Dwadzieścia lat jej działalności to proces umacniania praworządności w naszym kraju. To wielkie dzieło twórczej myśli prawniczej, wzorzec niezależnego sądu i niezawisłych sędziów. Wydane przez NSA orzeczenia i podjęte uchwały miały niewątpliwy wpływ na dokonujące się w polskim prawodawstwie przemiany, na kształtowanie się standardów legislacji i całej polskiej administracji, a także na podnoszenie się - powoli ale jednak - kultury prawnej społeczeństwa. Dzięki korektom błędów zarówno w wyrokach jak i uzasadnieniach Naczelny Sąd Administracyjny współtworzył nową jakość w stosowaniu prawa. Obowiązująca ustawa zasadnicza z kwietnia 1997 roku, przyznając sądownictwu administracyjnemu samodzielność, wyznaczyła zarazem szczególne miejsce NSA w obrębie władzy sądowniczej. Stawia to przed nim nowe wyzwania. Pragnę zapewnić, że z zainteresowaniem obserwuję prace nad reformą sądownictwa administracyjnego i zgodnie z wcześniejszymi oświadczeniami deklaruję gotowość podjęcia inicjatywy ustawodawczej w zakresie projektów ustaw normujących ustrój i funkcjonowanie sądownictwa administracyjnego. Powstanie dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego w terminie określonym przez Konstytucję, będzie musiało wiązać się z zapewnieniem właściwych warunków dla realizacji konstytucyjnego prawa obywateli do sądu. Dla umożliwienia im powszechnego do niego dostępu. Wymaga to określonej liczby sądów i przygotowanej do tych zadań kadry sędziowskiej, wymaga także odpowiedniej infrastruktury materialnej i technicznej. Dlatego chciałbym z tego miejsca i w tym dniu zaapelować do wszystkich sił w Polsce o współdziałanie i potraktowanie sprawy reformy sądownictwa, w tym sądownictwa administracyjnego z należnym zrozumieniem, powagą i gotowością do współdziałania. Przygotowywane zmiany w wymiarze sprawiedliwości muszą także uwzględniać zwiększone zadania sądów, wynikające z wymogu bezpośredniego stosowania Konstytucji, do której sędziowie odwołują się teraz coraz częściej. Zadania instytucji sądowniczych zwiększa również konieczność odnoszenia się w ich działalności orzeczniczej do licznych, wiążących nasz kraj aktów prawa międzynarodowego oraz wymóg interpretowania norm prawa wewnętrznego zgodnie z regułami harmonizacji prawa polskiego z prawem wspólnotowym. Żywię nadzieję, że Naczelny Sąd Administracyjny, mając tak bogaty dorobek i doświadczenie płynące z 20 lat działalności, w pełni podoła wszystkim wyzwaniom, jakie przed tą instytucją stawia nowoczesne, demokratyczne państwo. Mówię o tym z całym przekonaniem, będąc świadomym najwyższych kwalifikacji zatrudnianych tu sędziów i pracowników. Dziś, mam okazję, by wszystkim Państwu serdecznie podziękować za Waszą rzetelność, pracowitość i zaangażowanie przy wypełnianiu trudnych obowiązków. Słowa szczególnego uznania kieruję pod adresem kolejnych prezesów. Trzeba docenić zasługi pierwszego prezesa NSA nieodżałowanego profesora Sylwestra Zawadzkiego, a także dokonania jego następcy profesora Adama Zielińskiego oraz obecnego prezesa - profesora Romana Hausera. Z całym przekonaniem mogę powiedzieć, że osobowość i praca tych wybitnych prawników wywarła wielki wpływ na społeczną ocenę działalności NSA, jako instytucji apolitycznej i profesjonalnej, gwarantującej wysoki, najwyższy poziom orzecznictwa. Pozycja Naczelnego Sądu Administracyjnego w społeczeństwie, autorytet, jakim cieszy się wśród obywateli, jest również ogromną zasługą orzekających w nim sędziów oraz wysiłku pracowników administracyjnych. Chcę pogratulować wszystkim sędziom przyznanych zaszczytnych wyróżnień, które są symbolicznym uhonorowaniem Waszej wybitnej wiedzy prawniczej i twórczego wkładu w orzecznictwo NSA. Gratuluję odznaczonym pracownikom administracyjnym. Państwa sumienność i odpowiedzialność w znaczący sposób przyczyniły się do takiego sposobu działania Sądu, do jego dobrego wizerunku, jako instytucji solidnej i budzącej powszechne zaufanie. Z okazji Jubileuszu 20-lecia, życzę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, by umacniał swoją rolę w dokonujących się w polskim prawodawstwie przemianach. Wszystkim Państwu życzę satysfakcji, zadowolenia zarówno w życiu zawodowym i osobistym. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu życzę aby był silnym punktem odniesienia w naszych wysiłkach na rzecz zbudowania demokratycznego państwa prawnego - Polski jakiej pragniemy.