23 kwietnia 1999 roku - w dniu rozpoczęcia oficjalnych uroczystości jubileuszowych szczytu NATO - Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski wziął udział w roboczym śniadaniu szefów delegacji Polski, Czech i Węgier wydanym przez US NATO Summit Host Committee, a następnie uczestniczył w roboczym spotkaniu przewodniczących delegacji państw członkowskich NATO w sprawie Kosowa. Nie ma decyzji w sprawie wojsk lądowych. Według oświadczeń dowódców wojskowych, nie ma takiej potrzeby, natomiast nastąpi nasilenie działań powietrznych i rozszerzenie pomocy humanitarnej" - powiedział po spotkaniu prezydent Aleksander Kwaśniewski. Zapytany jakie jest stanowisko Polski w sprawie wprowadzenia wojsk lądowych Prezydent RP powiedział: " Trzeba tę akcję doprowadzić do końca. Jeżeli dotychczasowe środki nie będą wystarczające, to trzeba będzie podejmować kolejne decyzje, choć dzisiaj nie jest to jeszcze przedmiotem rozważań". Po trzygodzinnym obradach w sprawie konfliktu w Kosowie, przywódcy 19 państw NATO ogłosili deklarację na ten temat. Głosi ona, że naloty na Jugosławię mogą zostać wstrzymane, jeśli zgodzi się ona na przedstawione wcześniej przez Sojusz warunki pokoju w Kosowie i zacznie wycofywać stamtąd wojska. W godzinach popołudniowych czasu warszawskiego rozpoczął się jubileuszowy szczyt NATO z okazji 50. rocznicy powstania Paktu. "To najlepsze godziny w historii NATO, dowodzące, że geografia nie zawsze jest przeznaczeniem" powiedział sekretarz Generalny NATO Javier Solana witając trzech nowych członków NATO: Polskę, Czechy i Węgry. Prezydent Aleksander Kwaśniewski powiedział, że jest " głęboko wzruszony", iż zabiera głos na forum Sojuszu jako przywódca kraju będącego nowym członkiem NATO. Przypomniał historię Polski w naszym stuleciu mówiąc, że jej "tragiczna przeszłość jest dzisiaj już tylko memento dla naszych dzieci". Podkreślił, że NATO "było zawsze sygnałem nadziei dla narodu polskiego, iż żelazna kurtyna nie będzie trwać wiecznie". Wejście do Sojuszu jest " końcem trzystu lat nieszczęść, jakie od pokoleń spotykały Polaków" - oświadczył prezydent RP. "Witamy we wspólnocie wolności" - powiedział w przemówieniu prezydent USA Bil Clinton, kierując te słowa do prezydentów Polski, Czech i Węgier. Amerykański prezydent wyraził przekonanie, że Europa Południowa-Wschodnia, wstrząsana obecnie kryzysem w byłej Jugosławii, "podąży tą samą drogą, co Europa Zachodnia 50 lat temu i Europa Środkowa dziesięć lat temu". Liderzy NATO podpisali na uroczystości "Deklarację Waszyngtońską", w której czytamy m.in., że kolektywna obrona jest nadal " podstawowym celem" Sojuszu Atlantyckiego, ale musi on razem stawiać czoła nowym wyzwaniom, wyłaniającym się u progu nowego tysiąclecia. Następnie Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski i premier Jerzy Buzek wzięli udział w uroczystym spotkaniu z w Senacie USA z przewodniczącymi delegacji Czech i Węgier. Podczas spotkania prezydent Aleksander Kwaśniewski wygłosił przemówienie. Przekazujemy: - fragmenty wywiadu prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego dla Polskiego Radia; - oświadczenie w sprawie Kosowa ( wersja angielska); - wystąpienie Prezydenta RP podczas uroczystości 50. rocznicy NATO; - tekst "Deklaracji Waszyngtońskiej" ( wersja angielska i polska); - wystąpienie Prezydenta RP w Senacie USA ( wersja angielska) W wywiadzie dla "Sygnałów Dnia" PR I z Waszyngtonu prezydent Aleksander Kwaśniewski powiedział m.in.: To jest Szczyt ważny i trudny. Ważny bo 50 lat NATO , dlatego że jesteśmy na przełomie wieków i będziemy rozmawiać o strategii, o tym jakie zadania NATO powinno pełnić w nowym stuleciu, wobec nowych problemów. A trudny dlatego że rozmawiamy niewątpliwie pod presją wydarzeń w Kosowie, działań, które zostały tam podjęte wobec katastrofy humanitarnej i niewątpliwie taki egzamin NATO dawno nie zdawało i to nie przypadek, że pierwsza merytoryczna sesja szczytu zacznie się od problemu kosowskiego ale może to lepiej, że będzie mniej ceremonii a więcej realizmu. Będzie więcej poważnej dyskusji , więcej odpowiedzialności bo życie nie składa się tylko z chwil radosnych , w życiu trzeba często podejmować decyzje trudne, ponosić odpowiedzialność, która jest ciężka i NATO jest w takim właśnie momencie. Na pytanie czy wojska NATO powinny wkroczyć do Kosowa i jak zachowa się w tej sytuacji Polska prezydent powiedział: Myślę, że przede wszystkim my oczekujemy na tym spotkaniu nawet nie tyle pytań, co informacji. My oczekujemy bardzo precyzyjnej analizy ze strony Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Niemiec, które są także szefem Unii Europejskiej, jak oceniamy to wszystko co zostało podjęte, jakie są możliwe dalsze środki. Polska od początku deklarowała, że rozumie powody rozpoczęcia akcji militarnej w Jugosławii, w Kosowie, że jest przeciwna łamaniu praw człowieka, że jesteśmy przeciwni czystkom etnicznym, że uważamy, iż pod koniec XX wieku takie wydarzenia nie mogą mieć miejsca. Natomiast, żeby ocenić skutki akcji militarnej musimy otrzymać bardzo precyzyjne informacje i sądzę, że od Sekretarza Generalnego poczynając a poprzez przywódców tych właśnie państw, które wymieniłem takie informacje dostaniemy i będziemy mogli również podzielić się nie tylko swoimi deklaracjami o poparciach a także wątpliwościami, które w ciągu ostatnich kilku tygodni urodziły się, w polskiej opinii publicznej także (...) Ja uważam, że założenia i powody akcji militarnej w Jugosławii mają swoje cele. I trzeba te cele osiągnąć. Jakie natomiast zastosować sposoby i środki, to musi być decyzja fachowców, to musi być bardziej decyzja wojskowych aniżeli polityków. I oczekuję, że w ciągu najbliższych kilku dni tutaj w Waszyngtonie różne scenariusze będziemy omawiać. Pytany o dalsze rozszerzenie NATO Aleksander Kwaśniewski powiedział: W tej sprawie nasze stanowisko jest jasne już mówię o tym i będę mówił o tym. Rozszerzenie NATO o Polskę, Czechy i Węgry nie jest końcem tego procesu. Uważamy, że w NATO powinny się znaleźć również te kraje, które aspirują i które spełnią warunki. Wśród nich są nasi bardzo bliscy sąsiedzi myślę o Litwie, myślę o Słowacji . W naszym polskim interesie jest to aby te kraje również w wyobrażalnej, widzialnej perspektywie były członkami NATO i będziemy o tym mówić, będziemy przekonywać do tego, będziemy adwokatami tej sprawy. Statement on Kosovo Issued by the Heads of State and Government participating in the meeting of the North Atlantic Council in Washington, D.C. on 23rd and 24th April 1999 1. The crisis in Kosovo represents a fundamental challenge to the values for which NATO has stood since its foundation: democracy, human rights and the rule of law. It is the culmination of a deliberate policy of oppression, ethnic cleansing and violence pursued by the Belgrade regime under the direction of President Milosevic. We will not allow this campaign of terror to succeed. NATO is determined to prevail. 2. NATO`s military action against the Federal Republic of Yugoslavia (FRY) supports the political aims of the international community, which were reaffirmed in recent statements by the UN Secretary-General and the European Union: a peaceful, multi-ethnic and democratic Kosovo where all its people can live in security and enjoy universal human rights and freedoms on an equal basis. 3. Our military actions are directed not at the Serb people but at the policies of the regime in Belgrade, which has repeatedly rejected all efforts to solve the crisis peacefully. President Milosevic must: - Ensure a verifiable stop to all military action and the immediate ending of violence and repression in Kosovo; - Withdraw from Kosovo his military, police and para-military forces; - Agree to the stationing in Kosovo of an international military presence; - Agree to the unconditional and safe return of all refugees and displaced persons, and unhindered access to them by humanitarian aid organisations; and - Provide credible assurance of his willingness to work for the establishment of a political framework agreement based on the Rambouillet accords. 4. There can be no compromise on these conditions. As long as Belgrade fails to meet the legitimate demands of the international community and continues to inflict immense human suffering, Alliance air operations against the Yugoslav war machine will continue. We hold President Milosevic and the Belgrade leadership responsible for the safety of all Kosovar citizens. We will fulfill our promise to the Kosovar people that they can return to their homes and live in peace and security. 5. We are intensifying NATO`s military actions to increase the pressure on Belgrade. Allied governments are putting in place additional measures to tighten the constraints on the Belgrade regime. These include intensified implementation of economic sanctions, and an embargo on petroleum products on which we welcome the EU lead. We have directed our Defence Ministers to determine ways that NATO can contribute to halting the delivery of war material including by launching maritime operations, taking into account the possible consequences on Montenegro. 6. NATO is prepared to suspend its air strikes once Belgrade has unequivocally accepted the above mentioned conditions and demonstrably begun to withdraw its forces from Kosovo according to a precise and rapid timetable. This could follow the passage of a United Nations Security Council resolution, which we will seek, requiring the withdrawal of Serb forces and the demilitarisation of Kosovo and encompassing the deployment of an international military force to safeguard the swift return of all refugees and displaced persons as well as the establishment of an international provisional administration of Kosovo under which its people can enjoy substantial autonomy within the FRY. NATO remains ready to form the core of such an international military force. It would be multinational in character with contributions from non-NATO countries. 7. Russia has a particular responsibility in the United Nations and an important role to play in the search for a solution to the conflict in Kosovo. Such a solution must be based on the conditions of the international community as laid out above. President Milosevic`s offers to date do not meet this test. We want to work constructively with Russia, in the spirit of the Founding Act. 8. The long-planned, unrestrained and continuing assault by Yugoslav military, police and paramilitary forces on Kosovars and the repression directed against other minorities of the FRY are aggravating the already massive humanitarian catastrophe. This threatens to destabilise the surrounding region. 9. NATO, its members and its Partners have responded to the humanitarian emergency and are intensifying their refugee and humanitarian relief operations in close cooperation with the UNHCR, the lead agency in this field, and with other relevant organisations. We will continue our assistance as long as necessary. NATO forces are making a major contribution to this task. 10. We pay tribute to the servicemen and women of NATO whose courage and dedication are ensuring the success of our military and humanitarian operations. 11. Atrocities against the people of Kosovo by FRY military, police and paramilitary forces represent a flagrant violation of international law. Our governments will co-operate with the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) to support investigation of all those, including at the highest levels, responsible for war crimes and crimes against humanity. NATO will support the ICTY in its efforts to secure relevant information. There can be no lasting peace without justice. 12. We acknowledge and welcome the courageous support that states in the region are providing to our efforts in Kosovo. The former Yugoslav Republic of Macedonia and Albania have played a particularly important role, not least in accepting hundreds of thousands of refugees from Kosovo. The states in the region are bearing substantial economic and social burdens stemming from the current conflict. 13. We will not tolerate threats by the Belgrade regime to the security of its neighbours. We will respond to such challenges by Belgrade to its neighbours resulting from the presence of NATO forces or their activities on their territory during this crisis. 14. We reaffirm our support for the territorial integrity and sovereignty of all countries in the region. 15. We reaffirm our strong support for the democratically elected government of Montenegro. Any move by Belgrade to undermine the government of President Djukanovic will have grave consequences. FRY forces should leave the demilitarised zone of Prevlaka immediately. 16. The objective of a free, prosperous, open and economically integrated Southeast Europe cannot be fully assured until the FRY embarks upon the transition to democracy. Accordingly, we express our support for the objective of a democratic FRY which protects the rights of all minorities, including those in Vojvodina and Sandjak, and promise to work for such change through and beyond the current conflict. 17. It is our aim to make stability in Southeast Europe a priority of our transatlantic agenda. Our governments will co-operate urgently through NATO as well as through the OSCE, and for those of us which are members, the European Union, to support the nations of Southeast Europe in forging a better future for their region - one based upon democracy, justice, economic integration, and security co-operation. Wystąpienie Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego podczas uroczystości 50 rocznicy NATO w Waszyngtonie 23 kwietnia 1999 roku Panie i Panowie! Zabieram dziś głos z niezwykłym wzruszeniem. Dla Polaków istnienie NATO zawsze było sygnałem nadziei. Nadziei na ocalenie wolności i demokracji w podzielonej do 1989 roku Europie. Nadziei, że żelazna kurtyna nie będzie wieczna. Nadziei, że gdy tylko Polska odzyska pełną suwerenność i możność stanowienia o własnym losie, będzie mogła współtworzyć, wraz z całą wspólnotą euroatlantycką ? lepszą przyszłość ? swoją i całego naszego kontynentu. 60 lat od wybuchu II wojny światowej, od bomb, które spadły na Gdańsk i Warszawę. Od czasu nienawiści, pogardy i holocaustu. Mimo zwątpień marzenia naszych ojców i dziadów ziściły się. W 50-tym roku istnienia NATO staliśmy się członkiem tej organizacji. Nasza satysfakcja jest dziś tym większa, gdyż fakt ten jest symbolem definitywnego końca trwającej niemal 300 lat złej passy polskiej historii. W imię wolności szły pod kule, na szafot i zesłanie nasi najlepsi, pokolenie za pokoleniem. Ta dramatyczna tradycja to dzisiaj już tylko memento dla młodego pokolenia. Sojusz Północnoatlantycki wielokrotnie w minionym pięćdziesięcioleciu dowiódł swej skuteczności. Jego polityczno-wojskowy parasol ochronił kraje członkowskie. Dał im możliwość normalnego rozwoju, umocnił ich współpracę i solidarność. Nam wszystkim, po obu stronach Atlantyku, Sojusz nadal jest potrzebny. Także dzisiaj, po upadku dwubiegunowego układu na świecie, po krachu komunizmu, po zakończeniu zimnej wojny. NATO i amerykańska obecność w Europie stabilizują sytuację na obszarze euroatlantyckim, współtworzą fundament naszego demokratycznego rozwoju. Rozszerzenie Paktu o Polskę, Czechy i Węgry powiększyło strefę bezpieczeństwa w Europie. Jest marzeniem Polaków, aby ta strefa nadal się poszerzała. Dobroczynne skutki gwarancji bezpieczeństwa, stabilności i rozwoju muszą się stać udziałem kolejnych europejskich narodów ? partnerów i przyjaciół Polski. Drzwi do NATO muszą być otwarte. Panie i Panowie! Nasze dzisiejsze wspólne święto odbywa się w cieniu tragicznych wydarzeń w Kosowie. Wydarzenia na Bałkanach uświadomiły nam wszystkim, że członkostwo w NATO to nie tylko poczucie komfortu związanego z uczestnictwem w układzie sojuszniczym. To także współodpowiedzialność w obliczu humanitarnej katastrofy, Sojusz musiał podjąć trudną decyzję o nalotach. Decyzja ta dowodzi wierności krajów NATO nieprzemijającym, fundamentalnym wartościom Traktatu Północnoatlantyckiego podpisanego przed 50 laty. O sile naszego sojuszu świadczy nie tylko zbieżność interesów państw członkowskich. Naszą największą siłą jest opieranie się na wartościach: wolności, demokracji, poszanowaniu praw człowieka i rządach prawa. Nasze wola i zdecydow