22 listopada 2001
22 listopada 2001 r. Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski spotkał się w Pałacu Prezydenckim z Rabinem Moshe Garelikiem – Dyrektorem Wykonawczym Europejskiego Centrum Rabinicznego (Rabbinical Center of Europe). Prezydent RP otrzymał z rąk Rabina pamiątkową Menorę.
Jak stwierdził podczas uroczystości Jerzy Kichler, Przewodniczący Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Polsce, wręczenie Menory jest wyrazem uznania i szacunku wobec postawy Prezydenta RP, jaką wykazywał on wielokrotnie jeśli chodzi o pamięć o historii Żydów, o wkładzie Żydów w kulturę polską oraz wobec ważnych i potrzebnych słów Prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego wypowiedzianych w tym roku na rynku w Jedwabnem, słów, które przywróciły właściwy wymiar moralny wspomnieniu tamtych tragicznych wydarzeń.
Odbierając Menorę Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski powiedział m. in.:
Serdecznie dziękuję za tak cenny i wymowny dar. Dziękuję nie tylko we własnym imieniu, ale także w imieniu Polski i Polaków. Przyjmujemy tę Menorę z wielkim szacunkiem i z wielką radością.
W tej jednej rzeczy splata się tak wiele symbolicznych wątków. Wiemy, że siedmioramienna Menora jest jednym z najstarszych symboli judaizmu, a zarazem godłem dzisiejszego państwa Izrael. Dodatkowego znaczenia temu darowi nadaje zbliżające się żydowskie święto Chanuka, zwane też Świętem Świateł. Odwołuje się ono do wydarzeń z żydowskiej historii, ale jego wymowa jest poruszająca dla każdego człowieka – bo istotą tego święta jest radość, pokój, nadzieja, uczucie odnowionego życia. Takie też znaczenie ma w naszej cywilizacji, czerpiącej ze wspólnych duchowych korzeni, symbol światła. To coś, co rozprasza mrok; co prowadzi człowieka w jego życiowej wędrówce, wskazując najwyższe wartości. To coś; co oznacza sprzeciw wobec przemocy i nienawiści, co zachęca do dialogu i pojednania. To coś, co głosi siłę ludzkiego ducha i potęgę rozumu. Ta Menora skupia w sobie wszystkie te przesłania.
Światło radości i nadziei prowadzi dziś Polskę w naszych przemianach, zapoczątkowanych w 1989 roku. Odzyskana niepodległość, demokracja, rządy prawa, rozwój cywilizacyjny – wyznaczają rytm polskiego życia. Światło to także synonim prawdy, wezwanie do wrażliwości, do odważnego rachunku sumienia. Ważną częścią polskiego dorobku ostatnich lat XX wieku jest nowe spojrzenie na naszą historię. Szczególne miejsce zajęła w nim debata nad tragedią w Jedwabnem. Nowe odkrycie polskiej historii, wyznanie win, prośba o przebaczenie były dla nas doświadczeniem wymagającym, trudnym, ale jakże potrzebnym. Bardzo wielu moich rodaków rozumie, że tylko w pełnej prawdzie możemy wyjść ku naszym współbraciom Żydom, że tylko tak możemy razem budować wspólną przyszłość.
Okazało się, że pamięć nie musi dzielić. Przez stulecia tu, na polskiej ziemi, w milionach żydowskich domów co roku paliło się światło chanukowych lampek. Żyliśmy razem, oba nasze narody tworzyły jedno społeczeństwo. Pomimo zachowywanej autonomii, pomimo wielu odrębności – nie tylko dzieje Polski związały się z Żydami, ale też Żydzi trwale się do Polski przywiązali. Świadczyć mogą o tym chociażby właśnie chanukowe lichtarze. Są wśród nich takie, na których motyw lwa - symbolizującego lud Izraela - łączy się z motywem orła w koronie, polskim godłem. Polska do dzisiaj zajmuje szczególne miejsce w sercach Żydów, którzy się tu urodzili i mieszkali. Ale częścią stosunków polsko – żydowskich są także tragedie II wojny światowej, wspólne cierpienie, bolesne wspomnienia. Nie powinny jednak przesłaniać nam setek lat pokojowego współżycia obu naszych nacji i całego dobra, jakie razem potrafiliśmy stworzyć.
Frapująco brzmią słowa naczelnego rabina Wielkiej Brytanii Lunda Jacobovits`a, który stwierdził, że kolejny wielki rozwój judaizmu nastąpi w Europie Środkowej. Nie wiem, czy jego przepowiednia się urzeczywistni. Wiem natomiast, że nieliczni uratowani z otchłani Holocaustu i ich potomkowie mają w Polsce możliwość sięgania do korzeni swej tożsamości. Wspieramy działalność Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich, wspieramy działalność pozostałych organizacji i stowarzyszeń żydowskich. Sądzę, że dla wzbogacenia wiedzy świata o losie Żydów cenne będzie upowszechnienie dorobku Fundacji Judaica, Stowarzyszenia Muzeum Historii Żydów, Fundacji Laudera, Fundacji Shalom. W pracach tych organizacji uczestniczą ludzie z różnych środowisk i różnych narodów, mieszkający na wszystkich kontynentach. Polska może i chce przyczynić się do upamiętnienia losu europejskich Żydów. To cel, który nas porusza, angażuje, bo ta opowieść jest również opowieścią o nas samych, o Polsce.
Pragnę raz jeszcze serdecznie podziękować Europejskiemu Centrum Rabinicznemu za inicjatywę wręczenia tej pięknej Menory, uniwersalnego symbolu nadziei. Niech ta Menora, to światło przyświeca ona Polsce, niech przyświeca polsko – żydowskiemu dialogowi, niech świeci na drodze naszych narodów. Przyjmijcie, Szanowni Państwo, moje wyrazy wdzięczności i bardzo serdeczne pozdrowienia, życzenia zdrowia, pomyślności i przyjaźni