5 września 2001 roku z udziałem Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego i Republiki Litewskiej Valdasa Adamkusa w Pałacu Prezydenckim odbyła się specjalna uroczysta sesja z okazji 10 rocznicy wznowienia stosunków dyplomatycznych pomiędzy Rzeczpospolitą Polską i Republiką Litewską. W sesji wzięli także udział Premierzy Polski i Litwy, przedstawiciele rządu, parlamentu, kościoła, organizacji społecznych i kulturalnych, ludzie świata kultury i nauki obu państw. Podczas sesji jako pierwszy wystąpił Prezydent Aleksander Kwaśniewski, który powiedział: Jest dla mnie wielkim zaszczytem, że mogę gościć dzisiaj tak znamienite grono litewskich osobistości w Pałacu Prezydenckim w Warszawie. Pałac ten nazywany był do końca XVIII wieku Pałacem Radziwiłłowskim, od nazwiska ówczesnych właścicieli. Ród Radziwiłłów znany był i na Litwie i w Polsce. Wydał on wielu wybitnych polityków i wodzów zasłużonych dla obu naszych krajów. To tylko jeden z niezliczonych symboli polsko - litewskiej bliskości, która trwa przez stulecia. Spotykamy się dzisiaj, żeby uroczyście uczcić 10-lecie przywrócenia polsko-litewskich stosunków dyplomatycznych. Rocznica ta skłania do refleksji nad drogą, którą przeszły oba nasze narody. O Polsce i Litwie nie sposób mówić bez bliższych i dalszych reminiscencji historycznych, bez wspomnienia Grunwaldu, Mickiewicza czy Čiurlonisa. Historykom należy zostawić faktografię i wartościowanie lat koegzystencji Polski i Litwy. Zawsze jednak, nie tylko z okazji uroczystych obchodów, warto o tej przeszłości pamiętać. Ta pamięć, dobra pamięć, może pomóc nam we współpracy. Trwająca przez lata wzajemna życzliwość oraz solidarność w trudnych chwilach - na przykład taka, jaką okazywali Polacy Litwinom w pierwszych dramatycznych miesiącach roku 1991 - stały się podstawą dla nowego, współczesnego kształtu stosunków polsko - litewskich. Kamieniem milowym dla naszych kontaktów stał się Traktat o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy z 1994 roku. Uznaliśmy wtedy, że "odzyskanie niepodległości przez oba państwa i narody nakłada na nas obowiązek śmiałego myślenia o przyszłości". Postanowiliśmy, że nasze relacje kształtować będziemy "w duchu wzajemnego szacunku, zaufania, równouprawnienia i dobrosąsiedztwa". Z satysfakcją wspominam, że Polacy i Litwini przeszli od początku lat dziewięćdziesiątych długą drogę. Początkowo nasze stosunki nie były wolne od obaw i resentymentów. Teraz, dzisiaj określamy naszą współpracę mianem "strategicznego partnerstwa". Dążymy do ścisłego współdziałania. Nasze kontakty stały się przyjacielskie. Możemy bez obaw mówić nawet o trudnych sprawach i razem szukać rozwiązań. Przewartościowanie stosunków polsko-litewskich nie dokonałoby się tak szybko gdyby nie postawa wielu wybitnych osobistości, którzy mieli odwagę i siłę, aby przełamywać uprzedzenia i inspirować innych. Ogromna w tym zasługa obu Panów Prezydentów obecnego - Valdasa Adamkusa oraz byłego - Algirdasa Brazauskasa. Słowa poważania i podziękowania kieruję również do Pana Vytautasa Landsbergisa. Zapamiętamy również Pana rolę i dzieło w tym dziesięcioleciu. Chciałbym podziękować wszystkim politykom pełniącym w minionym dziesięcioleciu urząd Premiera Republiki Litewskiej oraz kolejnym litewskim ministrom spraw zagranicznych. Dziękuję wszystkim Litwinom, którzy przyczynili się i nadal działają na rzecz budowania partnerstwa między Litwą a Polską. Dziś, nasze kontakty na najwyższym szczeblu mogą być wzorem współdziałania. Swoją pierwszą oficjalną wizytę zagraniczną w roli Prezydenta RP złożyłem na początku 1996 roku właśnie na Litwie. Również Pan Prezydent Valdas Adamkus z pierwszą wizytą przybył do Polski. Zapraszaliśmy się wzajemnie na ważne wydarzenia w życiu naszych krajów. Te wszystkie spotkania, w których miałem zaszczyt i przyjemność uczestniczyć, i te inne, które odbywały się na różnych szczeblach to bardzo dobry znak polsko-litewskich stosunków, ich uczciwości, aktywności, a także i owoców, które przyniosły. W dziesięciolecie naszych stosunków dyplomatycznych wpisane jest również, istotne dla obu naszych krajów, współdziałanie na forum międzynarodowym. Pomaga ono zarówno Polsce jak i Litwie włączyć się w nurt spraw ważnych dla całego kontynentu. Z satysfakcją wspominam wspólne inicjatywy, spotkania i konferencje międzynarodowe. Dowodem również pozytywnego rozwoju naszej współpracy jest postęp we współpracy gospodarczej, chociaż ciągle daleko nam do wyczerpania naszych wzajemnych możliwości. Dobrze rozwija się współpraca transgraniczna, a osiągnięcia w tej dziedzinie są zauważalne. Podkreślenia wymaga też współpraca wojskowa i współdziałanie na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa naszych krajów i Europy. Powstanie polsko - litewskiego batalionu, czy służba litewskich żołnierzy w polskich jednostkach uczestniczących w operacjach pokojowych na Bałkanach są tego doskonałym przykładem. Bardzo długo nasze społeczeństwa były odcięte od siebie zamkniętymi granicami. Dopiero od niedawna otwarte granice znów umożliwiają częste kontakty. Wielu Polaków i Litwinów korzysta z tej szansy i oby wszyscy chcieli z tej szansy skorzystać. Cieszą nas kontakty kulturalne, naukowe i społeczne między naszymi krajami. Przykładem może być wystawa na Litwie monumentalnego obrazu Jana Matejki "Bitwa pod Grunwaldem", uroczysta premiera "Pana Tadeusza" w reżyserii Andrzeja Wajdy w Warszawie i w Wilnie. Niech praktycznym tego przykładem będą stypendia dla młodzieży z Litwy studiującej w różnych uczelniach w Polsce. Mam też żywą nadzieję, że w pogłębianiu naszych stosunków pomagać będzie mniejszość litewska w Polsce i polska na Litwie. Mniejszości mają szczególną rolę do odegrania. Mogą być pomostem pomiędzy naszymi narodami. Chciałbym powiedzieć, że udało się nam wiele osiągnąć. Mamy świadomość jeszcze ogromnych możliwości i potrze. Przy tym stopniu naszych relacji, przy życzliwości jaka w Polsce towarzyszy Litwie i na Litwie Polsce nie grozi nam popadnięcie w rutynę (...) W pierwszym roku nowego stulecia, często zadajemy sobie pytanie - co przyniesie nam przyszłość? Chcemy, by XXI wiek był dla nas dobrym czasem. Polska i Litwa dokonały wyboru drogi rozwoju. Naszym wspólnym pragnieniem jest, abyśmy razem znaleźli się w strukturach gwarantujących trwałe bezpieczeństwo, demokrację i efektywny system gospodarczy. Popieramy starania Litwy o wejście do NATO. Chcemy aby w 2002 roku na szczycie w Pradze zostało do Wilna wystosowane oficjalne zaproszenie do członkostwa. My, Polacy wiemy doskonale, że nasz los będzie tym pewniejszy, im pewniejszy będzie los innych państw i narodów naszego regionu. Doświadczenia historyczne uczą nas, że dla naszego dobra i całej Europy należy troszczyć się o rozszerzanie sfery wolności, rozwoju i bezpieczeństwa na kraje naszego regionu. Pierwsza faza rozszerzenia NATO przyniosła nam i całej Europie więcej bezpieczeństwa. Oczekujemy teraz drugiej fazy. Uczestnictwo w Sojuszu daje szansę krajom Europy Środkowej i Wschodniej, że staną się ośrodkami pokoju, stabilizacji i dobrobytu. Daje też nadzieję na trwałe i dobre uregulowanie stosunków z naszymi wspólnymi sąsiadami - Rosją i Białorusią. Polska i Litwa pragną również dołączyć wspólnie do grona państw Unii Europejskiej w 2004 roku. Cieszymy się w Polsce z postępu Litwy w negocjacjach akcesyjnych. Jednocześnie opowiadamy się za tym, by proces integracji dotyczył kolejnych państw naszego regionu, które spełnią wymagane kryteria. Nie chcemy - i ten głos jest w Warszawie szczególnie donośny - żeby w Europie XXI wieku którąkolwiek granicę zasłaniała nowa "żelazna kurtyna". Granice muszą być zamknięte dla przestępczości, dla nielegalnej migracji, ale granice muszą być otwarte dla ludzi, towarów, usług i kapitałów, myśli. (...) Polska i Litwa - niepodległe i demokratyczne są ważnymi uczestnikami ładu, który tworzy się wokół Bałtyku i w Europie. Przed nami historyczna szansa trwałej zmiany oblicza Europy. Jestem pewien, że razem wykorzystamy tę szansę! Jutro w Krynicy spotkamy się ponownie podczas Forum Ekonomicznego. Wspólnie z czołowymi politykami innych krajów naszego regionu oraz z przedstawicielami kręgów gospodarczych, będziemy rozmawiać o stojących przed nami wyzwaniach. Będziemy szukać sposobów, jak najefektywniej wykorzystać posiadane możliwości. To jest właśnie ta praktyczna droga realizacji naszych planów. Współpraca ekonomiczno - gospodarcza może bowiem nas zbliżać, a zarazem budować jedność Europy i siłę każdego z państw. Z okazji uroczystych obchodów dzisiejszej rocznicy, na ręce dostojnych przedstawicieli narodu litewskiego, składam serdeczne życzenia pomyślności. Niech XXI wiek przyniesie dla Litewskiej Pogoni i Białego Orła wspaniałą przyszłość. Przed rozpoczęciem sesji, odbyła się uroczystość wręczenia odznaczeń. W uznaniu wybitnych zasług i osiągnięć w rozwijaniu współpracy między Rzeczpospolitą Polską i Republiką Litewską, Prezydent RP odznaczył obywateli Republiki Litewskiej Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydent RL Valdas Adamkus odznaczył wybitnych obywateli polskich orderem Wielkiego Księcia Litwy Gedymina. Order II-go stopnia otrzymali: Wicemarszałek Sejmu RP Jan Krol, b. premier RP Tadeusz Mazowiecki, b. Minister SZ RP Krzysztof Skubiszewski. Order III-ciego stopnia otrzymali: minister Ochrony Środowiska Bernard Błaszczyk, b. Viceminister Kultury Wacław Janas oraz redaktor Gazety Wyborczej Adam Michnik. W godzinach wieczornych Prezydent RP wziął udział w otwarciu wystawy prac litewskiego malarza i kompozytora M.K. Čiurlionisa, oraz w koncercie w wykonaniu Orkiestry Filharmonii Litewskiej.