2 grudnia 2003 roku w Pałacu Prezydenckim Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski z Małżonką wzięli udział w uroczystości wręczenia Nagrody Prezydenta RP za twórczość dla dzieci i młodzieży "Sztuka Młodym". W uroczystości udział wzięli m.in.: Rzecznik Praw Dziecka Paweł Jaros, Szef Kancelarii Prezydenta RP Jolanta Szymanek-Deresz, Sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Barbara Labuda, Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Edward Szymański oraz członkowie Kapituły Nagrody: Krystyna Kwiatkowska, Grzegorz Leszczyński, Jerzy Moszkowicz, Joanna Papuzińska-Beksiak, Lech Śliwonik, Maria Kutyła. Nagroda Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za twórczość dla dzieci i młodzieży "Sztuka Młodym" została ustanowiona przez Prezydenta RP w ubiegłego roku. Ustanawiając tę Nagrodę Prezydent RP chce przypomnieć o znaczeniu działalności kulturalnej na rzecz młodych odbiorców oraz zachęcić środowiska twórców i animatorów do jak największej aktywności w jej promowaniu i propagowaniu. Nagroda przyznawana jest raz w roku po zasięgnięciu opinii Kapituły Nagrody. W pierwszej edycji, w 2002 roku, laureatem Nagrody został pan Adam Kilian - wybitny artysta plastyk, scenograf, grafik, ilustrator oraz twórca filmów animowanych, długoletni kierownik artystyczny Teatru "Lalka" w Warszawie. Nagrodę stanowi rzeźba autorstwa Zofii Wolskiej. Wśród nominowanych znaleźli się zarówno twórcy jak i instytucje kulturalne. Nominacje otrzymali: Teatr Lalek "Arlekin" w Łodzi "Arlekin" to jeden z najlepszych lalkowych teatrów w Polsce, a zarazem instytucja, do której można odnieść określenie "więcej niż teatr". Powstał blisko 55 lat temu, dał dotychczas ponad 200 premier, ponad 25 tysięcy przedstawień dla blisko 7 milionów widzów. Odnosił sukcesy na krajowych festiwalach oraz na zagranicznych występach. Repertuar "Arlekina" wyróżnia się trafnym doborem, różnorodnością tematyki, wysokim poziomem artystycznym i bogactwem form widowiska, zaś działania pozaspektaklowe uzupełniają i współtworzą oblicze teatru. Jadwiga Sącińska Pedagog, animator kultury, specjalista w zakresie kultury słowa, organizator przedsięwzięć edukacyjnych i artystycznych, działacz społecznego ruchu teatralnego. W ciągu 35 lat działalności pracowała m.in. w Poleskim Ośrodku Sztuki w Lodzi, współpracowała z wieloma instytucjami t stowarzyszeniami, z Uniwersytetem Łódzkim, Kuratorium Oświaty, Łódzkim Domem Kultury, łódzkim oddziałem Towarzystwa Kultury Teatralnej (prezes dwóch kadencji). Od kilkunastu lat współtworzy Ogólnopolski Przegląd Teatrów Dziecięcych DZIATWA w Bałuckim Ośrodku Kultury - najważniejszą imprezę tego typu w kraju. Jadwiga Mackiewicz Od prawie czterdziestu lat Jadwiga Mackiewicz zaprasza dzieci na spotkania z muzyką do sali kameralnej Filharmonii Narodowej w Warszawie, jej wychowankowie, doceniający rolę muzyki w rozwoju małego człowieka, przyprowadzają na te koncerty kolejne pokolenia słuchaczy. Ciocia Jadzia, bo tak ją wszyscy nazywają, potrafi nawiązać kontakt z dziećmi, zna ich psychikę i potrzeby. Starannie dobrane utwory wykonane zawsze przez wysokiej klasy profesjonalistów, nierzadko słynnych wirtuozów, robią wrażenie na maluchach. Stąd niezmiennie, od wielu lat jej koncerty cieszą się wielkim powodzeniem, będąc jednocześnie niemal jedyną formą kontaktu dzieci z wartościową muzyką. Fundacja im. Karola Szymanowskiego w Warszawie Fundacja usytuowana przy Szkole Muzycznej im. Karola Szymanowskiego na warszawskim Żoliborzu istnieje od 11 lat. Jej celem jest animacja społeczno-kulturalna i promocja utalentowanej muzycznie młodzieży. Inicjatorką i prezesem Fundacji jest Róża Proć-Paderewska. Od początku swej działalności Fundacja prowadzi przedszkole muzyczne (korzysta z niego ok. setki dzieci rocznie), zajęcia umuzykalniająco-rytmiczne dla dzieci w wieku szkolnym, organizuje koncerty pod hasłem "dzieci - dzieciom". Od 10 lat jest twórcą organizowanych w Filharmonii Narodowej koncertów charytatywnych, których wykonawcami są uczniowie szkoły: chór, orkiestra i najbardziej utalentowani, mali soliści. Wielokrotnie wystąpili: wybitnie uzdolniony pianista - Staś Drzewiecki i skrzypek - Kuba Jakowicz, uczniowie żoliborskiej szkoły. Do szczególnych osiągnięć Fundacji należy powołanie do życia w 1996 roku placówki kulturalnej tzw. "Malej Filharmonii". Biblioteka dla Dzieci i Młodzieży w Oświęcimiu Niewielki ośrodek od samego początku swego istnienia skupił uwagę literaturoznawców i bibliotekoznawców sformułowanym programem: pracownikom biblioteki chodziło o stworzenie w Oświęcimiu, mieście szczególnie napiętnowanym przez historię, takiej biblioteki, która byłaby dowodem łączności kulturowej dzieci na całym świecie. Dla realizacji tego celu w ciągu dziesięciu lat wielkim wysiłkiem zorganizowano tu kilka konferencji ogólnopolskich i trzy międzynarodowe, ponadto spotkanie autorów książek dziecięcych z Polski i Izraela. Biblioteka pozyskała z różnych krajów kolekcje najcenniejszych, najbardziej znanych tytułów. Powstały w ten sposób ruchome wystawy, które Biblioteka Oświęcimska wypożycza różnym placówkom w całej Polsce. Wanda Chotomska Wanda Chotomska jest wybitnym twórcą współczesnej literatury dziecięcej, autorką ponad stu książek, wielu scenariuszy filmowych i sztuk teatralnych, a także piosenek śpiewanych przez dzieci w całym kraju. Jej utwory są bliskie dziecięcemu światu wyobraźni, dziecięcym przeżyciom i doświadczeniom. Towarzyszy kulturze polskiej od ponad półwiecza. Współpracowała z redakcjami czasopism dziecięcych ("Misia", "Świerszczyka", "Płomyczka" i "Płomyka"), z Polskim Radiem i Telewizją Polską (m.in. w latach 1962-72 jako autorka cyklu Jacek i Agatka). Wanda Chotomska jest niestrudzoną popularyzatorską twórczości literackiej dla dzieci, organizuje imprezy rozwijające wśród dzieci zainteresowania książką - m.in. Ciastko z bajką, Podróże po literaturze, Piknik z Wandą Chotomska, Brzechwa - dzieciom. Inspiruje w ten sposób dzieci do czytania, a bibliotekarzy do poszukiwania nowych form animacji czytelnictwa. Jerzy Hamerski Postać "kultowa" w Poznaniu i nie tylko tam. Pedagog i artysta. Wielki pasjonat, który całe swoje życie zawodowe oddał sprawie edukacji przez sztukę. Założyciel i twórca teatru dziecięco-młodzieżowego i szkoły pod wspólną nazwą "Łejery". Od kilku pokoleń zaraża dzieci miłością do teatru, pracuje z najmłodszymi w myśl idei, że sztuka czyni ludzi lepszymi i mądrzejszymi. Ma na koncie, zwieńczoną szeregiem znakomitych i popularnych programów, współpracę z Telewizją Polską, dzięki której takie hasła jak "Wyłącz telewizor, włącz się sam!", czy "Śpiewanki rodzinne" - idea familijnego śpiewania, wyszły daleko poza samą szkołę. Andrzej Maleszka Dramaturg, reżyser przedstawień teatralnych i filmów telewizyjnych. Jego twórczość prawie w całości przeznaczona jest dla najmłodszych. Maleszka jest artystą znakomicie znającym i rozumiejącym współczesne dzieci, dostrzegającym ich potrzeby, szanującym ich prawa. On sam znakomicie czuje się w świecie dziecka, gdzie lokuje swoje utwory na pograniczu rzeczywistości i magii, nasycając je fantazją i poezją, a zarazem ukazując realne "małe dramaty" bohaterów. Dzieła takie jak "Burza w Teatrze Gogo", "Maszyna zmian" czy "Mama-nic" już dzisiaj należą do kanonu polskiej sceny, a "Wielkoduchy" to bodajże najwybitniejszy polski dramat dla dzieci. Jako autor scenariuszy i reżyser filmów telewizyjnych Maleszka realizuje przede wszystkim widowiska telewizyjne (np. "Ofelia na wakacjach"), krótkie nowele filmowe (np. "Jacek", "Kociak") i seriale ("Maszyna zmian"). Maleszka jest dwukrotnym laureatem najważniejszego światowego festiwalu produkcji telewizyjnych w Monachium "Prix Jeunesse". Emilia Waśniowska Emilia Waśniowska jest nauczycielką i dyrektorką szkoły w Poznaniu. Ściśle współpracuje z ośrodkami animacji kultury dziecięcej. We własnej szkole prowadzi oryginalne akcje popularyzujące czytelnictwo i rozwijające zainteresowanie książką, zachęcające dzieci i młodzież do samodzielnych prób twórczych. Szkoła stała się miejscem częstych odwiedzin wybitnych współczesnych pisarzy, których Emilia Waśniowska pozyskała dla realizacji zadania "rozczytywania" dzieci. Sama będąc poetką, autorką szeregu ciekawych tomów poezji dla dzieci, inicjuje liczne konkursy literackie, upowszechnia kulturę czytelniczą, jednocześnie kładzie duży nacisk na edukację estetyczną - z jej inicjatywy zorganizowano ekspozycję "Fiknijmy koziołka" (kolekcja koziołków wykonanych przez artystów plastyków), prezentowaną następnie w całym kraju. Galeria i Ośrodek Plastycznej Twórczości Dziecka w Toruniu Galeria i Ośrodek Plastycznej Twórczości Dziecka w Toruniu stanowią miejsce jedyne w swoim rodzaju. Wiele jest placówek prowadzących dobrą edukację plastyczną dzieci, galeria toruńska wynosi jednak twórczość dziecięcą do rangi sztuki. Szczególne uznanie wywołują konkursy organizowane przez Galerię - Biennale Grafiki Dzieci i Młodzieży czy konkurs "Zawsze zielono, zawsze niebiesko" o charakterze ekologicznym. Wzbudzają ogólne uznanie i coraz częściej wędrują poza Toruń, także do Niemiec, Słowacji, Szwecji czy Kanady. Galeria gromadzi wszystkie prace dzieci, jej kolekcja liczy już ponad 500 tyś. grafik, rysunków i obrazów autorstwa najmłodszych z całego świata. Dyrektorem Ośrodka i Galerii jest Zofia Karpińska - wybitna artystka, plastyk oraz organizator plenerów malarskich i zajęć terapii przez sztukę dla dzieci niepełnosprawnych. Laureatką Nagrody Prezydenta RP za twórczość dla dzieci i młodzieży "Sztuka Młodym" w roku 2003 została Pani Wanda Chotomska. Zwracając się do zebranych Prezydenta RP Aleksander Kwaśniewski powiedział m.in.: Witam wszystkich w Pałacu Prezydenckim, cieszę się, że spotykamy się w znamienitym gronie i że już po raz drugi mogę wręczyć Nagrodę Prezydenta RP za twórczość dla dzieci i młodzieży. To jest znakomita okazja by przenieść się, choć na chwilę w zdumiewająco piękny i bogaty świat artystycznych kreacji - powstałych z myślą o bardzo młodych odbiorcach. Ten szczególny charakter dzieł i przedsięwzięć kandydatów do nagrody sprawił, że - począwszy od dziś - będzie ona nosiła nazwę "Sztuka Młodym". Ustanowiłem to wyróżnienie, chcąc - przypomnę - uhonorować wybitnych twórców oraz zasłużone instytucje kulturalne. Bardzo mi zależało na tym, by promować osoby, które przyczyniają się do rozwoju intelektualnego młodego pokolenia, rozbudzając w nim wszechstronne zainteresowania. I do ludzi których dzieła, skierowane do najmłodszych, odznaczają się wyjątkowymi wartościami artystycznymi, choć niestety często pozostają w cieniu twórczości dla dorosłych. Mimo że to dopiero druga edycja, wiedza o tej inicjatywie stała się powszechna, a nagroda, co mnie bardzo cieszy, zyskała społeczną akceptację i uznanie nie tylko bezpośrednio zainteresowanych. Dowodem niech będzie obfitość zgłoszonych kandydatur - w tym roku było ich ponad 80. Dotyczyły wszystkich dziedzin twórczości i działań animatorskich, objęły zarówno osiągnięcia indywidualne, jak i dorobek instytucji z całego kraju. Jakość tych dokonań jeszcze bardziej umacnia mnie w przekonaniu, że mamy w Polsce naprawdę znakomitych pisarzy, ilustratorów, kompozytorów, animatorów działań plastycznych, scenicznych i muzycznych. Mamy wspaniałych bibliotekarzy, którzy doskonale potrafią przekazać młodym ludziom miłość do książki. Drodzy Państwo, ile by słów nie zostało wypowiedzianych to chcę powiedzieć, że Waszej pracy, aktywności, determinacji przecenić nie sposób, jak i nie sposób przecenić znaczenia jakie Wasza praca ma dla kształtowania charakterów, wiedzy, wrażliwości młodych ludzi. Wiemy dobrze, że nawiązany w dzieciństwie kontakt z kulturą wpływa znacząco na rozwój intelektualny i społeczny młodego człowieka. "Teatr to więcej niż teatr" - tak pisano o społecznym sensie sztuki scenicznej. Dokonania, które są Państwa dorobkiem są więcej niż czystą sztuką - wiodą w różne strony: przekładają się na pedagogikę i psychologię, filozofię i estetykę, edukację i wychowanie. Naukowcy są zgodni, że "wychowanie przez sztukę" to jedna z ważniejszych idei współczesności. Korzystając z okazji, pragnę serdecznie podziękować Państwu - tu obecnym, a także wielkiej rzeszy twórców, których dziś z nami nie ma - za pasję, za ciężką pracę, ale przede wszystkim za serce, którego tak wiele jest w Waszych dziełach. Chcę podziękować, za przekazywane najmłodszym wartości duchowe, które później promieniują na cale ich życie. My, opiekunowie, rodzice, całe społeczeństwo - powinniśmy być Wam za to ogromnie wdzięczni i niech ta Nagroda będzie symbolicznym wyrazem naszej wdzięczności. Pomagacie nam wychowywać młodych ludzi w taki sposób jak my sami - rodzice czy opiekunowie - wychowywać tych młodych ludzi nie potrafimy. Kapituła stanęła przed niezwykle trudnym wyborem. Nie ulega wątpliwości, że na laury zasługuje każda z kandydatur, a Nagroda jest tylko jedna. I cieszę się, że właśnie tę jedyną nagrodę miałem przed chwilą okazję wręczyć Pani Wandzie Chotomskiej - wspaniałej osobie, wielkiemu twórcy, człowiekowi, o którym już zostało powiedziane bardzo wiele znakomitych słów, ale tych słów ciągle jest za mało. Pani Wando dziękujemy za wszystko co Pani uczyniła. Mówić o tej wspaniałej pisarce to trochę tak, jakby dziś odkrywać Amerykę, bowiem wszyscy doskonale wiedzą, kim Pani Wanda jest i jaka jest. Pani profesor Janina Papuzińska zażartowała nawet kiedyś, że "wystarczy powiedzieć: Wanda - i zawiesić głos, a wszyscy mechanicznie odpowiadają - Chotomska!". Nie odkryję więc Ameryki, gdy powiem, że jest Pani, Droga Laureatko, najbardziej znaną, lubianą i stale wydawaną poetką piszącą dla dzieci. Dla porządku należałoby również przypomnieć, że jest Pani również dziennikarką, autorką prozy, dramatów, piosenek dla harcerskiego zespołu Gawęda, wielu programów radiowych i telewizyjnych, w tym słynnej dobranocki "Jacek i Agatka" - ale poetka to chyba określenie najbardziej trafne. Bo nawet spisując polskie legendy czy też kreśląc filmowy scenariusz - zawsze i wszędzie używa Pani tak charakterystycznego lirycznego języka. Wprowadzała i wprowadza Pani najmłodszych w świat wartości w sposób iście mistrzowski. Zamiast zbędnych morałów i natrętnych podpowiedzi, ofiarowuje im Pani wspaniały dar: swoją mądrość, życzliwość i przyjaźń. To w tym, jak sądzę, szukać należy odpowiedzi na pytanie o źródła Pani nieprzemijającego, wielkiego powodzenia. O przyczyny, dla których tak wielu powołanych przez Panią do życia bohaterów potrafi bawić i uczyć kolejne pokolenia. Na prawdziwy fenomen, jakim jest twórczość Pani Wandy Chotomskiej, składa się jej talent i serce - otwarte dla wszystkich dzieci. O tym, jak wielką Laureatka jest ich przyjaciółką, świadczy lista autorskich spotkań, w których Pani uczestniczyła. Mam takie wrażenie, iż nie ma takiej szkoły, nie ma takiej biblioteki, miejskiej czy wiejskiej, które nie gościłyby tej znakomitej poetki! Niektórzy mówią nawet, że jest na świecie tylko jeden pielgrzym, skądinąd nasz wielki rodak, z którym mogłaby konkurować pod względem liczby wędrówek i przemierzonych kilometrów! Ale przecież od liczb nie mniej ważna jest atmosfera tych wizyt - pełnych zabawy i mądrej refleksji. Za swoją wspaniałą twórczość zawartą w ponad stu książkach, Laureatka nagradzana była wielokrotnie. Przypomnę tylko, że opowiadanie Pani Wandy Chotomskiej "Drzewo z czerwonym żaglem" wpisane zostało na Listę Honorową im. Andersena; że najmłodsi wyróżnili poetkę Orderem Uśmiechu i że jednej z płockich bibliotek dla dzieci nadano jej imię. Dzisiejsza nagroda jest kolejnym podziękowaniem za imponujący, godny najwyższego podziwu i uznania dorobek. Zanim złożę Pani życzenia dalszej twórczości, wytrwałości, zdrowia i tych wspaniałych pomysłów to chcę powiedzieć, że nasze spotkanie dodaje do tej odkrytej wydawałoby się już Ameryki pochwał, pewne nowe porównanie, które zawdzięczamy szefowi Kapituły - otóż Pani Wanda Chotomska ze względu na ilość książek jest twórcą najdłuższej autostrady w Polsce. Chcę wszystkim twórcom i animatorom podziękować za Wasze dokonania. Ta lista naprawdę jest bogata, a mnie cieszy osobiście, że ona może być tak długa, że ona może być tak wyróżniająca się. To nie jest jedyny konkurs, któremu patronuję i wiem, że w pewnym momencie pojawiają się problemy skąd mieć kandydatów. Cieszę się, że w twórczości dla dzieci i młodzieży ta lista jest tak długa, bogata i znakomita. Chcę Wszystkim Państwu pogratulować, bo jesteście również laureatami. To jest dorobek imponujący i godzien uznania. Chcę prosić o dalsze wysiłki aby polskie dzieci, polska młodzież mogły zawsze na Was liczyć. Tej młodzieży w Polsce mamy dużo na szczęście, a więc jest dla kogo pracować, jest z kim pracować i jest kogo kształtować już wobec zupełnie nowych wyzwań, przed którymi stoją Polacy i Polska. Laureatom więc gratuluję, Kapitule chcę podziękować za staranność i trafne nominacje. Wiem, że nie było to wszystko łatwe, ale tym bardziej doceniam Państwa pracę. Chcę przypomnieć i podziękować autorce tej Nagrody, Pani Zofii Wolskiej za dzieło, które jest tak poruszające. Dziękuję jej, dziękuję wszystkim, którzy tę inicjatywę w Kancelarii prowadzą, Pani Minister Barbarze Labudzie i wszystkim jej współpracownikom. Wiem, że wychowanie młodego człowieka to bardzo trudna praca. Mimo iż, często wychowanie młodych ludzi jest niedoceniane to przecież jest ono fundamentem, na którym tworzymy przyszłość swoich rodzin, całego państwa i ludzkości. Chcemy żeby młodzi ludzie byli dobrze wykształceni, żeby byli mądrzy i wrażliwi. Chcemy żeby nie ulegli pokusie wszystkich nowoczesnych technik, ale żeby zachowali tę fundamentalną zdolność do odróżniania dobra od zła, do służby dla drugiego człowieka i poświęcenia. To jest ta praca, którą Wy podjęliście i za którą jesteśmy nadzwyczajnie Wam wdzięczni. Widząc ile rzeczy złych dzieje się dookoła, widząc jak wielu młodych ludzi nie potrafi znaleźć swojej drogi, jak wiele młodych postaw jest narażonych na niebezpieczeństwa czy na degradację, tym bardziej należy docenić każdego, i tych o największych nazwiskach jak Pani Wanda Chotomska, a także tych licznych, których nie znamy nazwisk, a których warto przy takiej okazji również wspomnieć. Każdego dobrego wychowawcę, znakomitego nauczyciela, każdego dobrego księdza czy katechetę, każdą oddaną siostrę, każdego oddanego trenera, każdego, który w swoim miejscu stara się aby ten młody człowiek odnalazł tę drogę, żeby potrafił odróżnić dobro do zła i żeby zachował wrażliwość, której nie da się ani wyrazić ani wypowiedzieć poprzez internet, komputer czy w żaden inny sposób. Pani Wando, Szanowni Laureaci serdecznie Wam dziękuję za to co już uczyniliście i znając Was nawet nie zachęcam do dalszej pracy bo Was po prostu powstrzymać się nie da.