12 listopada 2003 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski rozpoczął oficjalną wizytę w Republice Albanii. Po ceremonii oficjalnego powitania Prezydent RP rozmawiał z Prezydentem RA A. Moisiu. Następnie obaj Prezydenci przewodniczyli rozmowom plenarnym delegacji polskiej i albańskiej oraz wzięli udział w podpisaniu Umowy Celnej między naszymi krajami. Podsumowując odbyte rozmowy Prezydent RP powiedział m.in.: Chcę podziękować za zaproszenie do Albanii. Dziękuję za piękne słowa Prezydenta Moisiu pod adresem moim i Polski. Czujemy wspaniałą atmosferę, gościnność i życzliwość wobec Polski. Sądzę, że są to dobre znaki współpracy, która wraz z ta wizytą powinna uzyskać nową jakość. Do tej pory nie było takiej wizyty – szef polskiego państwa po raz pierwszy odwiedza Albanię. To oznacza, że między Polską a Albanią rozpoczyna się żywy i na najwyższym szczeblu dialog polityczny. Ta wizyta otwiera również nowe możliwości współpracy w innych dziedzinach. Właśnie teraz trwają obrady forum biznesu poslko-albańskiego. Myślę, że będzie to służyło rozwojowi wymiany handlowej, aktywności turystycznej, działalności inwestycyjnej. Spotykają się przedstawiciele samorządów lokalnych, będziemy rozwijać współpracę na szczeblu miast. Rozmawiają ze sobą konserwatorzy zabytków – jestem przekonany, że mogą oni Albanii bardzo pomóc w odrestaurowaniu tej pięknej, historycznej materii. Ważne znaczenie ma również umowa celna, podpisana przed chwilą. Chcemy również rozwijać współpracę związaną ze zorganizowaną przestępczością. Mówiliśmy o konieczności utrzymania stypendiów dla studentów albańskich, a także zachęceniu polskich studentów do odbywania staży naukowych i studiów, szczególnie związanych z tym regionem, w Albanii. Wierzę, że ta pierwsza, historyczna, wizyta będzie istotnym impulsem dla rozwoju współpracy i myślę, że osoba Prezydenta Moisiu jest gwarancją do współpracy z Polską podchodzi się bardzo życzliwie i poważnie. Jeśli chodzi o sprawy europejskie i transatlantyckie chcę powiedzieć tak: Polska jest zdecydowanym zwolennikiem polityki otwartych drzwi, zarówno jeśli chodzi o UE, jak i NATO. Uważamy, że kraje, które wyrażą taką wolę i spełnią kryteria, powinny móc wejść do tych struktur. Polska jest gotowa dzielić się swoimi doświadczeniami i wspierać takie dążenia. Z uznaniem przyjmujemy europejską orientację Albanii i wierzy, że w wyobrażalnym czasie Polska spełni warunki aby mogła w tych strukturach się znaleźć. Z własnego doświadczenia wiemy, że nie jest to proces ani łatwy, ani szybki. Ale jesteśmy bardzo zainteresowani współpracą i wspomaganiem naszych partnerów albańskich na tej drodze. Bardzo doceniamy zaangażowanie Albanii w walce z terroryzmem i obecność żołnierzy albańskich w misji stabilizacyjnej w Iraku. Jesteśmy przekonani, że ta walka z terroryzmem musi być kontynuowana solidarnie, konsekwentnie i niezależnie od wysokiej ceny – musimy działać razem!. Albania jest bardzo ważnym partnerem NATO, także ze względu na swoją rolę na Bałkanach. A Polska jest bardzo zainteresowana stabilnością na Bałkanach. Uważamy, że po tragicznych doświadczeniach początku lat 90. powinniśmy wyciągnąć wszelkie wnioski. Ale dla nas podstawowym wnioskiem aby problemy rozwiązywać na płaszczyźnie dialogu i kompromisu, a nie przemocy. Polska jest zaangażowana w stabilizację na Bałkanach, choćby przez obecność blisko tysiąca polskich żołnierzy i policjantów w Kosowie, Bośni i Hercegowinie, Macedonii. Będziemy kontynuować nasze działania i liczby, że Albania będzie tym krajem, który wspomoże proces stabilizacji w regionie. Popieramy wszelkie działania na rzecz pokoju i stabilizacji, które są tutaj podejmowane. Na końcu chcę także poinformować, iż zapraszamy Pana Prezydenta Moisiu do odwiedzenia Polski, aby nasz dialog był kontynuowany. Jestem przekonany, że mimo odległości w kilometrach Polska i Tirana mogą być bliżej siebie. Po rozmowach z Prezydentem RA, Prezydent RP złożył wieniec na Cmentarzu Poległych pod pomnikiem „Matki Albanii” oraz odsłonił popiersie F. Chopina w parku jego imienia. Następnie Prezydent Aleksander Kwaśniewski spotkał się z Premierem Republiki Albanii F. Nano oraz udał się do siedziby Parlamentu, gdzie - po spotkaniu z Przewodniczącym Zgromadzenia Albanii S. Pellumbi – wygłosił wystąpienie na forum Zgromadzenia Albanii. Zwracając się do zebranych Prezydent RP powiedział: Panie Prezydencie, Panie Przewodniczący Zgromadzenia, Panie Premierze, Panie i Panowie Deputowani, Szanowni Państwo! To dla mnie wielka radość i satysfakcja gościć w Zgromadzeniu Albanii. Jest to chwila historyczna. Po raz pierwszy głowa państwa polskiego składa wizytę oficjalną w Albanii, po raz pierwszy gości w albańskim parlamencie. To dla mnie wielka radość i satysfakcja. Bardzo dziękuję za serdeczne przyjęcie na pięknej albańskiej ziemi, za wyrazy sympatii okazywane mnie i całej polskiej delegacji. Myślę, że w tym gościnnym powitaniu odzwierciedla się życzliwość Albańczyków wobec mojego kraju. Pragnę przekazać Wam, Szanowni Państwo – i wszystkim mieszkańcom Albanii – najlepsze pozdrowienia od Polski i Polaków! Choć nasze kraje dzieli w Europie niemała odległość geograficzna, to przecież w dziejowych doświadczeniach, wyznawanych wartościach i współczesnych dążeniach – jesteśmy sobie bliscy. Polaków i Albańczyków łączy umiłowanie wolności, o którą nieraz w historii musieliśmy z poświęceniem walczyć. Wiemy, czym jest cierpienie i gorycz, gdy naród pozbawiony jest państwowości; gdy zmaga się z obcą dominacją. Tym bardziej chcemy się cieszyć nową Europą, w której niepodległość i bezpieczeństwo wszystkich krajów idą pod rękę z wzajemną otwartością, solidarnością i współpracą. Panie i Panowie! Polska i Albania są krajami, które pragną patrzeć przede wszystkim w przyszłość. Nie można jednak udawać, że nie dźwigamy bagażu przeszłości. Ciągle jeszcze musimy przezwyciężać trudną spuściznę powojennego półwiecza. Żyliśmy wówczas w okowach totalitarnego systemu. Odcięci byliśmy od świata wolności i demokracji, od głównego nurtu cywilizacyjnych przemian. Mamy wiele do nadrobienia. Pochodną naszego myślenia o przeszłości bywają także podziały polityczne, niekiedy biegnące nawet poprzez całe społeczeństwo. To ogromne wyzwanie. Wiele zależy od tego, jak ukierunkujemy społeczną energię – czy na wspólne budowanie, czy też na roztrząsanie różnic, rozpalanie sporów? Chcę podzielić się z Państwem polskim doświadczeniem. 14 lat temu podjęliśmy się ogromnego wysiłku: rozpoczęliśmy transformację ustrojową, gospodarczą i społeczną. Mamy dziś na tej drodze wielkie osiągnięcia. U źródeł polskiego sukcesu leży mądry kompromis. W 1989 roku przy wspólnym, Okrągłym Stole, zasiedli do obrad ludzie, których wiele wówczas dzieliło. Ponad tymi podziałami udało się dostrzec dobro wspólne. Zawarto porozumienie, które zapoczątkowało w Polsce ogromne przemiany. Był to jednocześnie początek fali wolności, która rozlała się na całą Europę Środkowo – Wschodnią. Nasz dzisiejszy sukces – stabilne, demokratyczne i praworządne państwo oraz wydajna gospodarka oparta na zdrowych, wolnorynkowych podstawach – to w dużym stopniu dzieło właśnie Okrągłego Stołu. To rezultat odwagi i dalekowzroczności, które podpowiedziały Polakom, aby siłę argumentów przedłożyli ponad argument siły. Umieliśmy odnaleźć swoje miejsce na arenie międzynarodowej, wypracować sobie mocną pozycję. Polska wyciągnęła do wszystkich rękę do współpracy. Weszliśmy na drogę pojednania, przełamaliśmy trudne doświadczenia historii w stosunkach z Niemcami, Ukrainą, Litwą czy Rosją. Zaangażowaliśmy się w budowę struktur regionalnych. Mamy dziś powody do satysfakcji. Z wszystkimi sąsiadami łączy nas przyjaźń i dobre, partnerskie stosunki. Polska stała się jednym z promotorów regionalnego rozwoju. Siłą naszej polityki zagranicznej jest porozumienie wszystkich znaczących sił politycznych, skupionych wokół polskiej racji stanu. Był to atut, który w dużej mierze ułatwił nam wejście do NATO. Wspiera nas również na drodze do Unii Europejskiej, w której znajdziemy się 1 maja 2004 roku. Albania idzie drogą podobną do polskiej. Zdaję sobie sprawę, jak wiele jeszcze wyzwań stoi przed Waszym krajem. Jednak kierunek reform został już wytyczony. Należy docenić sukcesy, jakie odnieśliście w ostatnich latach. Społeczność międzynarodowa z uznaniem odbiera to, że albańskie społeczeństwo i ugrupowania polityczne preferują drogę dialogu, kompromisu i porozumienia. Krzepiącymi sygnałami były wybory parlamentarne, potem prezydenckie, a ostatnio samorządowe. Świadczyły one o poszanowaniu zasad demokratycznych, o stabilizowaniu się sytuacji wewnętrznej w Albanii, o tworzeniu atmosfery poparcia dla pozytywnych przemian. Z całego serca zachęcam, abyście Państwo konsekwentnie trzymali się tej drogi. Wymaga ona wyrzeczeń, cierpliwości i odpowiedzialności, tak od elit politycznych, jak i od wszystkich warstw społecznych, środowisk i grup etnicznych. Jest to droga, po której nie da się iść na skróty, a na owoce starań przychodzi długo czekać. Jednak tylko ona obiecuje wielką historyczną szansę. Tylko ona prowadzi do utrwalenia społecznego pokoju, do pomyślności i dostatku. Polskie doświadczenia pokazują, że warto podjąć to wyzwanie. Życzę Wam, Drodzy Przyjaciele, wytrwałości. Życzę sukcesów, które umacniają wiarę w sens ponoszonych wysiłków i dają poczucie spełnienia. Szanowni Państwo! Albania otworzyła się na świat i pełni ważną rolę w regionie. Wasz kraj staje się coraz bardziej znaczącym czynnikiem stabilności na Półwyspie Bałkańskim i w Europie Południowo-Wschodniej. Na uznanie zasługują starania Albanii, aby rozwijać przyjazne stosunki ze wszystkimi sąsiadami i krajami swego otoczenia. W niedawnej przeszłości na Bałkanach rozegrały się dramatyczne, krwawe wydarzenia. Z bólem widzieliśmy, jak nacjonalizm i populizm brały tu często górę nad poszanowaniem praw człowieka i tolerancją. Agresja tryumfowała nad pokojem. W obliczu ludzkich tragedii, społeczność międzynarodowa zbyt długo była bierna i opieszała. Jednak w końcu potrafiła zdobyć się na skuteczną interwencję w obronie skrzywdzonych i prześladowanych. Dziś wyciągamy wnioski z tej gorzkiej lekcji historii. Państwom bałkańskim potrzebne jest zaangażowanie Europy i świata na rzecz pokoju, bezpieczeństwa i trwałego rozwoju w tym regionie. Z uwagą i przejęciem myślimy o Waszych problemach. Zdajemy sobie sprawę, że także tutaj, może bardziej niż gdzie indziej, rozstrzyga się przyszłość całej Europy. To właśnie na tej ziemi cywilizacja europejska oraz idea otwartego i zjednoczonego kontynentu staje twarzą w twarz z własnymi wyobrażeniami o sobie. Tutaj solidarność europejska zdaje bardzo wymagający egzamin. Polska, w miarę możliwości, pragnie przyczynić się do tego wspólnego sukcesu. Jesteśmy zawsze gotowi dzielić się z Albanią naszymi doświadczeniami i wiedzą zdobytą w okresie transformacji państwa. Jesteśmy dumni z udziału polskich żołnierzy, policjantów i celników w siłach międzynarodowych, które pomagają stabilizować sytuację na Bałkanach. Cieszy nas aktywność polskich organizacji pozarządowych, wspierających cele Paktu Stabilności dla Europy Południowo-Wschodniej i działających również tu, w Albanii. Służą one pomocą w tak ważnych sprawach jak budowa społeczeństwa obywatelskiego, wzmacnianie demokracji lokalnej, promowanie współpracy transgranicznej. Ćwierć tysiąca osób z Albanii, pracowników administracji i władz samorządowych, skorzystało ze szkoleń przeprowadzonych w Polsce. Życzę, aby zdobyta przez nich wiedza jak najpełniej przyczyniała się do intensywnych, pozytywnych przemian w Albanii. Panie i Panowie! Znakiem dzisiejszego czasu jest proces integracji europejskiej. Wspólnie budujemy Europę otwartą, bezpieczną i współpracującą. Rozszerzanie NATO – które jest filarem stabilności i bezpieczeństwa na obszarze euroatlantyckim – oraz rozszerzanie Unii Europejskiej trzeba widzieć jako procesy uzupełniające się. Polska uważa, że w tych wielkich strukturach powinno być miejsce dla każdego kraju z naszego kontynentu. Trudno dziś operować konkretnym kalendarzem. Jednak swoją szansę powinien dostrzegać każdy, kto dokona proeuropejskiego wyboru i wytrwale będzie wypełniał kryteria członkostwa. Polska należy do NATO od czterech lat. Nasze przystąpienie do Sojuszu – wraz z Czechami i Węgrami – było wspaniałym świadectwem, że w Europie naprawdę upadły mury; że odeszły w przeszłość podziały z okresu „zimnej wojny”. Cieszymy się, że NATO potwierdza to kolejnymi swoimi decyzjami. Już w przyszłym roku do Sojuszu zostanie przyjętych następnych siedem państw, w tym kraje z bliskiego otoczenia Albanii. Jesteśmy zdania, że drzwi do NATO nadal powinny pozostawać otwarte. Albania uczestniczy w Partnerstwie dla Pokoju, jak również w planie przygotowań do członkostwa. Doceniamy albański wkład w ogromnie ważną walkę, jaką świat wolności prowadzi z międzynarodowym terroryzmem. Z całego serca życzymy powodzenia Waszym dążeniom do zacieśnienia współpracy z Unią Europejską. Trwają właśnie negocjacje w sprawie podpisania Umowy Stabilizacyjno-Stowarzyszeniowej. Polska chętnie wesprze Albanię swoim doświadczeniem uzyskanym na drodze do Unii. Trzeba uczynić wszystko, aby kolejne etapy rozszerzania NATO i Unii Europejskiej nie tworzyły w Europie nowych podziałów, nie wywoływały poczucia odrzucenia wśród tych, którzy na razie pozostają poza integracyjnym kręgiem. Z taką myślą zainspirowałem powołanie nowego forum regionalnej współpracy. Nosi ono nazwę „Inicjatywa Ryska” i skupia wiele krajów Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europy, na obszarze od Bałtyku po Adriatyk i Morze Czarne. Współdziałanie w ramach Inicjatywy Ryskiej polega na dzieleniu się doświadczeniem nabytym w transformacji ustrojowej, jak również na drodze do członkostwa w NATO i podczas negocjacji z Unią Europejską. Chodzi o to, byśmy sobie wzajemnie pomagali w budowaniu instytucji demokratycznych, wzmacnianiu rządów prawa, rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, przemianach gospodarczych. Wiele korzyści płynie również z naszej współpracy wojskowej, z współdziałania na wypadek sytuacji kryzysowych, wspólnej walki z terroryzmem i ze zorganizowaną przestępczością. Dziękuję Albanii za aktywny udział w Inicjatywie Ryskiej, bowiem przybliża nas ona do wspólnego udziału w zjednoczonej, solidarnej Europie. Szanowni Państwo! Cieszę się, że z roku na rok pogłębiają się więzi łączące Albanię z Polską. Nasz dialog polityczny jest coraz bardziej intensywny. Odbyło się wiele ważnych spotkań. Zachowuję w pamięci moje rozmowy z Panem Prezydentem Alfredem Moisiu, pełne zrozumienia i woli współpracy. Tutaj, w albańskim Zgromadzeniu Narodowym, chcę podziękować za aktywne kontakty między parlamentami naszych państw. Widoczny jest rozwój naszej współpracy gospodarczej. Wprawdzie wymiana handlowa między Polską i Albanią jest niewielka – w zeszłym roku, podobnie jak w latach poprzednich, wynosiła około miliona dolarów. Jednak optymistyczne są rezultaty za osiem miesięcy tego roku. W tym czasie wzajemne obroty osiągnęły już prawie 3 mln dolarów, a więc wielokrotnie więcej. Mam nadzieję, że będzie to trwała tendencja. Widoczne są już efekty polsko-albańskiego porozumienia o wspieraniu małej i średniej przedsiębiorczości. Spotykamy się w świecie nauki i kultury. W tym roku akademickim w polskich szkołach wyższych kształci się blisko stu studentów z Albanii. Na staże, seminaria i sympozja przyjeżdża do Polski niemało albańskich pracowników naukowych. Gośćmi albańskich uczelni są również Polacy. Wspólny projekt badawczy prowadzony jest przez Akademię Górniczo-Hutniczą w Krakowie i Wydział Geologii Uniwersytetu w Tiranie. Jak wiem, z dużym aplauzem został przyjęty przez publiczność Festiwal Chopinowski, który odbył się w kwietniu tego roku. Był on zorganizowany, już po raz drugi, przez albańskie Towarzystwo Chopinowskie, przy polskim wsparciu. Chciałbym bardzo podziękować wszystkim Albańczykom, którzy kochają polską muzykę i promują tutaj polską kulturę, przyczyniając się do dialogu naszych narodów. Cieszę się, że mogłem dzisiaj dokonać uroczystego odsłonięcia popiersia Fryderyka Chopina w centrum Tirany. Panie i Panowie! Są w naszej najnowszej historii dwie wielkie postacie, które symbolizują budowanie mostów między ludźmi. To beatyfikowana niedawno Matka Teresa – córka narodu albańskiego – która poruszyła sumienie świata swoją ofiarnością, miłosierdziem, miłością bliźniego. To również Papież Jan Paweł II, nasz wielki rodak, który zmienił oblicze naszych czasów; przyczynił się do obalenia murów w Europie i w ludzkich sercach, natchnął nas nadzieją. Tych dwoje wspaniałych ludzi darzyło się podziwem i serdeczną przyjaźnią. Dla nas, Polaków i Albańczyków, płynie z tego poruszające przesłanie. Idźmy za tymi moralnymi autorytetami, budujmy Europę i świat na miarę naszych marzeń. Polskę i Albanię zaczyna dzisiaj łączyć więcej niż kiedykolwiek w historii. Wierzę, że w XXI wieku będziemy jeszcze bliżej siebie, ciesząc się ze wspólnych sukcesów. Życzę Albanii pomyślności, życzę spełnienia Waszym dążeniom! Wieczorem Prezydent Aleksander Kwaśniewski wziął udział w Recitalu Chopinowskim, a następnie w obiedzie oficjalnym wydanym na jego cześć przez Prezydenta Albanii.