23 sierpnia 2005 roku, na konferencji prasowej w Pałacu Prezydenckim, Szef Gabinetu Prezydenta RP, Minister Waldemar Dubaniowski poinformował o odmowie podpisania przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego następujących ustaw:
- ustawy zdnia 29 lipca 2005 r. o Funduszu im. Komisji Edukacji Narodowej
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 8 lipca 2005 r. jednogłośnie przyjął w całości ustawę o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym. Nikt z posłów biorących udział w głosowaniu nie był ustawie przeciwny, żaden z posłów nie wstrzymał się od głosowania. Tak spektakularna jednomyślność reprezentowanych w Sejmie sił politycznych usuwa obawę, iż odmowa podpisania ustawy przez Prezydenta RP nieodwracalnie niweczy stworzenie mechanizmu osłonowego łagodzącego skutki podwyższenia stawki podatku VAT na niektóre materiały budowlane. Dotyczy to zwrotu wydatków jaki ma przysługiwać inwestorom indywidualnym, którzy ponieśli i do końca 2007 roku ponosić będą, wydatki związane z budową budynku mieszkalnego oraz remontem budynku (lokalu) mieszkalnego. Jest zatem czas na przyjęcie ustawowej regulacji czyniącej zadość oczekiwaniom społecznym i uwzględniającej troskę o stan finansów publicznych.
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej w 2004 roku złożył obietnicę stworzenia instrumentu osłonowego łagodzącego skutki podwyżki stawki podatku VAT na niektóre materiały budowlane z 7% do 22% dla inwestorów indywidualnych ponoszących wydatki na cele mieszkaniowe. Z projektowanej kompensaty mieliby skorzystać przede wszystkim obywatele budujący lub remontujący domy i mieszkania systemem gospodarczym. Rada Ministrów nie wywiązała się ze złożonej obietnicy i projekt rządowy stosownej ustawy do laski marszałkowskiej nie wpłynął.
Przedłożona do podpisu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. została uchwalona przez Sejm w oparciu o przedłożenia poselskie. Uchwalona ustawa o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym przewidująca zwrot wydatków z budżetu państwa z powodu oczywistych wad i niedopracowania nie powinna stać się - w ocenie Prezydenta - obowiązującym prawem, gdyż korzyści z niej wynikające są pozorne, a procedura poprzedzająca zwrot poniesionych wydatków nie jest jasna i nie stwarza mechanizmów zabezpieczających przed występowaniem nadużyć.
Akt ustawowy rekompensujący wydatki obywatelom inwestującym w dobro szczególne, jakim jest własne mieszkanie nie powinien powstawać w ferworze kampanii wyborczej, gdzie jakość stanowionego prawa ustępuje hasłom wyborczym. Zdaniem Prezydenta RP, kilkumiesięczna zwłoka w przyjęciu ustawy nie stanowi zagrożenia dla instytucji kompensaty wydatków mieszkaniowych poniesionych i udokumentowanych fakturami wystawionymi od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2007 r.
Ustawa określająca zasady i tryb zwrotu wydatków związanych z budową budynku mieszkalnego oraz remontem budynku (lokalu) w oparciu o dobrze opracowany projekt ustawy – z jednej strony, powinna ustalać czytelny i sprawiedliwy tryb ubiegania się o zwrot wydatków – z drugiej zaś, uwzględniać oczywistą wartość jaką jest równowaga budżetowa. Koniecznym wydaje się stworzenie mechanizmu zabezpieczającego budżet państwa przed koniecznością jednorazowej wypłaty w 2006 r. całości kompensaty wydatków mieszkaniowych poniesionych przez obywateli od dnia 1 maja 2004 r.
Minister Finansów ponoszący odpowiedzialność za realizację dochodów i wydatków budżetu państwa zwrócił się do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z prośbą o odmowę podpisania ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Zgodnie ze stanowiskiem Ministra Finansów w okresie obowiązywania ustawy skutki budżetowe mogą wynieść ok. 4,5 mld złotych. Jednakże przy przyjęciu bardzo pesymistycznego scenariusza, gdyby 10 mln podatników chciało skorzystać jedynie ze zwrotu VAT w wysokości 1/5 limitu na remont, ponad dwukrotnie mniejszego od limitu na budowę, to skutek budżetowy wyniósłby 18 mld złotych. Kumulacja wydatków nastąpiłaby w 2006 r. z uwagi na to, że ustawa dotyczy inwestycji realizowanych od dnia 1 maja 2004 r.
Minister Finansów zwraca również uwagę na koszt realizacji przepisów ustawy, w tym konieczność zwiększenia zatrudnienia w administracji skarbowej zobowiązanej do weryfikacji faktur stanowiących podstawę ustalenia prawidłowej wysokości zwrotu wydatków. Ponadto zasygnalizowane zostało niebezpieczeństwo powstania patologii polegającej na wystąpieniu zjawiska handlu fakturami, a także, mimo wprowadzonych zabezpieczeń, możliwość wyłudzania nienależnych zwrotów na podstawie fałszywych faktur. Przy czym nie bez znaczenia jest fakt, że od dnia 1 maja 2004 r. zgodnie z wymogami Unii Europejskiej nie ma obowiązku podpisywania faktur VAT.
Prezydent RP podzielił opinię Ministra Finansów, że przyznanie zwrotu VAT wszystkim osobom fizycznym, które poniosły lub poniosą do końca 2007 roku wydatki na cele mieszkaniowe oznacza wspieranie z budżetu państwa także osób zamożnych, które nie wymagają tego typu wsparcia. Wydaje się rozsądne skierowanie ograniczonych zasobów budżetowych jedynie do osób o niskich dochodach, które bez wsparcia nie są w stanie zaspokoić własnych potrzeb mieszkaniowych.
Niewątpliwie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. porusza szczególnie istotne z punktu widzenia gospodarki zagadnienia wspierania budownictwa mieszkaniowego, a także tworzy instrument osłonowy łagodzący skutki podwyższenia stawki podatku VAT, jednak zgodnie z sugestią Ministra Finansów, w trosce o sytuację finansów publicznych, Prezydent Aleksander Kwaśniewski zwrócił się do Wysokiej Izby o dokonanie ponownej oceny ustawy, w tym ewentualnych, niemożliwych obecnie do ustalenia skutków dla budżetu państwa.
Prezydent RP wniósł do Sejmu wnioski o ponowne rozpatrzenie tych ustaw.