Uczestnicy i Goście
Zgromadzenia Ogólnego Sędziów
Naczelnego Sądu Administracyjnego
Panie Prezesie!
Panie i Panowie Sędziowie!
Szanowni Państwo!
Dobro republiki – rzeczy pospolitej, czyli wspólnego dobra nas wszystkich – powinno być najwyższym prawem. Zaś „ostoją mocy i trwałości Rzeczypospolitej” jest sprawiedliwość. Zwracając się dzisiaj do Państwa nieprzypadkowo rozpoczynam od owych klasycznych formuł Cycerona i Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Polska jest wielką wartością. Praworządna, sprawnie funkcjonująca, a zarazem służebna wobec swoich obywateli.
Kondycja władzy sądowniczej – jako filaru silnego państwa – jest więc zagadnieniem, któremu wszyscy, tak rządzący, jak i rządzeni, powinni poświęcać wiele uwagi i troski.
Dlatego dbałość o dobre prawo uczyniłem jednym z priorytetów mojej prezydentury. Na gruncie konstytucyjnych uprawnień Prezydenta RP oznacza to przede wszystkim aktywny udział w procesie legislacyjnym, zabieganie o jakość prawa stanowionego.
Doceniam, że sądownictwo administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny, każdego roku godnie potwierdza swój status jednej z pierwszoplanowych instytucji polskiego systemu prawnego. Stojąc na straży prawa do sprawiedliwych procedur administracyjnych, włącznie z prawem do sądowej kontroli działalności administracji publicznej, wzmacnia ochronę praw i wolności człowieka i obywatela. Dyscyplinuje i wspomaga organy władz publicznych w prawidłowym wypełnianiu ich obowiązków. Ogromnie odpowiedzialna praca Pań i Panów Sędziów sprawia, iż zasada praworządności nie pozostaje szczytnym ideałem, ale jest rzeczywistym fundamentem Rzeczypospolitej jako demokratycznego państwa prawnego.
Z satysfakcją przyjąłem, że zainicjowana przeze mnie nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi została uchwalona przez Sejm RP 9 kwietnia 2015 roku. Zawarte w niej proobywatelskie zmiany idą w trzech wzajemnie ze sobą powiązanych kierunkach. Po pierwsze, chodzi o usprawnienie i uproszczenie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej i drugiej instancji – tak, aby wiążące rozstrzygnięcie można było uzyskać szybciej.
Po drugie, przyjęte zmiany uwzględniają ustalenia Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach związanych z postępowaniem przed sądami administracyjnymi. Trzecim celem nowelizacji jest wyeliminowanie rozbieżności w orzecznictwie sądowym dotyczącym wykładni przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Szczególnie istotna jest nowa regulacja pozwalająca sądowi zobowiązać organ do wydania decyzji w określonym terminie, przy równoczesnym wskazaniu sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia – z wyłączeniem przypadków, gdy rozstrzygnięcie należy do uznania organu. W razie niewydania przez organ decyzji w określonym przez sąd terminie, sąd na wniosek strony może wydać orzeczenie we własnym zakresie, a ponadto wymierzyć organowi grzywnę lub przyznać od tego organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną jako rodzaj odszkodowania.
Stwarza to sądom administracyjnym możliwość merytorycznego orzekania w sprawie. Bez wątpienia przyczyni się to do przyspieszenia postępowania. Należy przy tym zastrzec, że wydając wspomniane rozstrzygnięcia sądy administracyjne nie będą zastępowały władzy wykonawczej. W ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości będą one pełniły rolę gwaranta ochrony i realizacji praw oraz wolności jednostki w obszarze wykonywania zadań administracji, zapewniając tym samym konstytucyjne prawo do rzeczywistego dochodzenia naruszonych praw na drodze sądowej.
Cieszę się, że w ostatnim czasie nie brakowało również innych przykładów udanej współpracy między Prezydentem RP a Naczelnym Sądem Administracyjnym. Powołanym przeze mnie – na wniosek Prezesa NSA i za zgodą Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA – czterem wiceprezesom Naczelnego Sądu Administracyjnego życzę wielu sukcesów.
Umocowany przez Konstytucję RP do czuwania nad jej przestrzeganiem, pragnę też podkreślić, iż sądy administracyjne odwołują się w swoich orzeczeniach do standardów konstytucyjnych, a sędziowie przy wydawaniu rozstrzygnięć korzystają z dorobku orzeczniczego Trybunału Konstytucyjnego. Postrzegam to jako element wzajemnej korelacji działań sądu konstytucyjnego i sądów administracyjnych. Trudno przecenić znaczenie tego współdziałania dla spójności systemu prawnego. Ponadto stosowanie tak zwanej wykładni prokonstytucyjnej bądź opieranie orzeczenia bezpośrednio na normie konstytucyjnej – zgodnie ze wskazaniem art. 8 ust. 2 Konstytucji – w mojej ocenie podnosi jakość i rangę orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz korzystnie wpływa na poziom kultury prawnej w Polsce. NSA opowiada się za wyraźnie proobywatelską koncepcją działania organów państwa. W tym samym duchu utrzymana jest skierowana przeze mnie do Sejmu inicjatywa ustawodawcza dotycząca nowelizacji Ordynacji podatkowej, zawierająca postulat wprowadzenia bezpośrednio do systemu prawa zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
Pragnę serdecznie podziękować Paniom i Panom Sędziom za zaangażowanie dla dobra Polski. Dziękuję Państwu za nasze liczne spotkania i rozmowy, za dotychczasową współpracę, którą oceniam jako niezwykle owocną i satysfakcjonującą.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Bronisław Komorowski
List odczytał Sekretarz Stanu w KPRP Krzysztof H. Łaszkiewicz
Najnowsze
Najpopularniejsze
