Nowoczesna administracja podatkowa dla polskiej gospodarki - to temat zorganizowanego w czwartek w Pałacu Prezydenckim seminarium eksperckiego. Było to drugie spotkanie dotyczącego systemu podatkowego. Gospodarzem seminarium był Sekretarz Stanu KPRP Olgierd Dziekoński.
W seminarium brali udział Doradca Prezydenta RP Jarosław Neneman, prezes ZUS Zbigniew Derdziuk, przedstawiciele KPRP, MF, Biura Analiz Sejmowych, administracji podatkowej, kancelarii podatkowych, przedsiębiorstw i akademii. Prelegentami dyskusji byli: Podsekretarz Stanu Ministerstwa Finansów Jacek Kapica, były pracownik IOTA Marek Welenczyk z Ministerstwa Finansów, oraz były wiceminister finansów Mirosław Barszcz z kancelarii prawnej GWW.
Minister Dziekoński wskazał, że należy obniżać koszt funkcjonowania administracji i zwiększać jej efektywność dla obrotu gospodarczego, w czym może pomóc obecnie realizowana informatyzacja. Kwestią istotną nad którą należy podjąć prace jest kwestia dwuinstancyjności i praktyka ponownego rozpatrywania sprawy przez różnie wyodrębnione organizacyjnie organy. Funkcje drugiej instancji mogłyby zatem pełnić sądy administracyjne rozstrzygające w sposób obiektywny spory między podatnikami i administracją.
Podsekretarz Stanu Ministerstwa Finansów Jacek Kapica przedstawił działania resortu dążące do stworzenia narzędzi informatycznych, które umożliwią właściwe wykorzystanie informacji będących w posiadaniu różnych organów i w przyszłości ich funkcjonalną integrację. MF wyznaczyło 5 wskaźników do których dąży: zapewnienie odpowiedniego poziomu dochodów budżetowych, zmniejszenie zaległości podatkowych, rozwój przyjaznej administracji, poprawa jakości decyzji i postanowień i zmniejszenie skali oszustw. Efektem zmian będzie zwiększenie efektywności administracji, w tym obniżenie kosztów poboru, rozwój lepszych usług i zarządzania ryzykiem.
Marek Welenczyk z Ministerstwa Finansów zwrócił uwagę, że na świecie można zauważyć dwa trendy: nastawienie na zmniejszenie kosztów działalności administracji podatkowej, oraz poprawa jej efektywności. Cele te są realizowane np. poprzez umożliwienie akceptacji deklaracji podatkowej przez podatników za pomocą smartfonów, jak i zamieszczanie na serwerach administracji publicznej transakcji VAT rejestrowanych przez kasy fiskalne w czasie rzeczywistym.
Mirosław Barszcz z kancelarii GWW wymienił cztery funkcje administracji podatkowej: poborcy (obsługa i egzekucja podatków), kontrolną (organa ścigania oszustw), informacyjno-administracyjną (informowanie o prawach i obowiązkach, system wiążących interpretacji) i strategiczną (nadzór nad polityką podatkową i wytyczanie celów innych niż cel fiskalny, np. wzrost zatrudnienia, PKB itp.). Funkcje te są niekompatybilne ze względu na umieszczenie ich w jednym organie, stąd konieczny jest ich podział na część wykonawczą i polityczno-strategiczną, dodatkowo rozdzielenie ścigania oraz interpretacji od poboru.
Uczestnicy dyskusji często podkreślali, że obszarami wymagającymi poprawy w działalności administracji podatkowej są ochrona obrotu gospodarczego poprzez lepszą ochronę praw podatnika wraz z jednoczesną poprawą skuteczności w przeciwdziałaniu wyłudzeniom VAT, którego lukę szacuje się według różnych źródeł na 16-36 mld zł. Dyskutanci podkreślali potrzebę zmian strukturalnych w formie pozostawienia funkcji kontrolnej wyłącznie w Urzędach Kontroli Skarbowej, przeniesienia funkcji poboru wyłącznie do Urzędów Skarbowych, z pozostawieniem funkcji polityki w gestii resortu finansów, oraz wyłączenie administracji podatkowej jako drugiej instancji w procesie postępowania administracyjnego (tzn. pozostawienie administracji jako pierwszej instancji), co skróciłoby terminy postępowań.
Wskazano na inne istotne potrzeby zmian w obszarze szybkiego eliminowania oszustów podatkowych, co pomaga nie tylko budżetowi, ale również uczciwym przedsiębiorcom poprzez wzmocnienie konkurencyjności, m.in. pierwszeństwo winny posiadać działania prewencyjne i systemowe, które mogą skutecznie zmniejszyć wyłudzenia VAT. Omawiano sens informatyzacji systemu podatkowego, którego docelowy model nie został jeszcze zdeterminowany, jak i funkcje pełnione przez US, UKS, Izby Skarbowe, ZUS i KRUS, oraz możliwości ich konsolidacji oraz specjalizacji. Istotne są również wskaźniki zarządcze (KPI), które należy dostosowywać dla zwiększenia efektywności administracji i jej pro-rozwojowego nastawienia do gospodarki. Bardzo ważną kwestią dla MŚP jest kwestia dualizmu obecnej kontroli i brak zapewnienia stosowania jednolitego prawa. Trendem powinno być ograniczanie ilości obowiązków wynikających z występujących danin publicznych w ogóle i funkcjonalne zróżnicowanie urzędów na wykonujące administracyjno-wykonawcze działania, w podziale na pobór, kontrolę i interpretację.