„Serdecznie pozdrawiam wszystkich zgromadzonych na krakowskim Kazimierzu, gdzie już po raz siedemnasty rozpoczyna się Festiwal Kultury Żydowskiej. Witam jego organizatorów i uczestników oraz jak co roku licznie przybyłą publiczność. Jestem przekonany, że najbliższe dziewięć dni stanie się wielkim świętem wspólnego obcowania Żydów i Polaków.
Kalendarz imprez jest niezwykle bogaty: składają się nań koncerty muzyki religijnej, wykonywanej przez wybitnych kantorów, i muzyki klezmerskiej, granej przez zespoły z wielu krajów, prezentacje filmów i spektakli teatralnych oraz ekspozycje i wykłady, wreszcie zaś zajęcia warsztatowe oraz spotkania dyskusyjne i modlitewne. Tej różnorodności przyświeca jednak i łączy wszystkie te inicjatywy nadrzędna idea – możliwie najszerszego zaprezentowania festiwalowym gościom wielowiekowego dziedzictwa kulturowego, którym naród żydowski trwale zapisał się w dziejach Rzeczypospolitej Wielu Narodów.
Właśnie stąd, z krakowskiego Kazimierza, ujrzeć można drogi, którymi podążali obok siebie Polacy i Żydzi przez ponad siedemset lat historii na wspólnej ziemi. Jeszcze w średniowieczu Żydzi, prześladowani na zachodzie Europy, znajdowali w naszym kraju schronienie i pokój, swobodę oraz godne warunki życia i rozwoju swojej społeczności. Na przestrzeni dziejów ta niespotykana wówczas nigdzie indziej sytuacja zaowocowała rozkwitem duchowości i kultury, czego materialnym świadectwem pozostają aż po dziś dzień przepiękne synagogi i inne żydowskie zabytki, rozsiane po całej Polsce.
To tutaj ukształtował się najbardziej rozwinięty w nowożytnej Europie system żydowskiego samorządu, na czele którego stał ogólnokrajowy Wielki Waad Arba Aracot – Sejm Czterech Ziemstw. Również tu zrodził się ruch chasydzki i bujnie rozwijał się nurt żydowskiego oświecenia – Haskali. To w Polsce jeszcze zupełnie niedawno, bo w okresie międzywojennym, powstawały wspaniałe dzieła literatury w języku jidysz, które tworzyli Szalom Asz, Isaac Bashevis Singer i Efraim Kaganowski.
Przez wiele wieków tradycje duchowe oraz kultury obu naszych narodów spotykały się i przenikały. Dzisiaj do rangi symbolu tego wspólnego życia Polaków i Żydów urasta właśnie krakowski Kazimierz, gdzie ulice Izaaka i Estery, Rabina Meiselsa i Berka Joselewicza krzyżują się lub sąsiadują z ulicami Bożego Ciała, Paulińską czy Świętego Stanisława.
To wielkie dziedzictwo szacunku i solidarności między ludźmi różnych języków i narodów, które płynie do nas z przeszłości, jest dla nas, współczesnych Polaków i Żydów, ogromnym wyzwaniem. Tragiczne wydarzenia ubiegłego stulecia sprawiły, że nie żyjemy już dzisiaj w jednym kraju, nie tworzymy jednego wspólnego państwa i społeczeństwa. Potrzebujemy jednak wszyscy – i Żydzi, i Polacy – kultywowania łączących nas więzi, które nie należą tylko do przestrzeni historii, ale są cząstką nas samych. Nie chcemy tej cząstki siebie zagubić, lecz pragniemy przecież ją ocalić i pielęgnować.
Wszystko to sprawia, że krakowski Festiwal Kultury Żydowskiej stanowi wydarzenie o szczególnym znaczeniu i jest czymś znacznie więcej niż tylko tym, o czym mówi jego jakże zwyczajna, skromna nazwa. W istocie bowiem jest to przestrzeń, w której Polacy i Żydzi poznają się i uczą siebie nawzajem. Jest to wielki, niekończący się proces edukacyjny, w którym wykuwamy naszą nową wspólną, polsko-żydowską świadomość i porozumienie. Jest to jedno z tych miejsc, w których już dziś kształtuje się przyszłość obu naszych narodów i ich wzajemnych relacji. Dlatego cieszę się, że jako Prezydent Rzeczypospolitej objąłem tegoroczną edycję Festiwalu honorowym patronatem.
Polsko-żydowskie dzieje obfitują w wydarzenia symboliczne, lecz i współcześnie nietrudno dostrzec podobnie znaczące epizody. Jednym z nich wydaje się historia Festiwalu Kultury Żydowskiej. Zainaugurowany on został w 1988 roku, a jego centralnym punktem była wówczas pamiętna sesja naukowa „Żydzi i Polacy”. To bardzo znamienne, że czas wielkich politycznych przemian w naszej ojczyźnie zbiegł się z czasem, w którym w prawdzie i otwartości zaczęliśmy mierzyć się także z trudnymi rozdziałami naszej wspólnej przeszłości i nawiązując ze sobą dialog, wyruszyliśmy razem ku obopólnemu pojednaniu. Już po upadku komunizmu, w niepodległej i demokratycznej Polsce, mogły odnowić swoją działalność żydowskie gminy wyznaniowe, a gmina krakowska jest dzisiaj współorganizatorem Festiwalu. Sam zaś Festiwal rychło urósł do rangi jednego z największych wydarzeń kulturalnych Polsce i Europie, na które zawsze niecierpliwie oczekują liczni goście z kraju i zagranicy.
W tegorocznym programie Festiwalu znalazła się międzynarodowa konferencja „Przywracanie pamięci. Rewitalizacja dzielnic żydowskich w miastach Europy Środkowej” oraz prezentacja projektu Muzeum Historii Żydów Polskich. Są to świadectwa, iż dawny czas, bogatego współistnienia naszych kultur znajduje dzisiaj swoją kontynuację. Zadanie przywracania pamięci, zapisywanie po dziesięcioleciach ideologicznych przemilczeń „białych plam” w zbiorowej pamięci Polaków uważam za jeden z głównych celów mojej prezydentury. W imię tej idei podejmowanych jest wiele działań, spośród których pragnę w tym miejscu wspomnieć o wysunięciu do Pokojowej Nagrody Nobla andydatury Pani Ireny Sendler – Polki, która podczas II wojny światowej kierowała akcją ratowania życia żydowskich niemowląt i dzieci, ocalając od śmierci w niemieckich obozach zagłady ponad dwa tysiąca tych najsłabszych i najbardziej bezbronnych osób. Do tej inicjatywy przyłączył się następnie i udzielił jej poparcia Prezydent Elekt Izraela Pan Szymon Peres. Mam nadzieję, że dzięki tym wysiłkom w należyty sposób uhonorowane zostanie nadzwyczajne bohaterstwo Pani Sendler, a jej zasługi – potwierdzone już tytułem Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata – zostaną ukazane jeszcze pełniej niż dotychczas. Podobnie jak zasługi wszystkich innych Sprawiedliwych.
Na koniec pragnę gorąco podziękować tym, którzy przyczynili się do zorganizowania Festiwalu. Z całego serca witam naszych gości, przybyłych z Izraela i różnych zakątków Europy, Ameryki i innych kontynentów, gdzie tylko obecna jest żydowska diaspora. Przesyłam pozdrowienia wszystkim uczestnikom krakowskich spotkań i życzę Państwu wielu duchowych i artystycznych wzruszeń oraz wspaniałej, wspólnej zabawy podczas wszystkich dziewięciu dni 17. Festiwalu Kultury Żydowskiej w Polsce, na krakowskim Kazimierzu”.
Najnowsze
Najpopularniejsze
