Podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim członkowie rodzin ofiar totalitaryzmów odebrali noty identyfikacyjne potwierdzające tożsamość ich bliskich. W imieniu Prezydenta RP Karola Nawrockiego gości powitał minister Wojciech Kolarski, który odczytał również list Prezydenta RP skierowany do zgromadzonych. W uroczystości udział wzięła również minister Agnieszka Jędrzak.
–To akt, który przywraca Państwa bliskim imiona i nazwiska, pozwala godnie uczcić ich pamięć i oddać należne im honory, choć nie może zadośćuczynić wyrządzonej krzywdzie. Jestem dumny, że Rzeczpospolita wywiązuje się z obowiązku wobec tych, którzy oddali za nią życie – napisał w liście Prezydent RP Karol Nawrocki.
Instytut Pamięci Narodowej prowadzi działania zmierzające do odnalezienia i identyfikacji ofiar reżimów totalitarnych w ramach działalności Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Biuro to zespół historyków, archiwistów, archeologów oraz specjalistów z dziedziny antropologii, medycyny sądowej i genetyki, który prowadzi prace badawcze i ekshumacyjne w wielu miejscach w Polsce i za granicą. Specjaliści poszukują nieznanych miejsc pochówku osób poległych w walkach o niepodległość oraz ofiar totalitaryzmów z okresu od 8 listopada 1917 do 31 lipca 1990 roku. Celem prac jest ocalenie od niepamięci Polaków zamordowanych w zbrodniach oraz ich godny pochówek. Dotychczas odnaleziono i podjęto szczątki około 3000 osób, z których ponad 320 zostało zidentyfikowanych.
Biogramy osób zidentyfikowanych:
Roman Drewelus
Urodził się 24 lutego 1913 roku w miejscowości Krzyżewo Borowe w powiecie makowskim jako syn Jana i Marianny z domu Rudzkiej. W czasie okupacji niemieckiej prowadził tam własne gospodarstwo rolne. 19 kwietnia 1944 roku został aresztowany przez funkcjonariuszy niemieckiego aparatu represji pod zarzutem przynależności do polskiego ruchu oporu. Na czas trwania śledztwa został osadzony w więzieniu policyjnym w Forcie III w Pomiechówku, gdzie według oficjalnych niemieckich informacji zmarł w dniu 30 lipca 1944 roku.
Szczątki Romana Drewelusa zostały odnalezione 5 listopada 2020 roku w trakcie prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Fortu III w Pomiechówku.
Stanisław Duda, pseudonim „Dziadek”
Urodził się 6 lutego 1925 roku w Kolonii Rdzuchów w powiecie opoczyńskim jako syn Piotra i Zofii z domu Faliszewskiej. Do konspiracji wstąpił wiosną 1944 roku. Był żołnierzem Narodowych Sił Zbrojnych, a następnie Armii Krajowej na terenie powiatu radomskiego. Po wkroczeniu Armii Czerwonej na Ziemię Radomską, od lutego do marca 1945 roku służył w Milicji Obywatelskiej. Od wiosny 1945 roku ponownie przeszedł do konspiracji, będąc członkiem poakowskiego oddziału NN „Stefana”/„Stena”, działającego na terenie powiatu radomskiego. Latem 1945 roku grupa ta nawiązała współpracę z oddziałem ppor. Stanisława Henryka Podkowińskiego „Ostrolota” ze zgrupowania Delegatury Sił Zbrojnych por. Stefana Bembińskiego „Harnasia” – „Sokoła”. Później dołączył do oddziału Narodowego Związku Zbrojnego por. Adama Gomuły „Beja”. Od końca sierpnia do października 1945 roku ukrywał się, utrzymując jednocześnie kontakt z poakowską grupą Józefa Sałacińskiego, „Tygrysa”. Stanisław Duda został aresztowany 29 października 1945 roku. w Kolonii Rdzuchów przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej z Potworowa. 26 lipca 1946 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Kielcach na sesji wyjazdowej w Radomiu skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano 31 sierpnia 1946 roku w więzieniu w Radomiu. Z protokołu wykonania kary śmierci wynika, że mimo skazania przez sąd wojskowy, został stracony przez powieszenie.
Szczątki Stanisława Dudy zostały odnalezione 12 listopada 2024 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Cmentarza Rzymskokatolickiego przy ul. Limanowskiego w Radomiu.
Mieczysław Dziemieszkiewicz, pseudonim „Rój”
Urodził się 28 stycznia 1925 roku w Zagrobach w powiecie łomżyńskim jako syn Adama i Stefanii z domu Świerczewskiej. Jego starszy brat, Roman, pseudonim „Adam”, „Pogoda”, komendant Narodowych Sił Zbrojnych na powiaty Ostrołęka i Ciechanów, zginął z rąk żołnierzy Armii Czerwonej w 1945 roku. Młodszy brat, Jerzy, pseudonim „Żbik”, za działalność w podziemiu antykomunistycznym został skazany w 1949 r. na siedem lat więzienia. Mieczysław Dziemieszkiewicz wiosną 1945 roku został wcielony do 1 Zapasowego Pułku Piechoty w Warszawie, skąd zbiegł i wstąpił do oddziału Narodowych Sił Zbrojnych – Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem ppor. Mariana Kraśniewskiego, „Burzy”. W oddziale przyjął pseudonim „Rój”. Początkowo pełnił funkcję łącznika, później został dowódcą patrolu Pogotowia Akcji Specjalnej na teren powiatu ciechanowskiego. Do głównych działań oddziału należała fizyczna likwidacja przeciwników politycznych, członków Polskiej Partii Robotniczej oraz funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej. Mieczysław Dziemieszkiewicz w czasie amnestii w 1947 roku nie ujawnił się i pozostał w konspiracji. W wyniku przeprowadzonej wówczas reorganizacji XVI Okręgu NZW został komendantem, a jednocześnie dowódcą oddziału na powiat ciechanowski, płoński i mławski. Pod koniec 1949 roku, po rozbiciu komendy Okręgu, oddział „Roja” podzielił się na trzy samodzielne patrole partyzanckie. Pomimo natężonych akcji UB, „Rój” starał się utrzymać struktury Okręgu NZW. Nadal przeprowadzał akcje bojowe, takie jak rozbicie posterunku MO w Czernicach Borowych, zatrzymanie pociągu w Gołotczyźnie i wystąpienie propagandowe do pasażerów i ludności, oraz akcje ekspropriacyjne i likwidacyjne. Pod koniec 1950 r. zintensyfikowano działania operacyjne mające na celu likwidację oddziału „Roja”. Zwerbowano do współpracy kilkuset agentów i informatorów. Wydany przez współpracującą z UB córkę małżonków Burkackich, Mieczysław Dziemieszkiewicz wraz z kpr. Bronisławem Gniazdowskim, „Mazurem” polegli 14 kwietnia 1951 roku w obławie zorganizowanej w Szyszkach w powiecie pułtuskim przez kilkuset żołnierzy KBW, funkcjonariuszy UB i MO. Ciało „Roja” przed pochówkiem zostało okazane do identyfikacji rodzinie.
Szczątki Mieczysława Dziemieszkiewicza zostały odnalezione w czerwcu 2017 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Cmentarza Wojskowego przy ul. Powązkowskiej w Warszawie.
Stanisław Kossakowski vel Kozakowski, pseudonim „Ułan”, „Krakus”
Urodził się 7 kwietnia 1914 roku w Krakowie, jako syn Ludwika i Emilii z domu Wiktorowicz. Ukończył tam szkołę powszechną i dwie klasy gimnazjum. Służbę wojskową odbywał w 8 Pułku Ułanów. Ukończył szkołę podoficerską, uzyskując stopień plutonowego oraz funkcję instruktora jazdy konnej i wyszkolenia bojowego. Brał udział w wojnie obronnej 1939 roku. W 1943 roku został zaprzysiężony do Armii Krajowej. We wrześniu 1944 roku wstąpił do Milicji Obywatelskiej, służył w Komendzie Wojewódzkiej MO w Rzeszowie w stopniu podporucznika. Wiosną 1945 roku zdezerterował i dołączył do oddziału Narodowej Organizacji Wojskowej Stanisława Pelczara, pseudonim „Majka”, gdzie pełnił funkcję oficera wyszkolenia. Po jego rozbiciu, w czerwcu 1945 roku, wstąpił do oddziału Mieczysława Bielca, pseudonim „Błysk”. Po aresztowaniu dowódcy zorganizował własny oddział, który działał w powiatach brzozowskim i sanockim, we współpracy ze zgrupowaniem Narodowych Sił Zbrojnych Antoniego Żubryda. Następnie prowadził działalność konspiracyjną pod przybranym nazwiskiem „Stanisław Górski”, podróżując między Krakowem a powiatem brzozowskim. 28 kwietnia 1946 roku został aresztowany w Krakowie, a następnie przewieziony do Rzeszowa, gdzie przeszedł brutalne śledztwo. 15 czerwca 1946 roku Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział do Spraw Doraźnych skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano 21 czerwca 1946 roku przez powieszenie. Ciało Stanisława Kossakowskiego pochowano potajemnie na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie.
Szczątki Stanisława Kossakowskiego zostały odnalezione 5 listopada 2025 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie cmentarza Pobitno w Rzeszowie.
Franciszek Kozak
Urodził się 4 grudnia 1909 roku w Kielcach jako syn Andrzeja i Katarzyny z domu Dudek. Żołnierz Wojska Polskiego, uczestnik wojny obronnej w 1939 roku. Brał udział w walkach toczonych przeciwko Niemcom przez 10 Brygadę Kawalerii płk. Stanisława Maczka pod Lwowem, gdzie poległ pomiędzy 15 a 17 września. Został pochowany we wspólnej mogile na cmentarzu w miejscowości Zboiska. W 1987 roku cmentarz został zniszczony i zlikwidowany przez władze sowieckie.
Szczątki Franciszka Kozaka zostały odnalezione w sierpniu 2025 roku podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej we Lwowie – Zboiskach, we współpracy z ukraińskim partnerem.
Franciszek Krzymowski, pseudonim „Kurz”
Urodził się 22 października 1922 roku w Wygnance, w powiecie radzyńskim, jako syn Stanisława i Anastazji z domu Prokopiuk. Od marca 1944 roku był członkiem placówki w Wygnance w Rejonie IV Obwodu Armii Krajowej Radzyń Podlaski. W listopadzie 1944 roku został zmobilizowany do Wojska Polskiego, gdzie służył w 40. Pułku Artylerii Lekkiej. Zdezerterował w maju 1945 roku. Od czerwca 1945 roku związał się ponownie z placówką Delegatury Sił Zbrojnych, następnie ze Zrzeszeniem „Wolność i Niezawisłość” w Wygnance. Współpracował z oddziałem Jana Grudzińskiego, „Płomienia”. W jego gospodarstwie mieścił się magazyn broni. Ujawnił się 4 kwietnia 1947 roku przed Powiatowym Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego w Radzyniu Podlaskim. Został zatrzymany 30 maja 1947 roku przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej w Radzyniu. Był sądzony w trybie doraźnym. 26 września 1947 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Lublinie skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano 11 października 1947 roku w więzieniu na Zamku w Lublinie.
Szczątki Franciszka Krzymowskiego zostały odnalezione 12 kwietnia 2021 roku podczas prac prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na Cmentarzu Rzymskokatolickim przy ul. Unickiej w Lublinie.
Stefan Kulesza, pseudonim „Wilk”
Urodził się 12 lutego 1922 roku w Sikorach–Pawłowiętach w powiecie wysokomazowieckim, jako syn Józefa i Stanisławy z domu Mościckiej. Był członkiem Pogotowia Akcji Specjalnej 3. Brygady Wileńskiej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Należał do oddziału dowodzonego przez Stefana Zbigniewa Dęboroga – Leligdowicza pseudonim „Orlik”. 22 kwietnia 1946 roku w czasie potyczki z wojskiem obok wsi Sielc w gminie Boćki w powiecie bielskim oddział „Orlika” liczący szesnastu członków został rozbity przez grupę operacyjną złożoną z funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Stefan Kulesza ostrzeliwał się z ręcznego karabinu maszynowego, został ranny i dostał się w ręce wojska. Z powodu postrzału w twarz nie mógł mówić podczas śledztwa. 21 września 1946 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Białymstoku pod przewodnictwem mjr Włodzimierza Ostapowicza skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano w więzieniu karno–śledczym w Białymstoku 30 września 1946 roku.
Szczątki Stefana Kuleszy zostały odnalezione 8 maja 2019 roku w trakcie prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej w okolicach cmentarza prawosławnego w Białymstoku na posesji przy ul. Gedymina.
Henryk Machała, pseudonim „Gryf”, „Jaxa”, „Lech”
Urodził się 6 maja 1928 roku w Klonowej, w powiecie sieradzkim, jako syn Józefa i Teodozji z domu Prażmowskiej. W latach trzydziestych ukończył szkołę powszechną. Jego dalszą edukację przerwał wybuch II wojny światowej. Po włączeniu ziemi sieradzkiej do III Rzeszy Niemieckiej rodzina Machałów została wysiedlona do Generalnego Gubernatorstwa. Zamieszkał w Łąkcicy koło Krościenka nad Dunajcem. W 1945 r. Henryk Machała powrócił do nauki szkolnej i w lipcu 1946 roku ukończył II Państwowe Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego w Nowym Sączu. Jednocześnie był zaangażowany w działalność Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej. 25 sierpnia 1947 roku jako dziewiętnastolatek wstąpił do oddziału partyzanckiego „Wiarusy”, działającego w powiatach nowotarskim, nowosądeckim i myślenickim. Nadano mu pseudonim „Gryf”. W kolejnych latach używał również pseudonimów „Jaxa” oraz „Lech”. Brał udział w wielu akcjach zbrojnych: starciach z funkcjonariuszami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Urzędu Bezpieczeństwa, Milicji Obywatelskiej oraz likwidacji współpracowników aparatu represji. Odpowiadał też za przygotowywanie materiałów propagandowych oddziału, w tym odezw do miejscowej ludności. Po podziale „Wiarusów” wiosną 1948 roku znalazł się w grupie dowodzonej przez Kajetana Samborskiego, „Teściową”, a rok później został podkomendnym Stanisława Ludzi, „Harnasia”. Henryk Machała został aresztowany 24 lipca 1949 roku na polanie Surówki w masywie Lubonia Wielkiego w wyniku prowokacji Urzędu Bezpieczeństwa. 28 listopada 1949 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie skazał go na karę śmierci. Henryk Machała został stracony 12 stycznia 1950 roku w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie.
Szczątki Henryka Machały zostały odnalezione 16 października 2019 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
sierż. Ryszard Pfaffenhausen, pseudonim „Dąb”
Urodził się 23 stycznia 1913 roku w Lublinie, jako syn Karola i Bolesławy z domu Kraśnickiej. Ukończył 7 klas szkoły powszechnej. W 1935 roku odbył służbę wojskową w garnizonie w Toruniu, którą zakończył w stopniu kaprala. Po 1945 roku zamieszkiwał z rodziną w Andrzejewie, w powiecie ostrowskim. Był żołnierzem Obwodu Armii Krajowej – Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” Zambrów. W czasie służby został awansowany do stopnia sierżanta. W Zrzeszeniu „Wolność i Niezawisłość” pełnił rolę prezesa 8. kompanii terenowej w gminie Andrzejewo. Został aresztowany 5 marca 1946 roku pod zarzutem udziału w napadzie rabunkowym w miejscowości Długobórz w powiecie łomżyńskim. 8 marca 1946 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydział do Spraw Doraźnych pod przewodnictwem mjr. Włodzimierza Ostapowicza skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano w więzieniu karno–śledczym w Białymstoku 11 marca 1946 roku.
Szczątki Ryszarda Pfaffenhausena zostały odnalezione w czerwcu 2018 roku w trakcie prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej w okolicach cmentarza prawosławnego w Białymstoku na posesjach przy ul. Gedymina.
Marian Rokosza, pseudonim „Trawa”
Urodził się 10 maja 1920 roku w miejscowości Trzepizury, w powiecie częstochowskim, jako syn Feliksa i Rozalii z domu Mańka. 1 maja 1945 roku został zatrudniony jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej w Częstochowie. 2 lutego 1947 roku zwolnił się ze służby, po czym zamieszkał w Cisiach i rozpoczął pracę jako robotnik w Hucie Blachownia. Od 1950 roku należał do konspiracyjnej organizacji o nazwie „Korpus Wojska Polskiego” pod dowództwem Antoniego Paradowskiego pseudonim „Lew”. Organizacja ta składała się z byłych członków Armii Krajowej i działała na terenie Częstochowy, powiatu częstochowskiego, kłobuckiego oraz lublinieckiego. Jej członkowie byli pod nieustanną obserwacją Urzędu Bezpieczeństwa. Główne działania organizacji skupiały się na gromadzeniu informacji na temat sytuacji politycznej w kraju, prowadzeniu akcji apriopriacyjnych dla dalszej działalności niepodległościowej. Aresztowania członków organizacji nasiliły się po dokonaniu napadu na samochód wiozący wypłaty dla pracowników Huty Blachownia. 13 listopada 1951 roku Rokosza został aresztowany przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa w Katowicach pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji oraz o dokonywanie napadów rabunkowych. 29 marca 1952 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach skazał go na karę śmierci. Marian Rokosza został rozstrzelany 8 lipca 1952 roku w katowickim więzieniu przy ul. Mikołowskiej.
Szczątki Mariana Rokoszy zostały odnalezione 18 września 2024 roku w trakcie prac prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie cmentarza przy ul. Panewnickiej w Katowicach.
Wincenty Sobolewski, pseudonim „Przemytnik”
Urodził się 22 lutego 1922 roku w Bukowsku, powiat sanocki, jako syn Franciszka i Anny z domu Duduś. We wrześniu 1939 roku brał udział w wojnie obronnej jako członek Przysposobienia Wojskowego. Po walkach pod Sądową Wisznią trafił do niewoli niemieckiej, z której zbiegł i powrócił do domu. W latach 1940–1943 przebywał na przymusowych robotach w Niemczech, skąd uciekł i pracował jako ślusarz w rodzinnym Bukowsku. Po przejściu frontu w 1944 roku został zmobilizowany do Wojska Polskiego, gdzie pełnił służbę w 16. Pułku Piechoty 6. Dywizji Piechoty. W marcu 1945 roku został ranny w walkach pod Kołobrzegiem. Po zakończeniu wojny został przydzielony do Wojsk Ochrony Pogranicza – początkowo służył jako dowódca drużyny i podoficer zwiadu strażnicy w Niedzicy, a następnie jako instruktor–wykładowca w 9. Odcinku Wojsk Ochrony Pogranicza w Nowym Sączu w stopniu plutonowego. W styczniu 1946 roku został zwerbowany do współpracy przez Wydział Informacji Wojsk Ochrony Pogranicza jako informator o pseudonimie „Kruczek”. Nie chcąc najprawdopodobniej jej realnie podjąć i, jak sam relacjonował, zagrożony aresztowaniem, skorzystał z kilkudniowego urlopu, podczas którego dołączył z bronią do partyzantki niepodległościowej. We wrześniu 1946 roku został żołnierzem Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia”. W oddziale pełnił funkcję szefa 1. kompanii używając pseudonimu „Przemytnik”. Ujawnił się w lutym 1947 roku. Cztery miesiące później został aresztowany pod zarzutem nielegalnego posiadania broni. W dniu 11 sierpnia 1947 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie obradujący w trybie postępowania doraźnego skazał go na karę śmierci. Wincenty Sobolewski został rozstrzelany 23 sierpnia 1947 roku w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie.
Szczątki Wincentego Sobolewskiego zostały odnalezione 8 lipca 2025 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Cmentarza Rakowickiego w Krakowie.
Franciszek Śmieszek, pseudonim „Głaz”
Urodził się 12 marca 1912 roku w Czarnym Dunajcu, w powiecie nowotarskim, jako syn Jana i Weroniki z domu Bartyzel. W okresie międzywojennym ukończył 5 klas szkoły powszechnej, pracował we własnym gospodarstwie rolnym oraz w miejscowym tartaku, założył też rodzinę. Należał do lokalnych struktur „Strzelca”. Podczas okupacji niemieckiej od 1940 roku działał w konspiracji jako żołnierz placówki Związku Walki Zbrojnej, potem Armii Krajowej w Czarnym Dunajcu. W czasie akcji „Burza” został zmobilizowany do partyzantki, następnie prowadził wywiad terenowy na rzecz IV batalionu 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej. Po zakończeniu II wojny światowej, jak wielu żołnierzy małopolskiej konspiracji, wstąpił do Milicji Obywatelskiej. W dniu 8 stycznia 1946 roku zbiegł z posterunku w Łopusznej w celu dołączenia do podziemia niepodległościowego. Walczył w szeregach Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia”, uczestnicząc w wielu akcjach zbrojnych, m.in. w ataku na posterunek Milicji Obywatelskiej w Skrzydlnej. W drugiej połowie 1946 roku należał do 2. kompanii tzw. „tatrzańskiej”, działającej na Podhalu. Następnie został przeniesiony do 5. kompanii operującej w Beskidzie Wyspowym. Jego działalność niepodległościowa spotkała się z odwetem ze strony komunistów, którzy aresztowali jego żonę. On sam został zatrzymany 25 września 1946 roku w Słopnicach przez żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. 8 listopada 1946 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie obradujący na sesji wyjazdowej w Nowym Targu skazał go na karę śmierci. Franciszek Śmieszek został rozstrzelany 26 listopada 1946 roku w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie.
Szczątki Franciszka Śmieszka zostały odnalezione 7 lipca 2025 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Cmentarza Rakowickiego w Krakowie.
Eugeniusz Werens, pseudonim „Pik”
Urodził się 19 grudnia 1917 roku w Kielcach, jako syn Józefa i Zofii z domu Grudzień. We wrześniu 1939 roku brał udział w wojnie obronnej, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Virtuti Militari oraz awansowany do stopnia podporucznika. 29 września 1939 roku został ciężko ranny w głowę i dostał się do niewoli niemieckiej na terenie Prus Wschodnich. W konspiracji jako „Jerzy Nowak” działał od 1940 roku. Najpierw służył w szeregach Związku Walki Zbrojnej, następnie w Armii Krajowej. Działał w Kielcach i na Podkarpaciu gdzie, m.in., pełnił funkcję komendanta Placówki Armii Krajowej w Iwoniczu. Otrzymał wówczas awans do stopnia kapitana. W akcji „Burza” jego oddział brał udział w rozbiciu jednostek niemieckich stacjonujących w Iwoniczu, a następnie w opanowaniu miasta tworząc 29 sierpnia 1944 roku tzw. „Rzeczpospolitą Iwonicką”. W 1944 roku ożenił się z Krystyną Matuszak. Dwaj bracia Eugeniusza, Tadeusz i Sławomir, również działający w konspiracji, zostali zamordowani przez Niemców w 1944 roku. Trzeci brat Wacław zginął w obozie koncentracyjnym. Po zakończeniu wojny Eugeniusz Werens utworzył we Wrocławiu składającą się z byłych członków Armii Krajowej grupę, podporządkowaną początkowo miejscowemu Ruchowi Oporu Armii Krajowej, a następnie Zrzeszeniu „Wolność i Niezawisłość”. Głównym celem jej działań było likwidowanie grup podszywających się pod AK i WIN, a także zdobywanie środków na dalszą działalność niepodległościową. Po jednej z akcji powrócił do Kielc, gdzie 2 lipca 1946 roku został aresztowany razem z żoną, jej siostrą i matką. 13 grudnia 1946 roku Wojskowy Sąd Rejonowy we Wrocławiu skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano 16 kwietnia 1947 roku w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu. Jego żona została skazana na karę 7 lat pozbawienia wolności. W lutym 1947 roku urodziła w więzieniu córkę Lucynę, którą Eugeniusz zdążył zobaczyć jeszcze przed swoją śmiercią.
Szczątki Eugeniusza Werensa zostały odnalezione 12 kwietnia 2012 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na terenie Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu.
sierż. Jan Wierzbicki, pseudonim „Ryszard”
Urodził się 25 czerwca 1904 roku w Kurowie w powiecie puławskim jako syn Wincentego i Marii z domu Głębickiej. Przed II wojną światową służył w Policji Państwowej jako funkcjonariusz służby śledczej. W czasie okupacji niemieckiej został wcielony do Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa, będąc jednocześnie czynnym uczestnikiem ruchu oporu w Warszawie jako członek wywiadu Armii Krajowej o pseudonimie „Ryszard”. 17 września 1945 roku ujawnił się przed Komisją Likwidacyjną Armii Krajowej w Warszawie jako podoficer Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa – Urzędu Śledczego w Warszawie (krajowej formacji policyjnej Delegatury Rządu na Kraj). Po ujawnieniu był zatrudniony w okręgowym Inspektoracie Ochrony Skarbowej w Warszawie. 25 listopada 1948 roku został zatrzymany w Warszawie przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego pod zarzutem szpiegostwa. 28 grudnia 1948 roku został przekazany do więzienia przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, gdzie przeszedł brutalne śledztwo. Zmarł 3 stycznia 1949 roku. Pomimo wyraźnych śladów tortur, w protokole sekcji zwłok jako przyczynę zgonu wskazano powieszenie, które uznano oficjalnie za samobójstwo.
Szczątki Jana Wierzbickiego zostały odnalezione 8 maja 2025 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej w kwaterze „C” na terenie Cmentarza Wojskowego przy ul. Powązkowskiej w Warszawie.
Może Cię zainteresować Wręczenie not identyfikacyjnych rodzinom ofiar totalitaryzmów Prezydent: Rzeczpospolita Polska zawsze wróci po swoich synów![15_Kolaz.png [2.49 MB]](https://www.przyszlosc.pl/storage/image/core_files/2026/10/27/b5d51ef6b22d433e0cddf3356621e02f/png/prezydent/preview/15_Kolaz.png)
Najnowsze
