Menu rozwijane

11 grudnia 2023

Prezydent Andrzej Duda udaje się do Szwajcarii, gdzie we wtorek w Genewie weźmie udział w spotkaniu wysokiego szczebla z okazji 75. rocznicy uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Prezydentowi będzie towarzyszyć Małżonka Agata Kornhauser–Duda. 

10 grudnia 1948 r. Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych, biorąc pod uwagę tragiczne doświadczenia totalitaryzmów oraz II wojny światowej, przyjęło Powszechną Deklarację Praw Człowieka.

Szef Biura Polityki Międzynarodowej Mieszko Pawlak wskazał, że Deklaracja jest fundamentalnym dokumentem w zakresie praw człowieka i dlatego – jak mówił – Prezydentowi zależy na obecności na 75. rocznicy jej uchwalenia. Zapowiedział, że podczas genewskiego szczytu Prezydent dwukrotnie zabierze głos: podczas sesji otwarcia oraz podczas panelu poświęconego prawom człowieka w kontekście bezpieczeństwa.

– Prezydent będzie wskazywał na najważniejsze wyzwania związane z obecną sytuacją międzynarodową. Będzie mówił o prawach człowieka w kontekście agresji Rosji na Ukrainę, a także o kryzysach wywołanych przez Rosję w związku z tą agresją: chodzi o kryzys żywnościowy, energetyczny, humanitarny. Na pewno będzie zwracał też uwagę na sytuację praw człowieka nie tylko w Rosji, ale także na Białorusi. Wspomni o więźniach politycznych, także o przedstawicielach polskiej narodowości i opozycjonistach białoruskich – powiedział Mieszko Pawlak. – Na pewno będzie też okazja do tego, żeby podkreślić ogromny wysiłek włożony przez Polskę i Polaków na rzecz ukraińskich uchodźców – dodał.

Minister zapowiedział, że na marginesie szczytu zaplanowano spotkania Andrzeja Dudy z Wysokim Komisarzem Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców oraz z Wysokim Komisarzem Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka.

Ponadto, Prezydent spotka się w Genewie z przewodniczącym Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego Thomasem Bachem. Według Ministra Pawlaka, będzie to okazja do rozmowy o polskiej kandydaturze do zorganizowania Igrzysk Olimpijskich w 2036 r. Zapowiedział, że Prezydent poruszy także temat udziału rosyjskich i białoruskich sportowców w Igrzyskach Olimpijskich, które odbędą się w Paryżu w przyszłym roku. – Tutaj mamy konsekwentne stanowisko, które nie pokrywa się ze stanowiskiem MKOl–u – podkreślił minister.

Na konferencji w San Francisco, gdzie 26 czerwca 1945 r. podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, blisko 40 organizacji pozarządowych zaapelowało o poświęcenie większej uwagi przestrzeganiu praw człowieka. W 1946 r. ONZ utworzyła Komisję Praw Człowieka. Komisja pod przewodnictwem Eleonory Roosevelt (USA), aktywistki w dziedzinie praw człowieka oraz wdowy po prezydencie Franklinie Roosevelcie, podjęła się zdefiniowania praw człowieka i podstawowych wolności.

Praktycznie każde słowo i paragraf projektu deklaracji poddano gruntownej analizie, o czym świadczy przeprowadzenie 1,4 tys. rund głosowań. 10 grudnia 1948 r. Zgromadzenie Ogólne przyjęło Powszechną deklarację praw człowieka bez głosu sprzeciwu. Wstrzymało się od głosu osiem krajów, m.in. Polska, ZSRR i RPA.

W Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka zapisano najważniejsze prawa przysługujące wszystkim ludziom – niezależnie od płci, rasy, wyznania i korzeni kulturowych. Są to: prawo do życia, wolności, bezpieczeństwa osobistego i nauki, prawo wolności myśli, sumienia i wyznania, prawo wolności opinii i jej wyrażania, prawo ubiegania się o azyl i korzystania z niego w razie prześladowania, zakaz zastraszania, torturowania i stosowania niewolnictwa oraz prawo do życia w godziwych warunkach materialnych.

Chociaż deklaracja jest wyrazem woli politycznej, a nie prawnie wiążącym dokumentem o randze traktatu czy konwencji, uważa się ją za pierwsze znaczące dokonanie ONZ w dziedzinie ochrony praw człowieka. Z czasem stała się podstawowym źródłem międzynarodowych aktów chroniących prawa człowieka.

Charakter prawnie wiążący nadały zasadom Deklaracji dopiero Pakty Praw Człowieka, składające się z Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, obejmującego 53 artykuły, oraz Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych, zawierającego 31 artykułów, oba uchwalone przez Zgromadzenie Ogólne 16 grudnia 1966 r.; weszły w życie w 1976 r. Ratyfikacja obu Paktów przez Polskę 29 grudnia 1977 r. oznaczała ostateczne uznanie postanowień Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. (PAP)