Profesor nauk społecznych, socjolog, analityk, konsultant polityczny, publicysta. Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 1977–2020 nauczyciel akademicki na UMK w Toruniu.

Podczas stanu wojennego działacz opozycji antykomunistycznej, m.in. współorganizator kolportażu prasy podziemnej w Toruniu. Od lipca do września 1982 r. przebywał w areszcie śledczym, podejrzany o nielegalną działalność wydawniczą. Objęty amnestią dla więźniów politycznych w roku 1983.

Autor wielu publikacji badawczych dotyczących transformacji ustrojowej, zwłaszcza zakulisowych wymiarów życia społecznego oraz socjologii wiedzy. W ostatnich latach bada społeczne konsekwencje nowych technologii, zwłaszcza sztucznej inteligencji.

Od połowy lat 90. XX w. komentuje w mediach wydarzenia polityczne, zjawiska społeczne i trendy kulturowe. Od 2013 r. stały felietonista tygodnika „Sieci”.

W latach 2008–2010 pełnił funkcję doradcy ds. bezpieczeństwa państwa Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. W latach 2000–2010 przewodniczący Zespołu ds. Bezpieczeństwa Energetycznego w Kancelarii Prezydenta RP. W latach 2014–2023 członek Komitetu Socjologii PAN. W latach 2015–2025 doradca społeczny Prezydenta RP Andrzeja Dudy. Od 2015 doradca kolejnych Szefów Biura Bezpieczeństwa Narodowego. W latach 2016–2023 przedstawiciel Prezydenta RP w Komitecie Offsetowym MON. W latach 2016–2023 członek Rady Programowej Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. W latach 2016–2024 członek Rady Państwowego Instytutu Spraw Międzynarodowych. W latach 2017–2023 przedstawiciel Prezydenta RP w Kolegium ds. Służb Specjalnych. Od września do listopada 2023 r. członek Państwowej Komisji ds. badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022.